Postanowienie NSA z 21 lipca 2022 r., I OZ 301/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 21 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Bk 156/21 w przedmiocie odrzucenia wniosku T. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej

Sprawa

w sprawie ze skargi T. M. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie przez Starostę [...] postępowania w sprawie wprowadzenia zmiany danych w ewidencji gruntów i budynków postanawia oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Piotr Niczyporuk przewodniczący

Uzasadnienie

I OZ 301/22

Postanowieniem z 27 kwietnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił kolejny wniosek T. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie przez Starostę [...] postępowania w sprawie wprowadzenia zmiany danych w ewidencji gruntów i budynków.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, że złożony przez skarżącą wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest niedopuszczalny z powodu niespełnienia wymogu formalnego określonego w art. 87 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej "ppsa"). Skarżąca nie dokonała skutecznie czynności, której uchybiła, tzn. nie złożyła skargi podpisanej przez profesjonalnego pełnomocnika, pomimo dwukrotnego pouczenia jej przez Sąd I instancji o takiej konieczności w toku postępowania międzyinstancyjnego.

W konsekwencji, zdaniem Sądu I instancji, skutkowało to koniecznością odrzucenia jej wniosku na podstawie art. 88 ppsa.

Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie, domagając się wyznaczenia przez Sąd pełnomocnika z urzędu z innego okręgu niż białostocki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Orzeczenie Sądu I instancji odpowiada prawu, a zażalenie skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 88 ppsa spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wnioskiem spóźnionym jest wniosek złożony z uchybieniem tygodniowego terminu wskazanego w art. 87 § 1 ppsa, od czasu ustania przyczyny jego uchybienia. Natomiast wniosek jest niedopuszczalny, gdy brak jest ustawowych warunków jego dopuszczalności.

Wskazać należało, że w przedmiotowej sprawie skarżącej zostało przyznane prawo pomocy w zakresie ustanowienia jej pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnik ten złożył do Sądu I instancji opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd stwierdził, że została ona sporządzona z zachowaniem należytej staranności. Skarżąca nie zgodziła się z ustaleniami Sądu, wnosząc o zmianę pełnomocnika. Następnie Sąd poinformował skarżącą, że taki wniosek może złożyć ona sama do Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. W ocenie skarżącej, obowiązek ten spoczywał na Sądzie. Wskazać należało, że w przypadku sporządzenia przez pełnomocnika opinii o braku podstaw do wniesienia skargi, postępowanie w tej sprawie kończy się, a przyznane prawo pomocy ulega skonsumowaniu. Skarżąca zaś nie powinna oczekiwać od każdego pełnomocnika, że będzie on działać zgodnie z jej instrukcjami i podejmować czynności procesowe przez nią wskazane, zwłaszcza jeśli nie są one oparte na przepisach obowiązującego prawa i ich wykładni.

W myśl art. 86 § 1 ppsa jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przesłanka ta odnosi się też do działań pełnomocnika strony. Natomiast odmowa wniesienia kasacji ze względu na jej oczywistą bezzasadność jest równoznaczna ze spełnieniem obowiązku udzielenia pomocy prawnej stronie, a w konsekwencji nie należy rozpatrywać upływu terminu w kontekście braku winy.

W takiej sytuacji powoływanie się przez skarżącą na fakt, że nie podziela stanowiska swego pełnomocnika co do braku podstaw do wniesienia kasacji jest bezskuteczne, jako okoliczność usprawiedliwiającą brak winy strony (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 21 września 2000 r., sygn. akt III CZP 14/00, Lex; postanowienie Sądu Najwyższego z 16 października 2002 r., sygn. akt IV CKN 424/01, Lex; postanowienie NSA z 21 maja 2009 r., sygn. akt I OZ 516/09, Lex).

Według art. 87 § 4 ppsa równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Natomiast skarga kasacyjna może być sporządzona tylko przez osoby wymienione enumeratywnie w katalogu w art. 175 ppsa. Sąd I instancji słusznie zatem wskazał, że wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej podlegał odrzuceniu na zasadzie art. 88 ppsa, jako niedopuszczalny, wskutek niedopuszczalności sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej osobiście przez skarżącą. Ubocznie należało wskazać, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej był niedopuszczalny również z powodu braku podstaw do złożenia skargi.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji.