Uzasadnienie
Postanowieniem z 21 lutego 2012 r., I SA/Wa 1545/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił F. W. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi F. W. na decyzję Ministra Infrastruktury z [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że wyrokiem z 18 stycznia 2012 r. oddalono skargę, a 2 lutego 2012 r. pełnomocnik skarżącego skierował do Sądu wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że z powodu nagłej choroby, która przypadła od 19 stycznia 2012 r., tj. od pierwszego dnia biegu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, do 31 stycznia 2012 r., pełnomocnik ze względu na ograniczenie ruchowe i znaczne dolegliwości bólowe wynikające z nagłej dyskopatii nie był w stanie, w trakcie trwania zwolnienia lekarskiego, podejmować żadnych czynności zawodowych. Mając powyższe na uwadze dopiero 2 lutego 2012 r. adwokat podjął niezwłocznie kroki w celu złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia przedmiotowego wyroku.
W opinii Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił wniosek o przywrócenie terminu, pełnomocnik F. W. nie uprawdopodobnił, że dochował należytej staranności dbając o interesy skarżącego. Niewątpliwie bowiem sam fakt nagłego pogorszenia stanu zdrowia i niezdolność do pracy nie może uzasadniać stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej polegającej na złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zdaniem Sądu sama choroba pełnomocnika nie stanowiła przeszkody do złożenia takiego wniosku w przewidzianym terminie przez inną osobę, tym bardziej, że adwokat prowadzi kancelarię wraz z innymi osobami, którymi mógł się posłużyć, oraz legitymował się pełnomocnictwem procesowym z prawem substytucji. Złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie jest czynnością skomplikowaną i mogło być powierzone osobie trzeciej. Pełnomocnik skarżącego z racji wykonywanego zawodu zobowiązany jest do szczególnej dbałości i staranności przy wykonywaniu czynności procesowych w imieniu osób, które reprezentuje w postępowaniu.
Sąd podkreślił, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił w przekonujący sposób okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, jak tego wymaga art. 87 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., bowiem w sprawie nie nastąpiły zdarzenia tego typu, których nie był w stanie przezwyciężyć, nawet przy zachowaniu maksymalnej staranności, a które miały wpływ na uchybienie przez stronę terminowi do złożenia przedmiotowego wniosku.
W zażaleniu, zaskarżono postanowienie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucając mu naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 18 stycznia 2012 r. nie uprawdopodobniły braku winy strony w niedochowaniu terminu do złożenia ww. wniosku. Wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że w terminie przewidzianym na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia pełnomocnik skarżącego przebywał na zwolnieniu lekarskim. Była to sytuacja nagła (tzw. "wypadnięcie dysku") związana z silnymi dolegliwościami bólowymi, która uniemożliwiała aktywność ruchową i znalezienie zastępstwa, a zatem niezwiązana z brakiem staranności, czy złą organizacją pracy pełnomocnika. Ponadto, wspólniczka pełnomocnika również przebywała w tym czasie na zwolnieniu lekarskim, nie mogła więc go zastąpić w podejmowaniu czynności procesowych (k. 61).
Przytoczony został pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w postanowieniu z 27 czerwca 2008 r., I OZ 430/08, zgodnie z którym "stawianie profesjonalnemu pełnomocnikowi wymogu wyręczenia się osobami trzecimi w dokonaniu czynności nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach (...) wymaganie od adwokata lub radcy prawnego działania w trakcie trwania udokumentowanej choroby uniemożliwiającej podejmowanie czynności jest nadmiernie rygorystyczne i stawia w gorszej sytuacji strony, które nie działają w postępowaniu osobiście lecz przez ustanowionego profesjonalnego pełnomocnika". W orzecznictwie wskazuje się, że nagła choroba strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą zaliczana jest, obok przerwy w komunikacji, czy powodzi, za okoliczność wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu (np. postanowienie NSA z 20 listopada 2007 r., II GZ 177/07). Nagła choroba stanowi przesłankę przywrócenia terminu, jeżeli przedstawione zostanie zaświadczenie, że stan zdrowia w danym momencie uniemożliwiał prowadzenie spraw i dokonywanie czynności (postanowienie NSA z 7 kwietnia 2008 r., II FZ 111/08).
Podkreślono, że obowiązek wskazania okoliczności uprawdopodobniających brak winy wnioskodawcy w uchybieniu terminu nie oznacza obowiązku ich udowodnienia. Wymaga natomiast wiarygodnej argumentacji wskazującej na fakt istnienia niedającej się usunąć przeszkody w uchybieniu terminu trwającej w sposób ciągły do dokonania czynności procesowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zaskarżone postanowienie należało uchylić.
Z akt sprawy wynika, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia upłynął 25 stycznia 2012 r. (art. 141 § 2 p.p.s.a.), wniosek o sporządzenie uzasadnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu został natomiast nadany 2 lutego 2012 r. Nastąpiło zatem uchybienie terminu w dokonaniu czynności. W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego strona uprawdopodobniła jednak istnienie okoliczności wskazujących na brak winy reprezentującego ją pełnomocnika w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).
Pełnomocnik dostatecznie wykazał, że nie był w stanie podejmować żadnych czynności zawodowych z uwagi na ograniczenia ruchowe i znaczne dolegliwości bólowe związane z dyskopatią (zaświadczenie lekarskie z 19 stycznia 2012 r. o niezdolności do pracy w okresie od 19 stycznia 2012 r. do 31 stycznia 2012 r. (k. 33), skierowanie do poradni ortopedycznej, zaświadczenie o podjęciu rehabilitacji w prywatnym gabinecie w dniach 19- 26 stycznia 2012 r. i skierowanie na badanie MR z uwagi na podejrzenie dyskopatii L5-S1 z prawostronną radiculopatią wystawione 27 stycznia 2012 r. Uprawdopodobnienie nie jest równoznaczne z udowodnieniem, niemniej wymaga wiarygodnej argumentacji, przekonywującej, że zaistniała niedająca się usunąć przeszkoda, uniemożliwiająca dotrzymanie terminu (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., komentarz do art. 86, teza 5).
Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (np. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., II OZ 849/10).
Wystawione następnego dnia po ogłoszeniu wyroku zaświadczenie o niezdolności do pracy oraz dokumenty do niego dołączone związane z podejrzeniem dyskopatii uzasadniają przyjęcie poglądu, że pełnomocnik uprawdopodobnił, że miały miejsce okoliczności o charakterze nagłym, uniemożliwiające wyręczenie się inną osobą (zwłaszcza że wspólniczka pełnomocnika również przebywała w tym czasie na zwolnieniu lekarskim), wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
Wniosek o przywrócenie terminu mógł odnieść skutek ponieważ został nadany 2 lutego 2012 r., to jest w ciągu siedmiu dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu (zgodnie z zaświadczeniem lekarskim, niezdolność do pracy trwała do 31 stycznia 2012 r., por. art. 87 § 1 p.p.s.a.). Uprawdopodobnienie braku winy przez pełnomocnika odnosi skutek dla osoby przez niego reprezentowanej.
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 188 i art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.