Postanowienie NSA z 16 lutego 2016 r., I OZ 31/16

Wydany

16 lutego 2016 r.

Sąd

r. Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 16 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2015 r. o sygn. akt I SA/Wa 272/15 odmawiające P.S. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata i umarzające postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych

Skład

Sędzia NSA Irena Kamińska przewodniczący

Sprawa

w sprawie ze skargi P.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 6 listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

P.S. pismem z dnia 19 stycznia 2015 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 6 listopada 2014 r., Nr [...].

Wnioskiem z dnia 12 kwietnia 2015 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący wystąpił o przyznanie mu w związku z wniesioną skargą prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że uzyskuje z tytułu pracy dochód w wysokości 1720 zł. brutto, który podlega częściowemu zajęciu komorniczemu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata i umorzył postępowania w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że rozpoznawanej sprawie wobec uznania, iż zawarte w urzędowym formularzu oświadczenie o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach jest niewystarczające i budzące wątpliwości, pismem z dnia 15 maja 2015 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, dodatkowych dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym do złożenia dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego dochodu z tytułu umowy o pracę (np. stosowne zaświadczenie, ewentualnie kserokopia umowy o pracę), odpisu zeznania podatkowego za rok 2014, ewentualnie stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów osiągniętych w 2014 r., wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Celem powyższego wezwanie było w szczególności zweryfikowanie oświadczenia wnioskodawcy w aspekcie faktycznej wysokości aktualnie osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków, a także potwierdzenie, że wynagrodzenie obciążone jest (i w jakiej wysokości) zajęciem komorniczym, o czym on we wniosku wspominał.

Wezwanie doręczone zostało skarżącemu w dniu 20 maja 2015 r. Termin do jego wykonania upływał zatem w dniu 27 maja 2015 r. Mimo upływu wyznaczonego terminu skarżący nie wykonał wezwania – nie nadesłał żądanych dokumentów, co uniemożliwia dokonanie rzeczywistej i pełnej oceny jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W taki zaś okolicznościach faktyczno-prawnych przyznanie prawa pomocy nie mogło nastąpić. Tym bardziej, że także w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego skarżący w żaden sposób nie wyjaśnił wątpliwości dotyczących jego sytuacji materialnej i nie nadesłał jakichkolwiek dokumentów, które te wątpliwości by rozwiewały.

Zażalenie na powyższe postanowienie w dniu 28 grudnia 2015 r. sformułował P.S. Podtrzymał w nim swoje stanowisko, jakie wyraził we wniosku o przyznanie prawa pomocy, oraz wskazał, że we właściwy sposób uzasadnił swój wniosek.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej żądanie w tej materii. Podkreślenia ponadto wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, zatem przepisy ją regulujące i zawarte w nich przesłanki, należy interpretować ściśle.

W odpowiedzi z dnia 22 maja 2015 r. na wezwanie dotyczące złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wskazał, że nie jest w stanie w wyznaczonym terminie skompletować niezbędną dokumentacją. Wskazał, że musi się zwrócić z prośbą o odpowiednie dokumenty do Urzędu Skarbowego, Zakładu Pracy i Banku. W związku z tym wystąpił o dodatkowy czas na wypełnienie polecenia Sądu.

Z uwagi na powyższe stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wykonał wezwania Sądu pierwszej instancji z dnia 5 maja 2015 r. Wnioskodawca nie przedstawił niezbędnych informacji oraz dokumentów, które pozwoliłyby na ustalenie jego rzeczywistej sytuacji materialnej i zdolności finansowych. Brak takich danych uniemożliwił Sądowi I instancji dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny, czy sytuacja majątkowa wnioskodawcy odpowiada przesłankom wymienionym w art. 246 p.p.s.a. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, która powinna być stosowana tylko wobec osób, które w sposób przekonujący wykazały, że spełniają przesłanki do otrzymania pomocy. Nie ma podstaw do uwzględnienia żądania osoby, która nie wykaże, że spełnia warunki do otrzymania wnioskowanego prawa pomocy.

Zarazem Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zauważyć, że w żaden sposób skarżący nie wykazał braku możliwości realizacji w terminie wezwania Sądu.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł podzielić stanowiska wnioskodawcy zawartego w zażaleniu, jakoby we właściwy sposób uzasadnił swój wniosek o przyznanie prawa pomocy.

W tym stanie rzeczy należało uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem zasadnie odmówił przyznania prawa pomocy, gdyż wnioskodawca nie wykazał w sposób dostateczny, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2016 r., I OZ 1836/15).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.