Uzasadnienie
Postanowieniem z 6 maja 2026 r., sygn. akt I SA/Wa 297/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi A.S. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 7 stycznia 2026 r. nr KOC/7563/Op/25 w przedmiocie rozłożenia na raty spłaty należności za pobyt w domu pomocy społecznej odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi.
Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, wskazując, że jest ono całkowicie subiektywne i bezpodstawnie oskarża ją o lekkie niedbalstwo czy niedostateczną staranność w prowadzeniu swoich spraw.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja przywrócenia terminu ma na celu wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia w sytuacji, gdy do tego uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez stronę zobowiązaną do dokonania określonej czynności procesowej w oznaczonym czasie. Jak bowiem stanowi art. 86 § 1 ab initio ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.
W myśl art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. We wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, zgodnie z dyspozycją art. 87 § 4 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.
Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 p.p.s.a. przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się przerwy w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą.
Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71). Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi, dopuściła się zaniedbania, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie jest w tej sytuacji dopuszczalne.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela stanowisko Sądu I instancji, że okoliczności powoływane przez stronę w celu uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu trzydziestodniowego terminu na wniesienie skargi nie stanowią wystarczającej podstawy do jego przywrócenia. Zażalenie nie zawiera natomiast argumentów, które podważałyby prawidłowość tego stanowiska.
Skarżąca jako przyczynę uchybienia terminowi wskazała przeoczenie, że styczeń liczy 31, a nie 30 dni, w następstwie czego pozostawała w błędnym przekonaniu, że trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upływał 20 lutego 2026 r., a nie 19 lutego 2026 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uchybienie terminowi nie było zatem następstwem obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej skarżącej dokonanie czynności procesowej. Okoliczność ta nie miała bowiem charakteru zewnętrznego wobec skarżącej, lecz była konsekwencją braku należytej staranności przy obliczaniu trzydziestodniowego terminu.
Powyższej oceny nie zmienia również rozmiar uchybienia, które wyniosło zaledwie jeden dzień. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji, uchybienie terminu jest faktem bez względu na jego czasowy zakres. Tym samym długość okresu, o jaki przekroczono termin, nie przesądza per se o braku winy strony. Jednodniowe przekroczenie terminu może mieć zatem znaczenie przy ocenie całokształtu okoliczności sprawy, jednak nie zastępuje konieczności uprawdopodobnienia przez stronę, że uchybienie nastąpiło mimo zachowania należytej staranności. Przesłanką przywrócenia terminu jest bowiem brak winy w jego uchybieniu, a nie niewielki rozmiar opóźnienia.
Również powoływane przez skarżącą okoliczności pozostawania w stanie zmęczenia i stresu związanego z prowadzonym postępowaniem administracyjnym nie uzasadniają odmiennej oceny. Okoliczności te mają charakter ogólny i nie zostały powiązane z konkretną, obiektywną przeszkodą, która uniemożliwiałaby skarżącej prawidłowe ustalenie terminu i wniesienie skargi w terminie. Należy przy tym odróżnić trudną sytuację życiową strony oraz jej negatywne doświadczenia związane z prowadzonym postępowaniem administracyjnym od okoliczności, które rzeczywiście wpływałyby na możliwość dokonania czynności procesowej w terminie (np. poprzez ich bezpośredni wpływ na zdrowie strony). Skarżąca nie wykazała, aby nasilenie stresu było tego rodzaju, że pomyłka w ustaleniu daty końcowej terminu nastąpiła mimo zachowania przez nią należytej staranności. Samo zaś subiektywne odczuwanie stresu, nawet jeżeli jest zrozumiałe z perspektywy sytuacji osobistej skarżącej, nie może uzasadniać przyjęcia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy.
Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.