Postanowienie NSA z 22 stycznia 2014 r., I OZ 3/14

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 22 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 listopada 2013 r. sygn. akt III SAB/Kr 37/13 oddalające wniosek Z. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata

Sprawa

w sprawie ze skargi Z. S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] postanawia: - oddalić zażalenie -

Skład

Sędzia NSA Jolanta Rajewska przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 15 listopada 2013 r. sygn. akt III SAB/Kr 37/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek Z. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Z. S. w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, że jest osobą bezrobotną. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz trzema córkami. W skład ich majątku wchodzi mieszkanie o powierzchni 41 m2. Nie posiada poza tym zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Podniósł również, że miesięczne dochody jego rodziny to kwota 500 zł otrzymywana przez żonę z MOPS. Pismem z dnia 21 października 2013 r. Sąd wezwał wnioskodawcę do złożenia dodatkowych dokumentów, z których wynikałoby że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia adwokata, tj. zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o przyznaniu mu statusu osoby bezrobotnej, kopii decyzji o przyznaniu zasiłków, oświadczenia o braku uzyskania dochodów z prac dorywczych, oświadczenia o wysokości ponoszonych miesięcznych wydatków na utrzymanie rodziny, w tym o wysokości czynszu, energii elektrycznej, gazu lub innych opłat. W odpowiedzi na to wezwanie Z. S. poinformował, że dokumenty świadczące o ponoszonych przez niego wydatkach znajdują się w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w [...], sugerując Sądowi zwrócenie się o nie. Ponadto załączył kopię decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2013 r. o przyznaniu żonie na okres od [...] października 2013 r. do [...] grudnia 2013 r. zasiłku okresowego z powodu bezrobocia w wysokości 816 zł miesięcznie oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] o uznaniu go z dniem [...] października 2013 r. za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku.

Odmawiając przyznania prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Z. S. we wniosku nie podał wysokości kosztów utrzymania, ani żadnych innych danych mogących zobrazować rzeczywistą wysokość środków finansowych, którymi dysponuje w miesiącu. To zaś oznacza, że Sąd nie jest w stanie ocenić czy wnioskodawca pozostaje w tak trudnej sytuacji materialnej, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i jego rodziny. Sąd podkreślił przy tym, że niedopuszczalnym jest aby strona, ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w konkretnym postępowaniu, żądała od Sądu, aby ten samodzielnie uzyskiwał dokumenty i inne dane niezbędne do ustalenia sytuacji finansowej wnioskodawcy.

Na powyższe postanowienie wnioskodawca złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zażalenie nie jest zasadne.

W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy jako instytucja procesowa postępowania przed sądami administracyjnymi ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które nie osiągają żadnych dochodów, lub też osobom o bardzo niskich dochodach, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie ponosić kosztów związanych z postępowaniem przed sądami administracyjnymi. Z treści art. 246 § 1 P.p.s.a. bezpośrednio wynika, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Z powyższego wynika zatem obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem w omawianym zakresie.

Z. S., z uwagi na niewskazanie we wniosku danych o osiąganych dochodach i ponoszonych wydatkach, został wezwany do uzupełnienia formularza oraz przedłożenia dodatkowych dokumentów, które były niezbędne do oceny jego sytuacji majątkowej. Pomimo skutecznego wezwania strona nie uzupełniła formularza i nie przedłożyła żądanych dokumentów. Sąd I instancji zasadnie uznał więc, że wnioskodawca nie wykazał w sposób dostateczny, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Nieuzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy uniemożliwiło w istocie ustalenie sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej strony w celu zbadania czy zaistniały przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Z tych względów Sąd I instancji prawidłowo uznał, że wniosek Z. S. nie mógł być uwzględniony, gdyż wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie prawa zatem nie narusza.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na postawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.