Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 2789/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę H. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z dnia 21 listopada 2019 r. strona skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi poprzez nadesłanie dokumentu, z którego wynika sposób reprezentacji skarżącego, tj. KRS reprezentowanej spółki; nadesłanie oryginału bądź poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii pełnomocnictwa, z którego wynika uprawnienie do występowania w imieniu skarżącego przed sądami administracyjnymi bądź wojewódzkim sądem administracyjnym oraz nadesłanie 1 odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem.
Wezwanie zostało doręczone w dniu 3 grudnia 2019 r. Pomimo upływu zakreślonego terminu nie uzupełniono braków formalnych skargi, a zatem skargę należało odrzucić.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła H. sp. z o.o. z siedzibą w Ł., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:
- art. 141 § 3 P.p.s.a. polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że wezwanie do usunięcia braków datowane na 28 listopada 2019 r. zostało doręczone stronie skarżącej w sposób prawidłowy i wywierający skutki prawne opisane w art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., a w konsekwencji na przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że zachodzą podstawy do odrzucenia skargi, podczas gdy wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi nie zostało w sposób prawidłowy doręczone stronie skarżącej, a Sąd w sposób dowolny, opierając się jedynie na swoim swobodnym i błędnym domniemaniu prawidłowego umocowania pełnomocnika, wezwał tylko jedną z osób podpisujących skargę do usunięcia jej braków formalnych, nie argumentując przy tym w żaden sposób, dlaczego pozostałe dwie osoby zostały przezeń pominięte i niewezwane do przedłożenia stosownych pełnomocnictw;
- art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. oraz art. 49 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 45 Konstytucji RP polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że skarżąca pomimo prawidłowego wezwania nie uzupełniła w zakreślonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny terminie braków formalnych skargi, a w konsekwencji na przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że zachodzą podstawy do jej odrzucenia na posiedzeniu niejawnym, podczas gdy skarżąca nigdy w sposób prawidłowy do uzupełnienia braków formalnych skargi wezwana nie została, gdyż ani skarżącej ani jej pełnomocników WSA w sposób zgodny z prawem nie wezwał do uzupełnienia braków.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że warunki formalne skargi, nieuzupełnienie których w zakreślonym terminie – w myśl art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." – skutkuje jej odrzuceniem, zostały określone w art. 57 § 1 tej ustawy. Zgodnie z nim, skarga powinna zawierać elementy wymienione w pkt 1-3 omawianej regulacji, a ponadto powinna czynić zadość wymaganiom dla każdego pisma w postępowaniu sądowym – przewidzianym w art. 46 P.p.s.a. W szczególności w myśl art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Zgodnie z art. 46 § 3 P.p.s.a. do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. W przypadku złożenia pisma do sądu administracyjnego przez pełnomocnika osoby prawnej, ma on obowiązek dołączyć do akt sprawy nie tylko pełnomocnictwo, stosownie do art. 37 § 1 i art. 46 P.p.s.a., ale także dokument stwierdzający umocowanie do reprezentacji strony przez osobę, która udzieliła pełnomocnictwa (art. 29 P.p.s.a.). Z art. 47 § 1 P.p.s.a. wynika natomiast, że do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Odpisami w rozumieniu tego przepisu mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej (art. 47 § 2 P.p.s.a.).
Mając powyższe na uwadze zasadnie zarządzeniem z dnia 21 listopada 2019 r. Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał adwokat M. K. do usunięcia braków formalnych skargi poprzez: 1) nadesłanie dokumentu, z którego wynika sposób reprezentacji skarżącego, tj. KRS reprezentowanej spółki;
- nadesłanie oryginału bądź poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii pełnomocnictwa, z którego wynika uprawnienie do występowania w imieniu skarżącego przed sądami administracyjnymi bądź wojewódzkim sądem administracyjnym oraz 3) nadesłanie 1 odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem.
Należy jednakże wskazać, że Sąd I instancji odrzucając skargę nie uwzględnił utrwalonego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądu, że prawo do zastępstwa procesowego jest ściśle związane z prawem do sądu. Wykładnia przepisów dotyczących działania pełnomocnika nie powinna ograniczać stronie realizacji tego prawa. Problem skutków dla mocodawcy czynności dokonywanych przez wadliwie albo nieprawidłowo ustanowionego pełnomocnika był wielokrotnie rozstrzygany przez sądy administracyjne. W postanowieniu z dnia 12 grudnia 2005 r. sygn. akt I GSK 2703/05 (ONSAiWSA 2006/3/77) Naczelny Sąd Administracyjny sformułował tezę, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 i w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a.
Obowiązek wezwania przez wojewódzki sąd administracyjny strony do podpisania skargi w sytuacji, gdy pełnomocnik, który podpisał skargę nie wykazał się stosownym umocowaniem, znajduje odzwierciedlenie w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21 października 2011 r. sygn. akt I FSK 1397/11, z dnia 13 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2634/11, z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt II FSK 3634/13, z dnia 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt II FSK 557/14 oraz z dnia 29 maja 2018 r. sygn. akt I FZ 85/18; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Także w literaturze wskazano, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, należy uznać za brak formalny, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi (Małgorzata Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2009, str. 115).
W niniejszej sprawie uznanie zatem, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione przez adwokat M. K. obligowało Sąd I instancji do bezpośredniego skierowania do strony wezwania do uzupełnienia braków skargi poprzez jej podpisanie oraz nadesłanie odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem. Wobec niedokonania tej czynności przez Sąd, zaskarżone orzeczenie należało uznać za wadliwe.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.