Postanowienie NSA z 12 kwietnia 2018 r., I OZ 327/18

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 12 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. K. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 240/18 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego

Sprawa

w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania stypendium socjalnego postanawia oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Maciej Dybowski przewodniczący

Uzasadnienie

Zarządzeniem z dnia 19 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 240/18 (dalej zarządzenie z 19 lutego 2018 r.) Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał K. K. (dalej skarżący) do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów [...] w [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w kwocie 200 złotych stosownie do § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm., dalej rozporządzenie; k. 8 akt II SA/Wa 240/18).

Zarządzenie z 19 lutego 2018 r. stało się przedmiotem zażalenia K. K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym jednocześnie wniósł o jego uchylenie. Skarżący wskazał, że zgodnie z "art. 239 ppsa nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych 1) strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach: a) z zakresu pomocy i opieki społecznej (...)". Skarżący wskazał, że stypendium socjalne jest jedną z form pomocy społecznej, dlatego winien zostać zwolniony z kosztów sądowych. Wskazał, że w przypadku pozytywnego rozpatrzenia zażalenia wnosi o zwrot zapłaconej kwoty (k. 10 akt II SA/Wa 240/18).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej ppsa) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały (art. 230 § 1 ppsa). Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Art. 230 § 1 ppsa ustanawia ogólną zasadę, że skarga podlega opłacie. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 214 § 1 ppsa). W myśl art. 220 § 1 ppsa, sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo (skargę), by uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd (§ 3). Natomiast § 2 ust. 6 rozporządzenia stanowi, że wpis stały w sprawach skarg niewymienionych w ust. 1-5, wynosi 200 zł. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z taką właśnie sprawą. Skarżący wniósł skargę na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów [...] w [....] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania stypendium socjalnego. W myśl wskazanych wyżej przepisów, prawidłowo Przewodniczący Wydziału II wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł od skargi.

Nie można zgodzić się z żalącym, że wniesiona przez niego skarga należy do kategorii spraw zwolnionych od kosztów sądowych. W szczególności skarga na decyzję w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania stypendium socjalnego nie zalicza się do kategorii spraw wskazanych w art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ppsa. Przepis ten, przewidujący, że strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi, wbrew twierdzeniom żalącego, nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. W art. 239 ppsa uregulowano zakres zwolnień o charakterze przedmiotowo-podmiotowym. Dotyczy on strony skarżącej działanie lub bezczynność organu w sześciu wymienionych w tym punkcie rodzajach spraw. W orzecznictwie podkreśla się, że o zwolnieniu od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 ppsa decyduje wyłącznie to, czy przedmiot skargi dotyczy jednej ze spraw wymienionych w tym przepisie (postanowienie NSA z 2.2.2007 r., II OSK 65/07).

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 31.8.2010 r. I OZ 639/10; 7.5.2013 r. I OZ 301/13; 16.5.2017 r. I OZ 835/17, że art. 239 ppsa nie przewiduje ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawach z zakresu pomocy materialnej dla studentów, o jakiej mowa w art. 173 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1842 ze zm., dalej ustawa z 27 lipca 2005 r.). W ramach tej pomocy student może ubiegać się między innymi o stypendium socjalne zgodnie z art. 173 ust. 1 pkt 1 i art. 179 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. Sam fakt, że z regulacji dotyczących stypendium socjalnego wynika, że prawo do przyznania studentowi stypendium socjalnego przysługuje, jeżeli student znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, a ponadto gdy spełnia kryterium dochodowe, o którym mowa w ustawie o pomocy społecznej i świadczeniach rodzinnych, nie świadczy o tym, że są to sprawy z zakresu pomocy i opieki społecznej o których mowa w art. 239 pkt 1 lit. a ppsa. Mając na uwadze powyższe należy uznać, że art. 239 ppsa nie przewiduje ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawach z zakresu pomocy materialnej dla studentów, o jakiej mowa w art. 173 ust. 1 i 179 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r.

Niezależnie od katalogu zwolnień zawartych w art. 239 ppsa również przepisy ustaw szczególnych mogą w odniesieniu do określonych podmiotów czy kategorii spraw przewidywać tego rodzaju zwolnienia. W orzecznictwie sądowym i doktrynie zwrócono jednak uwagę, mając na względzie także treść art. 241 ppsa, że inne przepisy muszą zawierać wprost zwolnienie od obowiązku uiszczania kosztów sądowych w ogóle, bądź ich części w postaci opłat sądowych, to znaczy, że przepisy te muszą mieć charakter przepisów szczególnych w stosunku do ppsa. Katalog zwolnień od obowiązku uiszczania kosztów sądowych określony w art. 239 ppsa nie ma charakteru zamkniętego i zwolnienie takie musi wynikać z przepisu ustawy szczególnej. Ustawa z 27 lipca 2005 r., regulująca zasady udzielania pomocy materialnej dla studentów, również takiego zwolnienia nie zawiera.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że zaskarżone zarządzenie nie narusza przepisów obowiązującego prawa.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie