Uzasadnienie
Pismem z 2 września 2023 r. (data stempla pocztowego) M.S. (dalej "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 12 lipca 2023 r., znak SKO.41/2712/OS/2023 w przedmiocie zasiłku celowego.
W wyniku wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 5 października 2023 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez wskazanie własnego numeru PESEL, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi.
Termin do uzupełnienia braków skargi upłynął w dniu 3 listopada 2023 r., natomiast skarżący podał własny numer PESEL w dniu 7 listopada 2023 r. (data stempla pocztowego).
Postanowieniem z 29 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 920/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej "P.p.s.a.") odrzucił złożoną skargę.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi zostało doręczone skarżącemu w trybie art. 73 P.p.s.a. (fikcja doręczenia). Z informacji znajdujących się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej odpis wezwania do usunięcia braku formalnego skargi wynika, że 13 października 2023 r. doręczający pozostawił zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w placówce pocztowej. Skoro pierwsze zawiadomienie miało miejsce 13 października 2023 r., to skutek doręczenia wynikający z art. 73 § 4 P.p.s.a. nastąpił 27 października 2023 r. W tej sytuacji termin do uzupełnienia braku formalnego skargi upłynął w dniu 3 listopada 2023 r. Skarżący natomiast usunął wskazany brak 7 listopada 2023 r., a zatem po upływie terminu ustawowego.
Sąd wskazał ponadto, że powyższej oceny nie zmienia fakt, że – jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru - przesyłka pocztowa zawierająca wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi została wydana skarżącemu 30 października 2023 r., a zatem już po upływie 14-dniowego terminu wynikającego z art. 73 § 4 P.p.s.a. i po wystąpieniu skutku prawnego doręczenia (27 października 2023 r.). Ten ewidentny błąd pracownika operatora pocztowego nie wpłynął w ocenie Sądu na skuteczność doręczenia. W orzecznictwie utrwalony jest bowiem pogląd, zgodnie z którym odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji. Również wtedy, gdy adresat odbierze przesyłkę już po 14 dniach, w dalszym ciągu będzie miała zastosowanie wynikająca z tego przepisu fikcja prawna wcześniejszego doręczenia. Innymi słowy, późniejsze odebranie na żądanie strony pisma, a więc po upływie terminu, o którym mowa w art. 73 § 3 P.p.s.a., na skutek bezprawnego jego przetrzymywania przez operatora pocztowego, nie niweczy skutków doręczenia pisma w trybie art. 73 P.p.s.a. Dlatego też fakt odebrania pisma z urzędu pocztowego przez skarżącego po upływie terminu wskazanego w art. 73 § 1 P.p.s.a., potwierdzony stosownym stemplem pocztowym, nie miał wpływu na skutek określony w art. 73 § 4 P.p.s.a. Fikcja prawna doręczenia pisma w trybie art. 73 P.p.s.a. może być natomiast obalona, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością i nie mógł w ogóle odebrać przesyłki pocztowej, co w sprawie nie miało miejsca. W ocenie Sądu I instancji, nawet gdyby uznać, iż skarżący odebrał prawidłowe wezwanie 30 października 2023 r., to wysyłając za pośrednictwem operatora pocztowego 7 listopada 2023 r. pismo uzupełniające brak formalny przekroczył ustawowy, 7 dniowy termin do skutecznego uzupełnienia braków.
Pismem z 27 grudnia 2023 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, natomiast postanowieniem z 17 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 920/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił przywrócenia terminu.
Zażalenie na postanowienie z 29 listopada 2023 r. o odrzuceniu skargi złożył skarżący wnosząc o uchylenie powyższego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu wskazał, że Sąd I instancji niewłaściwie określił termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto skarżący wniósł o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. W tym miejscu należy wyjaśnić, że jednym z wymogów pisma procesowego – w myśl art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a., jest podanie numeru PESEL w przypadku, gdy pismo to jest pierwszym pismem w sprawie. Oznacza to, że skarga jako pismo wszczynające postępowanie sądowoadministracyjne, a zatem pierwsze pismo w sprawie, powinna zawierać wskazanie tego numeru. Odnotować przy tym należy, że przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują wyjątków od tego wymogu.
W przypadku, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący – zgodnie z treścią art. 49 § 1 P.p.s.a. – wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W tym miejscu należy wyjaśnić, że odmienny skutek został przewidziany w przypadku skargi, której braki formalne nie zostały uzupełnione w wyznaczonym terminie. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że skarżący pismem z 2 września 2023 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę niezawierającą numeru PESEL. W wyniku powyższego, Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia stwierdzonego braku formalnego skargi. Jak wynika z akt sprawy – zwrotnego potwierdzenia odbioru – w dniu 13 października 2023 r. pozostawiono skarżącemu informację o możliwości odbioru pisma w placówce pocztowej. Przypomnieć należy, że wedle brzemienia art. 73 § 1 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-68, art. 69 § 1 oraz art. 70-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (§ 4).
Nie ulega zatem wątpliwości, że skoro pierwsze zawiadomienie o możliwości odbioru pisma zawierającego odpis wezwania do usunięcia braku formalnego skargi miało miejsce w dniu 13 października 2023 r., tym samym kolejne winno mieć miejsce w dniu 20 października 2023 r., zaś pismo, zgodnie z powyższymi przepisami, winno zostać uznane za doręczone z dniem 27 października 2023 r. Z tych względów, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, termin do uzupełnienia braku formalnego skargi upłynął z dniem 3 listopada 2023 r., natomiast skarżący podał własny numer PESEL w dniu 7 listopada 2023 r. zatem z uchybieniem terminu. Jak trafnie zauważył ponadto Sąd I instancji, czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna (art. 85 P.p.s.a.). Mając na uwadze, że w wyznaczonym terminie skarżący nie podał brakującego nr PESEL, wystąpiły przesłanki odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.
Odnosząc się do argumentów zażalenia stwierdzić należy, że nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Sąd I instancji w sposób prawidłowy uznał, że skoro skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi w postaci przedstawienia własnego numeru PESEL, to taka skarga, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., podlegała odrzuceniu. Istotnym jest również, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nie został przez Sąd I instancji uwzględniony. Nie ulega także wątpliwości, że postanowieniem z 22 lutego 2024 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie po rozpoznaniu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, pozostawił ten wniosek bez rozpoznania z uwagi na złożenie go po upływie terminu.
Wobec zatem braku stwierdzenia podstaw do możliwości podważenia prawidłowości postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.