Uzasadnienie
Pismem z dnia 9 stycznia 2023 r. O.D. i A.D. (dalej "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu za pośrednictwem platformy e-PUAP skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 19 grudnia 2022 r., nr SKO/RŚ-423/474/2022 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Skarga nie zawierała podpisów skarżących.
W wykonaniu zarządzenia sędziego sprawozdawcy z dnia 5 kwietnia 2023 r., wezwano skarżących do usunięcia - w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania - braków formalnych skargi przez podpisanie skargi kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym, pod rygorem odrzucenia skargi. Jednocześnie wyjaśniono skarżącym, że złożona w niniejszej sprawie skarga, przesłana w ramach platformy e-PUAP w formie dokumentu elektronicznego, stanowiąca załącznik do pisma przewodniego z dnia 9 stycznia 2023 r. (wirtualna koperta) nie została podpisana w sposób określony w art. 46 § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej "P.p.s.a.").
Ze znajdujących się w aktach sprawy Urzędowych Poświadczeń Doręczeń (UPD) wynika, że elektroniczne przesyłki zawierające powyższe wezwania zostały odebrane przez skarżącego oraz skarżącą w dniu 17 kwietnia 2023 r.
Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 85/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., odrzucił przedmiotową skargę. W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie skarga została wniesiona za pośrednictwem poczty elektronicznej i nie zawierała podpisu skarżących. Przesyłki zawierające wezwania do podpisania skargi kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym zostały doręczone skutecznie skarżącym w dniu 17 kwietnia 2023 r., w związku z czym ostatnim dniem ustawowego terminu na usunięcie powyższych braków skargi był dzień 24 kwietnia 2023 r. Sąd wskazał, że skarżący w zakreślonym terminie nie podpisali skargi, stąd koniecznym stało się jej odrzucenie.
Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie złożyli skarżący, wskazując, że złożona przez nich skarga oraz dołączone do niej załączniki zostały podpisane.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednym z wymogów pisma w postępowaniu sądowym jest jego podpisanie – przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). Określony w ustawie warunek formy pisemnej uważa się za zachowany, jeżeli dokument elektroniczny został podpisany w sposób, o którym mowa w art. 46 § 2a (art. 12b § 1 P.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 46 § 2a P.p.s.a., w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. W myśl art. 46 § 2b P.p.s.a. zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego.
Zgodnie natomiast z art. 49 § 1 P.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.
Przywołać w tym miejscu należy uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 grudnia 2021 r., sygn. akt I FPS 2/21, zgodnie z którą skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. W uzasadnieniu uchwały podkreślono, że skarga z zasady jest pismem strony, obejmującym jej wnioski i oświadczenia składane poza rozprawą, a nie załącznikiem do innego pisma, i dlatego właśnie pismo to winno zostać uwierzytelnione przez stronę podpisem jako samodzielny dokument, który może zostać następnie odłączony i przesłany stronie przeciwnej. NSA wskazał również, że podpisanie pisma procesowego, a w szczególności skargi, potwierdza wolę skierowania do sądu administracyjnego środka prawnego o określonej treści.
Ma to na celu, aby nie było wątpliwości, czy w istocie strona załączyła do pisma ogólnego w platformie ePUAP zamierzoną treść skargi. Pewności tej brakuje, gdy podpisane zostało tylko pismo ogólne, które w swojej treści nie zawiera żadnych elementów skargi, ograniczając się do poinformowania o przesłaniu skargi jako załącznika do niego. Stanowiskiem wyrażonym w tej uchwale NSA w składzie niniejszym jest związany na podstawie art. 269 § 1 P.p.s.a. i w całości je podziela.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd Wojewódzki zbyt pochopnie odrzucił złożoną przez skarżących skargę. Sąd nie rozważył bowiem, czy "pismo przewodnie" z dnia 9 stycznia 2023 r. zatytułowane "skarga" może w rzeczywistości stanowić skargę, tzn. czy zawiera wszelkie niezbędne elementy wynikające z art. 57 § 1 P.p.s.a., tj. wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności; oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy; określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego.
Sąd kasacyjny zauważa ponadto, że na stronie 6 akt sądowych znajduje się wydruk ze strony internetowej "portal.gov.pl", z którego wynika, iż w dniu 9 stycznia 2023 r. przedmiotowe pismo zostało podpisane podpisem zaufanym. Wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego budzi również kwestia poprawności doręczenia wezwania do usunięcia dostrzeżonych przez Sąd I instancji braków formalnych skargi. Z pisma z dnia 9 stycznia 2023 r. wynika bowiem, że adres skarżącego – A.D. stanowi adres email/EPUAP – [...], natomiast O.D. – [...]. W sprawie natomiast do obydwu skarżących wezwanie zostało wysłane na adres jednego adresu EPUAP.
W konsekwencji zażalenie na powołane na wstępie postanowienie Sądu I instancji uznać należało za zasadne.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu winien jest raz jeszcze dokonać analizy akt niniejszej sprawy biorąc pod uwagę wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w niniejszym uzasadnieniu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.