Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 stycznia 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 859/17, odmówił S.P. wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 19 września 2017 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia opłaty za usunięcie, przechowywanie i oszacowanie pojazdu.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że przesłanki uwzględnienia przez Sąd wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zostały wymienione alternatywnie i w sposób wyczerpujący (niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przez pojęcie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Można o niej mówić również, jeżeli rozmiary szkody wykonaniem zaskarżonej decyzji są większe niż zwykle wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju (por. postanowienie NSA z 29 listopada 2006 r., sygn. akt I OZ 1588/06 - publ. cbosa, postanowienie NSA z 16 stycznia 2008 r., sygn. akt II OZ 1386/07, publ. Lex nr 1012943 i postanowienie NSA z 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 386/08, publ. Lex nr 486758). Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne konsekwencje, które powodują trwałą zmianę, przy czym powrót do stanu poprzedniego następuje tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie WSA w Białymstoku z 3 sierpnia 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 352/06, publ. Lex nr 192964).
Odnosząc powyższe rozważania do wniosku skarżącego, Sąd I instancji uznał, że w rozpatrywanym przypadku nie zachodzą podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżoną decyzją nałożono na skarżącego obowiązek uiszczenia w terminie 30 dni kwoty 14.899,50 zł tytułem opłaty za usunięcie, przechowywanie, oszacowanie i zniszczenie pojazdu. Skarżący, wnioskując o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie wykazał, na jaką szkodę zostanie narażony w razie wykonania zaskarżonej decyzji oraz jakie mogą być jej rozmiary. Skarżący w ogóle zaniechał uzasadnienia złożonego na tę okoliczność wniosku. W szczególności nie wskazał, jaka jest jego sytuacja finansowa, nie określił przychodów i kosztów. Zatem nie uzasadnił złożonego wniosku w odniesieniu do przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 P.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie. Skarżący zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez sprzeczne z okolicznościami sprawy przyjęcie, iż skarżący nie wskazał jakie to ciężkie skutki i szkodę zostanie narażony w sytuacji wykonania zaskarżonego aktu, podczas kiedy skarżący wskazuje jakiego rodzaju uszczerbku może doznać.
W uzasadnieniu podniósł, że już samo wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest potencjalnym zagrożeniem pozycji skarżącego. Ponadto skarżący wskazał, że jest osobą bezrobotną, nie posiada żadnego majątku ani oszczędności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji tej normy prawnej wynika, że to na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie aktu lub czynności, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Zadaniem Sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają lub nie za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu.
Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczający sam wywód strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej. Jeżeli we wniosku o wstrzymanie wykonania takiego aktu lub czynności strona nie wskaże okoliczności uzasadniających twierdzenie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to nie można tego uznać za brak formalny wniosku (art. 49 § 1), lecz za brak przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd, uzasadniający oddalenie wniosku.
Jak przyjęto w judykaturze, sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie dokonuje oceny zasadności skargi, dlatego też wniosek powinien zawierać odrębne uzasadnienie. Samo powołanie się na skutki wymienione w art. 61 § 3 P.p.s.a. nie stanowi uprawdopodobnienia ich wystąpienia. Domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, niezbędne jest wskazanie na konkretne okoliczności pozwalające ocenić, czy wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Podkreślenia wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zadaniem Sądu jest zaś zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Należy przy tym mieć na uwadze, że skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, uzależniając możliwość udzielenia tej stronie ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Art. 61 § 3 P.p.s.a. zobowiązuje stronę do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia, przy czym uprawdopodobnienie nie może opierać się na samych twierdzeniach strony. Jednakże Sąd musi opierać się na jakimś materiale pozwalającym zająć stanowisko (postanowienie NSA z 31 maja 2010 r., II OZ 443/10). Dlatego zawarta we wniosku argumentacja, winna być poparta faktami i ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Ogólnikowe twierdzenia strony, pozbawione szerszej motywacji, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez Sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Rozpoznanie wniosku powinno uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy mające wpływ na ocenę wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji/postanowienia, nie zwalnia to jednak strony z wykazania, że zastosowanie instytucji ochrony tymczasowej jest w stosunku do niej zasadne (postanowienie NSA z 20 października 2015 r., I OZ 1290/15).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że skarżący poza samym faktem złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (zawartym w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie) w żaden sposób go nie uzasadnił oraz nie wskazał, ani też nie udokumentował okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wniosek skarżącego dotyczący wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie mógł zostać uwzględniony przez Sąd I instancji, bowiem skarżący nie wykazał, aby zostały spełnione przesłanki określone w art. 61 § 3 P.p.s.a.
Ponadto zauważyć należy, iż przytoczenie okoliczności pozwalających sądowi na dokonanie merytorycznej oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji dopiero w zażaleniu, nie uzasadnia jego uwzględnienia nawet przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a., w przypadku, gdy sądowi nie można zarzucić naruszenia prawa. Zażalenie nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku. Jest to jeden z dwóch środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Postępowanie zażaleniowe ma na celu zweryfikowanie prawidłowości działania Sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia (co wynika z art. 194 § 1 P.p.s.a.), a nie ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W konsekwencji, w przedmiotowej sprawie, rola Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Przyjęcie odmiennego stanowiska mogłoby stanowić uzasadniony zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania sądowadministracyjnego oraz w istocie doprowadzić do niedopuszczalnej sytuacji, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym kompletny z punktu widzenia wymogów formalnych wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OZ 375/09, z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1240/11 i z dnia 3 marca 2016 r., sygn. akt I FZ 33/16 oraz J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 212-213).
Wyjaśnić również należy, że niniejsze rozstrzygnięcie nie zamyka skarżącemu drogi do ponownego złożenia do Sądu I instancji wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, który byłby należycie umotywowany i w którym skarżący udokumentowałby swoją sytuację majątkową, umożliwiając tym samym dokonanie oceny, jaki wpływ w tym zakresie będzie miało wykonanie zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji