Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 29 stycznia 2018 r., II SA/Wa 2060/17, odrzucił skargę J. S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że zestawiając datę doręczenia zaskarżonej decyzji (21 sierpnia 2017 r.) z datą nadania skargi (18 listopada 2017 r.), należy stwierdzić, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu określonego z art. 53 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."). Ostatni dzień terminu do wniesienia skargi upłynął bowiem 20 września 2017 r. W związku z powyższym stwierdzić należało, że skarga J. S. została złożona z uchybieniem terminu, tym samym jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu, zaś wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi.
Zażalenie na powyższe postanowienie wywiódł J. S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając je w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 53 § 1 p.p.s.a. przez uznanie, że ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi z urzędu upłynął termin do złożenia skargi do WSA podczas, gdy skarga w niniejszej sprawie została złożona w terminie;
- art. 87 § 1 p.p.s.a. przez uznanie, że nie został dostatecznie wyrażony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do WSA.
W uzasadnieniu podniesiono, że zakończenie procedury przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nastąpiło już po upływie terminu do wniesienia skargi przez skarżącego, albowiem zawiadomienie o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu zostało odebrane przez pełnomocnika 19 października 2017 r. Pełnomocnik niezwłocznie po jego otrzymaniu skontaktował się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w celu możliwości zapoznania się z aktami sprawy. W Sądzie znajdował się jednak jedynie wniosek skarżącego oraz postanowienie o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu. W celu dalszego poszukiwania akt sprawy i możliwości zapoznania się z nimi, pełnomocnik skontaktowała się z Kasą Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Warszawie, w którym dopiero po kilku dniach poszukiwania akt sprawy ustalono, że znajdują się one w oddziale we Włocławku. Zatem, pełnomocnik z uwagi na brak możliwości zapoznania się z treścią akt, pozbawiony został możliwości wniesienia skutecznego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi, dokonując jednocześnie wymaganej czynności procesowej, tj. złożenia skargi. Gdyby bowiem pełnomocnik na tym etapie wniósł wniosek o przywrócenie terminu to ów wniosek również podlegałby odrzuceniu z uwagi na brak złożenia skargi, a czego pełnomocnik nie mógł dokonać z uwagi na brak możliwości zapoznania się z aktami sprawy, w tym decyzją będącą przedmiotem zaskarżenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 53 § 1 i 2 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Jeżeli zatem stronie skarżącej został doręczony odpis decyzji, bądź innego rozstrzygnięcia w sprawie, to od tego momentu, zgodnie z treścią wskazanego przepisu, liczony jest bieg terminu do złożenia skargi niezależnie od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Termin, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. jest terminem ustawowym i w przypadku jego uchybienia dopuszczalne jest jego przywrócenie na wniosek strony. Gdy strona uchybiła terminowi do złożenia skargi skuteczne jej wniesienie i nadanie sprawie dalszego biegu jest uzależnione od złożenia przez nią lub jej pełnomocnika, w terminie przewidzianym w art. 87 § 1 p.p.s.a., wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i uwzględnienia tego wniosku przez sąd. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu musi być złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu.
W rozpoznawanej sprawie decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] została doręczona J. S. 21 sierpnia 2017 r., a zatem ustawowy termin do wniesienia skargi upłynął z dniem 20 września 2017 r. Tym samym, Sąd I instancji prawidłowo odrzucił skargę wniesioną 18 listopada 2017 r. na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Odnosząc się natomiast do argumentacji zawartej w zażaleniu wskazać należy, że wystąpienie przez skarżącego z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, złożonym w terminie przewidzianym do wniesienia skargi, pozostaje bez wpływu na bieg tego terminu. W szczególności brak jest podstaw do twierdzenia, że w sytuacji ustanowienia pełnomocnika z urzędu termin do zaskarżenia decyzji w stosunku do pełnomocnika nie rozpoczął biegu. Taka interpretacja przeczyłaby jednoznacznej treści art. 53 § 1 p.p.s.a. nakazującemu obliczenie 30-dniowego terminu do wniesienia skargi od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia (decyzji) w sprawie. W przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma natomiast instytucji procesowej, która umożliwiałaby zawieszenie terminu do wniesienia skargi do czasu przyznania stronie pełnomocnika z urzędu. Wniesienie skargi po upływie trzydziestodniowego terminu od doręczenia rozstrzygnięcia w sprawie jest zatem możliwe wyłącznie w przypadku, gdy przywrócono termin do dokonania tej czynności procesowej. W niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie został jednak złożony.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.