Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 lutego 2013 r., sygn. akt IV SO/Gl 45/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przyznania J. M. prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia (...) października 2012 r., nr (...) w przedmiocie zasiłku okresowego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji podniósł, iż pismem z dnia 9 listopada 2012 roku J. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia (...) października 2012 roku, Nr (...) w przedmiocie zasiłku okresowego. W treści skargi zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Do skargi dołączył również urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF", w którym zawarł informacje, iż nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych oraz oświadczył, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i utrzymuje się ze świadczeń otrzymywanych z pomocy społecznej.
Zarządzeniem z dnia 28 listopada 2012 roku referendarz sądowy wezwał J. M. do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w szczególności o wskazanie miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania gospodarstwa domowego to jest czynszu, opłat za tzw. media (energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz śmieci, telefon itp.), zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków oraz udokumentowanie dochodu skarżącego poprzez nadesłanie kopii decyzji administracyjnych, na mocy których otrzymał w okresie ostatnich trzech miesięcy świadczenia z pomocy społecznej (zasiłek okresowy, zasiłki celowe, dodatek mieszkaniowy itp.).
W wyznaczonym terminie skarżący nie udzielił na powyższe wezwanie jakiejkolwiek odpowiedzi.
Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2013 roku referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący nie zastosował się do wezwania z dnia 28 listopada 2012 roku i nie uzupełnił wniosku, czyli tym samym nie zobrazował swojej sytuacji materialnej w stopniu wystarczającym do uwzględnienia jego wniosku o prawo pomocy oraz nie usunął wątpliwości, jakie budziło oświadczenie o jego stanie majątkowym. Ponadto wyjaśnił, iż wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie będzie podlegał rozpoznaniu z uwagi na jego bezprzedmiotowość wynikającą z ustawowego zwolnienia skarżącego od kosztów w niniejszej sprawie.
Pismem z dnia 29 stycznia 2013 roku skarżący złożył sprzeciw na powyższe postanowienie, domagając się przyznania prawa pomocy w osobie adwokata z urzędu. Jednocześnie wyjaśnił, iż nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z dokonaniem kserokopii decyzji administracyjnych potwierdzających jego dochód.
Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji podniósł, iż w związku z faktem, iż skarżący nie udokumentował w żaden sposób danych zawartych we wniosku, pomimo wezwania go do tego przez referendarza sądowego, dlatego też należało uznać za niewystarczające do przyznania prawa pomocy oświadczenia skarżącego i wniosek ten oddalić.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. M., w którym nie zgodził się z zapadłym rozstrzygnięciem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności.
Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej i finansowej wnoszącego. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Sąd ma bowiem dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów.
W niniejszym postępowaniu Sąd skorzystał z możliwości określonej w art. 255 p.p.s.a. i wezwał skarżącego do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w szczególności o wskazanie miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania gospodarstwa domowego to jest czynszu, opłat za tzw. media (energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz śmieci, telefon itp.), zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków oraz udokumentowanie dochodu skarżącego poprzez nadesłanie kopii decyzji administracyjnych, na mocy których otrzymał w okresie ostatnich trzech miesięcy świadczenia z pomocy społecznej (zasiłek okresowy, zasiłki celowe, dodatek mieszkaniowy itp.).
Nie ulega wątpliwości, iż skarżący nie uczynił zadość wezwaniu, bowiem nie przedstawił wskazanych w wezwaniu dokumentów, uniemożliwiając tym samym pełną ocenę swojego rzeczywistego stanu majątkowego. Stąd jak słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji, przyznanie prawa pomocy jest możliwe wyłącznie w przypadku wyczerpującego i wiarygodnego przedstawienia sytuacji materialnej przez wnioskodawcę. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Ponadto w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (zob. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06).
Mając powyższe okoliczności na uwadze, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.