Uzasadnienie
Prezydent Miasta Wałbrzycha wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2013 r., nr [...]. W decyzji tej uchylono decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] i orzeczono o ustaleniu odszkodowania na rzecz [...] S.A. w wysokości 6 500,00 zł w całości podlegające zaliczeniu na spłatę świadczenia głównego wierzytelności zabezpieczonej hipotekami umowną łączną zwykła i umowną łączną kaucyjną wraz z odsetkami zabezpieczonymi tymi hipotekami na rzecz Banku [...] S.A. z tytułu wygaszenia użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w obrębie [...], oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...], o pow. 0,0042 ha, przeznaczonej pod budowę obwodnicy miasta Wałbrzycha w ciągu drogi krajowej nr 35, od km 2+350 do km 9+250, oraz na rzecz Gminy Wałbrzych w wysokości 220,00 zł z tytułu nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności tej nieruchomości. Zobowiązał również Prezydenta Miasta Wałbrzycha do wypłaty tak ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia wydania decyzji.
W skardze skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w zakresie dotyczącym zobowiązania do wypłaty ustalonego odszkodowania z uwagi na niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazał, że obecnie prowadzonych jest kilkadziesiąt postępowań administracyjnych dotyczących ustalenia odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone pod realizację przedmiotowej inwestycji drogowej na łączną kwotę odszkodowań wynoszącą około 37 mln złotych. Wypłata tych odszkodowań, w sytuacji gdy skarżący został zaskoczony obowiązkiem ich wypłaty i nie ma zaplanowanych takich kwot w swoim budżecie spowoduje, że zmuszony będzie przenieść środki z innych zadań.
Natomiast brak zabezpieczenia środków na odszkodowania w budżecie i konieczność przesunięcia środków z innych zadań spowoduje ograniczenie możliwości wykonywania zaplanowanych zadań i wypełniania podjętych już zobowiązań. Wskazano, że możliwość ewentualnego odzyskania wypłaconych kwot odszkodowań w całości jest niepewna i raczej niemożliwa, a także wymaga zaangażowania znacznych środków finansowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 3201/13, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji uznając, że nie wykazano, aby wykonanie zaskarżonej decyzji skutkować miało wyrządzeniem znacznej szkody lub trudnymi do odwrócenia skutkami. Sąd wskazał, że wypłata odszkodowania, jak każde świadczenie finansowe, jest ze swej istoty czynnością odwracalną. Podkreślono, iż sąd bada przesłanki wstrzymania wykonania wyłącznie w odniesieniu do zaskarżonego aktu, a nie obowiązku wypłaty odszkodowań za wszystkie nieruchomości wywłaszczone pod realizację inwestycji drogowej.
Ponadto Sąd pierwszej instancji wskazał, że dla przesłanki warunkującej ewentualne wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji konieczne jest wykazanie, że "uszczuplenie" finansów spowodowane wypłatą odszkodowania ustalonego w zaskarżonej decyzji będzie dla danego podmiotu tak znaczne, że może zagrozić jego funkcjonowaniu. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał takich okoliczności, które pozwalałyby stwierdzić, że istotnie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody na skutek wypłaty odszkodowania, o którym mowa w zaskarżonej decyzji.
Na to postanowienie zażalenie złożył Prezydent Miasta Wałbrzycha wnosząc o jego zmianę i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, bądź o przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W obszernym uzasadnieniu podniesiono, że gdyby w przedmiotowej sprawie to Prezydent Miasta Wałbrzycha występował jako inwestor, to w budżecie miasta zostałyby zabezpieczone środki finansowe na ewentualne wydatki z tytułu odszkodowań. Ze względu natomiast na to, że realizacja takiej inwestycji przez gminę Wałbrzych nie była planowana, to tym samym nie mogły być zaplanowane środki na ten cel.
Podniesiono ponadto, że de facto decyzja odszkodowawcza jest niewykonalna, skutkiem czego podmiot, któremu zostało przyznane odszkodowanie, nie będzie mógł go otrzymać.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:.
zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast w myśl art. 61 § 3 tej ustawy, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Z konstrukcji wskazanego przepisu wynika, iż to na stronie spoczywa obowiązek wykazania we wniosku przesłanek zawartych w powołanym przepisie, to jest przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Jak przyjęto w judykaturze, sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie dokonuje oceny zawartości skargi, dlatego też wniosek powinien zawierać odrębne uzasadnienie, bowiem samo powołanie się na skutki wymienione w art. 61 § 3 ustawy nie stanowi uprawdopodobnienia ich wystąpienia.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przez znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki rozumie się taką szkodę, która nie będzie mogła zostać wynagrodzona przez późniejszy zwrot świadczenia lub nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 sierpnia 2006 r., I OZ 1144/06, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wskazać należy, że ocena przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 powołanego przepisu następuje z uwzględnieniem okoliczności indywidualnej sprawy i tylko w tych granicach możliwe jest ich badanie.
W niniejszej sprawie Miasto Wałbrzych zobligowane zostało do zapłaty odszkodowania w wysokości 6 500,00 zł – na rzecz [...] S.A. oraz w wysokości 220,00 zł na rzecz Gminy Wałbrzych. Kwota ta, w odniesieniu do wysokości budżetu Miasta, nie może być uznana za taką, która spowoduje powstanie niebezpieczeństwa o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Rację też należy przyznać Sądowi pierwszej instancji, że w razie uwzględnienia skargi środki te zostaną Miastu zwrócone, zatem nie ma mowy o nieodwracalności skutków wykonania zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, o co wnoszono w zażaleniu, ponieważ przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Przepisy art. 203 i 204 tej ustawy przyznają stronie prawo do zwrotu kosztów w postępowaniu kasacyjnym wszczętym skargą kasacyjną od orzeczenia Sądu pierwszej instancji oddalającego lub uwzględniającego skargę. Tylko w tych przypadkach Naczelny Sąd Administracyjny jest obowiązany do zamieszczenia z urzędu w orzeczeniu rozstrzygnięcia o kosztach, o czym stanowi art. 209 ustawy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.