Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2849/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał Z. D. prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i córką. Źródłem utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny jest dochód uzyskiwany przez niego z tytułu emerytury w wysokości 1.919,92 zł oraz dochód uzyskiwany przez żonę z tytułu wynagrodzenia w wysokości 3.730,80 zł miesięcznie, co łącznie stanowi kwotę w wysokości 5.650,72 zł brutto miesięcznie.
Wnioskodawca podał, że jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni 63,55m2, budynku mieszkalno – gospodarczego z 1924 r. o powierzchni 53,41m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 4.0293ha. Wyjaśnił, że działalność rolnicza nie jest prowadzona, gdyż gospodarstwo leży w odległości 62km od miejsca zamieszkania oraz nie posiada maszyn rolniczych. Wnioskodawca zaznaczył, że z gospodarstwa rolnego nie uzyskuje żadnych dochodów, a ww. budynek mieszkalno – gospodarczy nie nadaje się do stałego zamieszkania i wymaga kapitalnego remontu.
W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej z powodu stanu zdrowia i konieczności przeznaczania 1/3 otrzymywanej emerytury na zabiegi i zakup lekarstw. Dodał, że pomaga w spłacaniu kredytów studenckich swoim synom, którzy także są w trudnej sytuacji materialnej, gdyż prace które wykonują są nisko wynagradzane. Wnioskodawca zaznaczył, że pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym córka jest na jego utrzymaniu, ponieważ studiuje poza miejscem zamieszkania i nie uzyskuje żadnego dochodu. Wnioskodawca zaznaczył, że kwota, która mu pozostaje po uregulowaniu niezbędnych wydatków, nie wystarcza na utrzymanie mieszkania czy zakup odzieży.
Z nadesłanych do sprawy informacji wynika, że wnioskodawca ponosi opłatę za mieszkanie w wysokości 610,00 zł oraz kwartalną składkę na ubezpieczenie w wysokości 69,00 zł. Ponadto, spłaca dwa kredyty zaciągnięte w Banku Spółdzielczym (kwoty rat do spłaty – 393,83 zł oraz 137,08 zł). W świetle oświadczenia wnioskodawcy złożonego w piśmie z dnia 27 grudnia 2013 r. obciążony jest następującymi wydatkami, których poniesienie zostało uwidocznione w przesłanych wyciągach z rachunku bankowego: gaz (miesiące parzyste - 77,66 zł), prąd (miesiące nieparzyste) – od 151 do 207 zł, multimedia – ok. 94 zł, podatek (kwartalnie - 138 zł), opłaty za telefon – 160 zł, utrzymanie studiującej córki - 600 zł, spłata dwóch kredytów studenckich synów – 638 zł. Wnioskodawca oświadczył, że ponosi też nieudokumentowane wydatki, obejmujące koszty dojazdów żony do pracy (ok. 100 zł miesięcznie), dojazdy córki na studia (bilety kolejowe), zakup lekarstw - 300 zł, w tym zakup co kilka miesięcy szczepionki odczulającej dla córki. Pozostałe środki przeznaczane są na żywność, ubranie i zaspokajanie innych potrzeb życiowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołując się na art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." stwierdził, że wniosek skarżącego w zakresie dotyczącym przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu zasługuje na uwzględnienie. Jednakże sytuacja finansowa wnioskodawcy, zdaniem Sądu I instancji, pozwala na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Z. D., wnosząc o zwolnienie z kosztów postępowania sądowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym.
Oceniając sytuację majątkową i możliwości płatnicze Z. D., Sąd I instancji, właściwie uznał, że nie uzasadnia ona przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W przedmiotowej sprawie podkreślenia wymaga fakt, że zarówno skarżący, jak i jego żona uzyskują stały dochód miesięczny w łącznej kwocie 5.650,72 zł brutto. W tej sytuacji nie można stwierdzić, aby Z. D. był osobą, wobec której istnieje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zarówno ustanowienie adwokata jak i zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący wskazał, że jest właścicielem mieszkania o powierzchni 63,55m2, budynku mieszkalno – gospodarczego o powierzchni 53,41m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 4.0293ha. Zgodnie natomiast ze stanowiskiem wielokrotnie wyrażanym zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie, które Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela, posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości, wyklucza w zasadzie możliwość zwolnienia od kosztów sądowych. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe.
Strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak gospodarstwo rolne, jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2007 r., sygn. akt II OZ 1022/07; z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt I OZ 110/10; z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt I OZ 704/12; J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 571).
W związku z tym uznać należy, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nie narusza przepisów obowiązującego prawa.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.