Postanowienie NSA z 8 maja 2013 r., I OZ 309/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 8 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 89/13 przyznające skarżącemu prawo pomocy w zakresie dotyczącym ustanowienia adwokata oraz oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych

Sprawa

w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych postanawia: uchylić pkt 2 zaskarżonego postanowienia..

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 89/13 przyznał J. P. prawo pomocy w zakresie dotyczącym ustanowienia adwokata (pkt 1) oraz oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (pkt 2) w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych.

Sąd wskazał, że ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Wnioskodawca zajmuje mieszkanie komunalne, utrzymuje się z emerytury, której wysokość po potrąceniach komorniczych wynosi 399,56 zł. Skarżący nie zadeklarował posiadania żadnego wartościowego majątku ani oszczędności. Oświadczył również, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem i radcą prawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając wniosek skarżącego podkreślił, że przedmiotem niniejszej sprawy jest odmowa umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Stąd też spełnione zostały warunki przewidziane w art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., a wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych nie może zostać uwzględniony, gdyż z mocy ustawy korzysta już ze zwolnienia od konieczności ich poniesienia. Z tego też względu wniosek skarżącego w tym zakresie należało oddalić jako bezzasadny. W związku z tym Sąd zaznaczył, że skarżący nie jest zobowiązany do ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych.

W pozostałym zakresie analiza przedstawionych przez skarżącego informacji, zawartych w złożonym urzędowym formularzu, daje w ocenie Sądu podstawy do twierdzenia, iż jego wniosek powinien zostać uwzględniony. Zdaniem Sądu sytuacja osobista i materialna skarżącego uzasadnia przyjęcie, że nie jest on w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru.

Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. a i art. 262 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.

Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zaskarżone postanowienie w części, w jakiej Sąd oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (pkt 2) należy uznać za błędne.

Stosownie do art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Oznacza to, że w tych sprawach nie zachodzi konieczność rozpoznawania wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż strona skarżąca z obowiązku ponoszenia tych kosztów jest zwolniona z mocy samej ustawy.

Nie jest natomiast uzasadnione – wbrew stanowisku Sądu I instancji - oddalenie takiego wniosku, albowiem oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy może nastąpić dopiero po merytorycznym jego rozpoznaniu oraz ustaleniu, że strona skarżąca jest w stanie ponieść koszty postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że z uwagi na ustawowy charakter zwolnienia strony z ponoszenia kosztów sądowych, Sąd I instancji nie rozpoznawał merytorycznie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W tym miejscu należy wyjaśnić skarżącemu, że nie jest on zobowiązany do uiszczenia jakichkolwiek kosztów sądowych, gdyż z mocy art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. jest zwolniony z ich ponoszenia.

Za prawidłowe należało natomiast uznać rozstrzygnięcie Sądu I instancji zawarte w pkt 1 zaskarżonego postanowienia, tj. w części, w jakiej Sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie dotyczącym ustanowienia adwokata. Jak słusznie wskazał Sąd, sytuacja osobista i materialna skarżącego uzasadnia przyjęcie, że nie jest on w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylił pkt 2 zaskarżonego postanowienia.