Postanowienie NSA z 11 maja 2011 r., I OZ 321/11

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 11 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 marca 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 934/10 odmawiające przyznania prawa pomocy

Sprawa

w sprawie ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia (...) października 2010 r., Nr (...) w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Irena Kamińska przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 15 marca 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 934/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia (...) października 2010 r., Nr (...) w przedmiocie dodatku mieszkaniowego.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż D. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia (...) października 2010r., Nr (...) w przedmiocie dodatku mieszkaniowego.

Pismem z dnia 8 grudnia 2010r. skarżący złożył wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. W wyniku wezwania referendarza sądowego, w dniu 8 stycznia 2011r., skarżący złożył wniosek na urzędowym formularzu wskazując, że dotyczy on ustanowienia doradcy podatkowego oraz zwolnienia od kosztów sądowych. Mając na uwadze, że przedmiotem skargi jest decyzja o wstrzymaniu wypłaty dodatku mieszkaniowego, strona nie może być reprezentowana przez takiego pełnomocnika. Wynika to z treści art. 2 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 5 lipca 1996r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2008r., Nr 73, poz. 443 ze zm.), który stwierdza, że doradca podatkowy może reprezentować stronę jedynie w sprawach z zakresu obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami. Wynika z tego, że oznaczenie w formularzu doradcy podatkowego stanowi najprawdopodobniej efekt pomyłki, zaś rzeczywistą intencją D. B. było ubieganie się o ustanowienie adwokata. Świadczy o tym także treść jego wcześniejszego pisma z dnia 8 grudnia 2010r.

We wniosku skarżący oświadczył, że gospodaruje samotnie, posiada mieszkanie o powierzchni 35,80 m2 oraz uzyskuje dochód z tytułu renty socjalnej w wysokości 593 zł. W treści wniosku skarżący nie podał, czy posiada zasoby pieniężne lub przedmioty wartościowe o wartości przekraczającej 3.000 Euro. W rubryce 7.2.1. formularza "PPF", poświęconej tym zasobom wpisał "MSWiA", natomiast w rubryce 7.2.2, odnoszącej się do przedmiotów wartościowych zawarł stwierdzenie "pismo wg Urzędu Skarbowego w Rudzie Śląskiej". Ponadto w rubryce 9 dotyczącej innych dodatkowych informacji o stanie majątkowym wpisał "Konsulat niemiecki".

W piśmie z dnia 13 stycznia 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy - w terminie 7 dni - poprzez: - jednoznaczne sprecyzowanie, czy skarżący posiada zasoby pieniężne (to jest oszczędności w gotówce lub na rachunkach bankowych albo papiery wartościowe), bądź też przedmioty o wartości przekraczającej 3.000 Euro. W przypadku odpowiedzi twierdzącej należy określić rodzaj oraz wartość posiadanych zasobów pieniężnych oraz składników majątkowych oraz wyjaśnienie, co oznacza fakt zawarcia sformułowania "Konsulat niemiecki" w rubryce nr 9 formularza "PPF" dotyczącej innych, dodatkowych informacji o stanie majątkowym skarżącego.

Skarżący w piśmie procesowym z dnia 7 lutego 2011r. powołał się na postępowanie administracyjne prowadzone w 2005r. wobec Anny Pytel przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach. Wskazał, aby "sięgnąć czy prosić" Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej o wyrok orzekający eksmisję Anny Pytel. D. B. powołał się także na postępowanie prowadzone wobec niego w 2007r. w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie, w zakresie którego przyznano mu prawo pomocy. Nadto wniósł o zapoznanie się ze sprawą, w wyniku której Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał w grudniu 2010r. decyzję administracyjną DSO-WNI-0272-5e/10.

Postanowieniem z dnia 9 lutego 2011r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący nie złożył wymienionych w wezwaniu z dnia 13 stycznia 2011r. wyjaśnień. Tym samym nie usunął wątpliwości, jakie budziło oświadczenie o jego stanie majątkowym i możliwościach płatniczych.

Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 25 lutego 2011r. W piśmie procesowym złożonym w dniu 3 marca 2011 r. skarżący zawarł sprzeciw. Ponownie odwołał się prowadzonego postępowania administracyjnego wobec Anny Pytel w 2005r., pisma Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z grudnia 2010r. oraz prowadzonego wobec niego w 2007r. postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach. Zwrócił się o przychylne rozpatrzenie sprzeciwu.

Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji podniósł, iż skarżący nie wykazał okoliczności przemawiających za przyznaniem mu prawa pomocy. Przede wszystkim pomimo wezwania nie udzielił odpowiedzi na pytanie, czy posiada aktualne zasoby pieniężne lub przedmioty o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Dodatkowo nie wyjaśnił, co oznaczało umieszczenie w rubrykach 7.2.1 i 7.2.2 formularza wniosku dotyczącego tych składników majątkowych, wyrażeń "MSWiA" i "Pismo wg Urzędu Skarbowego w Rudzie Śląskiej" oraz znaczenia zamieszczenia w rubryce 9 formularza, zwrotu "Konsulat niemiecki". Zamiast tego w odpowiedzi na wezwanie oraz w sprzeciwie wskazał na decyzje administracyjne wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach oraz Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji w innych postępowaniach administracyjnych oraz nawiązał do postępowania sądowego prowadzonego przed Sądem Rejonowym w Rudzie Śląskiej. Wynika z tego, że skarżący nie wykazał swojego aktualnego stanu majątkowego. Przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie postępowania toczącego się przed WSA w Warszawie w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1954/05 oraz przed tutejszym Sądem w sprawie o sygn. akt I SA/GI 193/07 nie oznacza, że jego wniosek z dnia 8 stycznia 2011r. zostanie pozytywnie załatwiony. Orzeczenia w tym zakresie wydano odpowiednio 18 stycznia 2006r. oraz 17 kwietnia 2007r, zatem w innym stanie faktycznym, który mógł ulec istotnym zmianom. Odnośnie wniosku skarżącego zawartego w piśmie z dnia 7 lutego 2011 r. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie ma podstaw do zwracania się przez Sąd z urzędu do innych instytucji o nadesłanie wymienionych przez skarżącego dokumentów, bowiem wykazanie jego sytuacji majątkowej leży w gestii skarżącego.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył D. B., z którego wynika, iż nie zgadza się z jego treścią.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z konstrukcji tych przepisu oraz art.255 i art.252 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodów. On zatem zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia. Jeżeli zaś dane zawarte we wniosku nie pozwalają na pełną ocenę rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości finansowych, strona na wezwanie Sądu zobowiązana jest uprawdopodobnić swe twierdzenia poprzez przedstawienie wnioskowanych dokumentów. Podkreślić przy tym należy, że ocena zdolności płatniczych strony nie może sprowadzać się jedynie do stwierdzenia, czy uzyskuje ona dochody lub czy dysponuje stosownym majątkiem, ale również czy posiada ona obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest bowiem formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Dodatkowo, w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że słusznie Sąd pierwszej instancji przyjął, iż skarżący nie przedstawił pełnej informacji dotyczącej ich sytuacji majątkowej i rodzinnej. Pomimo bowiem wezwania Sądu z dnia 13 stycznia 2011 r. (k.

37. nie udzielił odpowiedzi na pytanie, czy posiada aktualne zasoby pieniężne lub przedmioty o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Dodatkowo nie wyjaśnił znaczenia zamieszczonego w rubryce 9 formularza, zwrotu "Konsulat niemiecki". Powyższe wątpliwości nie zostały również wyjaśnione przez skarżącego we wniesionym sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 lutego 2011 r. oraz w zażaleniu na postanowienie z dnia 15 marca 2011 r.

Powyższe okoliczności, jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, nie uzasadniają rozstrzygnięcia ponad wszelką wątpliwość, iż skarżący spełnia warunki wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., co pozwalałoby obciążyć budżet państwa kosztami sądowymi niniejszej sprawy. To na stronie postępowania spoczywa bowiem obowiązek podejmowania takich czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. W przypadku więc gdy zachodzą poważne wątpliwości co do pełnej oceny stanu majątkowego, należy uznać, że sąd nie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy.

W konsekwencji Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż nie wyjaśnienie przez skarżącego wątpliwości jakie pojawiły się przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy stanowi przeszkodę uzasadniającą odmowę przyznania prawa pomocy. Brak bowiem wnioskowanych przez Sąd pierwszej instancji informacji uniemożliwia dokonanie wszechstronnej oceny stanu majątkowego skarżącego, a w konsekwencji przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 §2 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.