Postanowienie NSA z 9 maja 2012 r., I OZ 304/12

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 9 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 2/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie

Sprawa

w sprawie ze skargi T. B. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] października 2011 r., nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Barbara Adamiak przewodniczący, sprawozdawca

Uzasadnienie

W dniu 23 listopada 2011 r. T. B., za pośrednictwem Wojewody Podkarpackiego, wniosła skargę na decyzję tego organu z dnia [...] października 2011 r., nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 /dwieście/ złotych skarżąca zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub w części oraz ustanowienia radcy prawnego lub adwokata.

Z informacji zawartych w formularzu PPF (k.13-14, 20-21) wynika, że skarżąca i jej mąż prowadzą wspólne gospodarstwo domowe utrzymując się ze świadczeń emerytalno – rentowych w wysokości netto 1.035,00 /tysiąc trzydzieści pięć/ złotych – wnioskodawczyni i 743,00 /siedemset czterdzieści trzy/ złotych – jej mąż. Dodatkowym źródłem utrzymania jest prowadzona przez skarżąca działalność gospodarcza z dochodem miesięcznym wynoszącym ok. 1.345,00 /tysiąc trzysta czterdzieści pięć/ złotych. Są właścicielami domu o pow. 85 m² na działce o pow. 0,13 ha oraz nieruchomości rolnej o pow. 0,33 ha, przy czym nie jest ona uprawiana z uwagi na brak środków, jak i wiek oraz stan zdrowia skarżącej i jej męża. Posiadają samochód osobowy marki Volkswagen rok produkcji 1997. Średnie miesięczne wydatki obejmują zakup żywności – 780,00 /siedemset osiemdziesiąt/ złotych. (26,00 /dwadzieścia sześć/ złotych dziennie, po 13 /trzynaście/ złotych na osobę), rehabilitację i zakup lekarstw dla męża skarżącej – 522,00 /pięćset dwadzieścia dwa/ złotych., opłaty za telefon, energię elektryczną, gaz, wodę i ścieki oraz śmieci – odpowiednio 117,00 /sto siedemnaście/ złotych, 235,00 /dwieście trzydzieści pięć/ złotych, 139,00 /sto trzydzieści dziewięć/ złotych i 174,00 /sto siedemdziesiąt cztery/ złotych, zakup opału – 383 /trzysta osiemdziesiąt trzy/ złotych, rata spłacanego kredytu – 424,00 /czterysta dwadzieścia cztery/ złotych oraz eksploatację samochodu – 200,00 /dwieście/ złotych; razem 2.974,00 /dwa tysiące dziewięćset siedemdziesiąt cztery/ złotych. Nadesłany wyciąg z rachunku bankowego S. i T. B. na dzień 30 stycznia 2012 r. wykazywał dodatnie saldo w wysokości 2.698,00 /dwa tysiące sześćset dziewięćdziesiąt osiem/ złotych. W dniu 28 listopada 2011 r. na rachunku tym posiadali kwotę 9.163,12 /dziewięć tysięcy sto sześćdziesiąt trzy 12/100/ złotych dokonując wypłaty gotówkowej w kwocie 8.000,00 /osiem tysięcy/ złotych. Skarżąca twierdzi, że nie stać jej na wynajęcie prawnika, mąż od 1996 r. przebywa na rencie chorobowej, a koszty jego leczenia wiążą się ze znacznymi wydatkami. Spłacają ponadto zadłużenie kredytowe wynoszące jeszcze niemal 27.500,00 /dwadzieścia siedem tysięcy pięćset/ złotych, a zaciągnięte na remont domu w kwocie 50.000,00 /pięćdziesiąt tysięcy/ złotych, podlegające spłacie do 1 lipca 2018 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził, że skarżąca dysponując stałymi dochodami, przekraczającymi 3.000,00 /trzy tysiące/ złotych, nie spełnia przesłanki o której stanowi 246 §1 pkt 1) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która warunkuje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W ocenie Sądu stan rodzinny, dochody i majątek skarżącej, nie dawały również podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Sąd stwierdził, że ocenił całość przedłożonych przez wnioskodawczynię dokumentów, w tym nadesłany wyciąg z rachunku bankowego. Wynika z niego, że na dzień 30 stycznia 2012 r. wykazywał saldo w wysokości 2.698,00 /dwa tysiące sześćset dziewięćdziesiąt osiem/ złotych, ale zawiera on również zapis, że w dniu 28 listopada 2011 r. na rachunku tym ww. posiadali kwotę 9.163,12 /dziewięć tysięcy sto sześćdziesiąt trzy 12/100/ złotych dokonując w tym dniu wypłaty gotówkowej w kwocie 8.000,00 /osiem tysięcy/ złotych. Skargę nadano natomiast w urzędzie pocztowym w dniu 21 listopada 2011 r. Skarżąca nie wyjaśnia przy tym, na co przeznaczyła te środki, choć wnosząc skargę powinna była liczyć się z obowiązkiem uiszczenia opłat sądowych i pomimo dysponowania tak znaczną kwotą nie uczyniła tego. Nie jest wiadome, czy pieniądze te zostały przeznaczone na konkretny cel, czy tylko tymczasowo podjęte z depozytu. Sąd stwierdził ponadto, że wydatki ponoszone przez skarżącą mają charakter powtarzalnych, a mimo to, nie przeszkadzają skarżącej zgromadzić oszczędności.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, postanowieniem z dnia 5 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 2/12, na podstawie art. 246 §1 w związku z art. 245 §2 i 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, zaskarżając je w całości. W głównych motywach uzasadnienia zażalenia skarżąca wskazywała, że wspólne miesięczne dochody skarżącej i jej męża wynoszą ok. 3.100,00 /trzy tysiące sto/ złotych, ale posiada także wydatki, których kwoty są zmienne, uzależnione m.in. od pory roku. Skarżąca wywodziła m.in., że jesienią i zimą wydatki te wzrastają, co jest spowodowane m.in. koniecznością zakupienia opału i ciepłej odzieży.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270) "§1 Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2. w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. (...)".

Sąd I instancji oceniając stan rodzinny, majątek i dochody skarżącej, a także dodatkowe informacje, które mogły decydować o wyniku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, miał na uwadze treść ww. przepisu, określającego zarówno przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak i przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Ocena dokonana przez Sąd I instancji jest prawidłowa.

Zasadnie Sąd I instancji wskazał, że fakt uzyskiwania przez skarżącą i jej męża kwoty 3.124,22 /trzy tysiące sto dwadzieścia cztery 22/100/ złotych netto miesięcznie, wskazuje na uzyskiwanie stałych, średniej wielkości miesięcznych dochodów. Kwestia ta musi mieć znaczenie przy ustaleniu możliwości płatniczych skarżącej, a w konsekwencji przy rozpoznaniu jej wniosku o przyznanie prawa pomocy. Fakt ten został uwzględniony w rozważaniach poczynionych przez Sąd I instancji i prawidłowo oceniony jako uniemożliwiający stwierdzenie, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, czy też, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Wskazane przez skarżącą miesięczne wydatki również zostały uwzględnione w rozważaniach prawnych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Kierując się zasadą proporcjonalności, Sąd I instancji należycie wyważył proporcje między dochodami a wydatkami ponoszonymi przez skarżącą i zasadnie uznał, że takie wydatki, jak te ponoszone m.in. na telefon, czy eksploatację samochodu, nie powinny decydować o przyznaniu skarżącej prawa pomocy.

Nie ma jednocześnie wątpliwości, że skarżąca ponosi stałe miesięczne wydatki, m.in. na leki, żywność, czy też energię elektryczną i gaz, ale w kontekście uzyskiwanych przez nią stałych miesięcznych dochodów i mając na uwadze, że prawo pomocy przyznawane jest osobom ubogim, niekiedy bez stałych dochodów i jakiegokolwiek majątku, Sąd I instancji prawidłowo oceniając stan rodzinny, dochody i majątek skarżącej, zasadnie odmówił przyznania jej prawa pomocy.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 §2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.