Postanowienie NSA z 16 lutego 2016 r., I OZ 32/16

Wydany

16 lutego 2016 r.

Sąd

r. Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 16 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2015 r. o sygn. akt I SAB/Wa 354/15 odmawiające P.S. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego i umarzające postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych

Skład

Sędzia NSA Irena Kamińska przewodniczący

Sprawa

w sprawie ze skargi P.S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy [...] postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

P.S. pismem z dnia 8 kwietnia 2015 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy [...].

Wnioskiem z dnia 7 sierpnia 2015 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący wystąpił o przyznanie mu w związku z wniesioną skargą prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że uzyskuje z tytułu pracy dochód w wysokości ok. 1300 zł. netto. Dodatkowo skarżący wskazał, że miesięcznie ponosi stałe wydatki na: najem pokoju - 600 zł., karty miejskiej - 112 zł., internet i telefon – 90 zł., żywność i środki czystości – 400 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego i umorzył postępowania w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że rozpoznawanej sprawie wobec uznania, iż zawarte w urzędowym formularzu oświadczenie o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach jest niewystarczające i budzące wątpliwości, pismem z dnia 18 sierpnia 2015 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, dodatkowych dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym do złożenia dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego dochodu z tytułu umowy o pracę (np. stosowne zaświadczenie, ewentualnie kserokopia umowy o pracę), odpisu zeznania podatkowego za rok 2014, ewentualnie stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów osiągniętych w 2014 r., wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Celem powyższego wezwanie było w szczególności zweryfikowanie oświadczenia wnioskodawcy w aspekcie faktycznej wysokości aktualnie osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków.

Wezwanie doręczone zostało skarżącemu w dniu 21 sierpnia 2015 r. Termin do jego wykonania upływał zatem w dniu 28 sierpnia 2015 r. Mimo upływu wyznaczonego terminu skarżący nie wykonał wezwania – nie nadesłał żądanych dokumentów, co uniemożliwia dokonanie rzeczywistej i pełnej oceny jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W takich zaś okolicznościach faktyczno-prawnych przyznanie prawa pomocy nie mogło nastąpić. Tym bardziej, że także w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego skarżący w żaden sposób nie wyjaśnił wątpliwości dotyczących jego sytuacji materialnej i nie nadesłał jakichkolwiek dokumentów, które te wątpliwości by rozwiewały.

Zażalenie na powyższe postanowienie w dniu 28 grudnia 2015 r. sformułował P.S. Podtrzymał w nim swoje stanowisko, jakie wyraził we wniosku o przyznanie prawa pomocy, oraz wskazał, że we właściwy sposób uzasadnił swój wniosek.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej żądanie w tej materii. Podkreślenia ponadto wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, zatem przepisy ją regulujące i zawarte w nich przesłanki, należy interpretować ściśle.

Stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wykonał wezwania Sądu pierwszej instancji z dnia 18 sierpnia 2015 r. Wnioskodawca nie przedstawił niezbędnych informacji oraz dokumentów, które pozwoliłyby na ustalenie jego rzeczywistej sytuacji materialnej i zdolności finansowych. Brak takich danych uniemożliwił Sądowi I instancji dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny, czy sytuacja majątkowa wnioskodawcy odpowiada przesłankom wymienionym w art. 246 p.p.s.a. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, która powinna być stosowana tylko wobec osób, które w sposób przekonujący wykazały, że spełniają przesłanki do otrzymania pomocy. Nie ma podstaw do uwzględnienia żądania osoby, która nie wykaże, że spełnia warunki do otrzymania wnioskowanego prawa pomocy.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł podzielić stanowiska wnioskodawcy zawartego w zażaleniu, jakoby we właściwy sposób uzasadnił swój wniosek o przyznanie prawa pomocy.

W tym stanie rzeczy należało uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem zasadnie odmówił przyznania prawa pomocy, gdyż wnioskodawca nie wykazał w sposób dostateczny, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2016 r., I OZ 1836/15).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.