Uzasadnienie
W piśmie z dnia 2 października 2015 r. M. G., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Starosty Grodziskiego z dnia [...] kwietnia 2015 r. o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w M., gm. J., oznaczonej w ewidencji gruntów jako część działki nr 450/4 i część działki nr 815/2. Do skargi załączono dowód uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł.
Przewodniczący Wydziału IV WSA w Warszawie wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia wpisu od skargi o kwotę 100 zł., wskazując podstawę prawną rozstrzygającą o wysokości wpisu w sprawie. Na zarządzeniu tym widnieje adnotacja o jego wykonaniu, brak jest natomiast obecnej na innych wezwaniach adnotacji o przekazaniu do biura podawczego. Równolegle pełnomocnik został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie odpisów, przesłano mu również odpis odpowiedzi na skargę. Na pismach oznaczonych jako "doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę", "wezwanie" (do nadesłania odpisów) oraz "doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu" istnieją adnotacje o przekazaniu do biura podawczego. W aktach znajduje się także zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia wpisu, wezwanie o braki (odpisy skargi) i odpowiedź na skargę.
W piśmie z 17 listopada 2015 r. pełnomocnik skarżącego poinformował Sąd, że przesyła żądane odpisy skargi. Nadto stwierdził, że w dniu 2 października 2015 r. uiścił już kwotę 100 zł wpisu, stąd wezwanie do jego uiszczenia jest nieuzasadnione.
Postanowieniem z 8 lutego 2016 r., sygn. IV SA/Wa 3402/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), odrzucił skargę jako nieopłaconą. W uzasadnieniu wskazano, że skoro odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału IV o wezwaniu do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi o kwotę 100 zł doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 16 listopada 2015 r. to termin do dokonania tej czynności upłynął w dniu 23 listopada 2015 r. Minął on jednak bezskutecznie. Pomimo bowiem zapewnień pełnomocnika, że wpis od skargi w kwocie 100 zł został uiszczony w dniu 2 października 2015 r., z akt wynika, że pełnomocnik skarżącego nie wykonał wezwania Przewodniczącej Wydziału IV z dnia 4 listopada 2015 r. Wobec powyższego, z uwagi na to, że skarżący uiścił jedynie kwotę 100 zł tytułem wpisu sądowego, Sąd odrzucił skargę jako nieopłaconą w należytej wysokości.
W zażaleniu na postanowienie pełnomocnik strony zarzucił naruszenie:
- art. 220 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i odrzucenie skargi bez wcześniejszego doręczenia zarządzenia Przewodniczącego o zobowiązaniu Pełnomocnika skarżącego do uiszczenia rozszerzonego wpisu co do kwoty 200zł jako wpisu szczególnego lub doręczenia zarządzenia Przewodniczącego o konieczności rozszerzenia takiego wpisu powyżej kwoty już uiszczonej co do kwoty kolejnych 100 zł;
- art. 220 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 220 § 3 p.p.s.a. poprzez brak doręczenia zarządzenia Przewodniczącego wzywającego do uzupełnienia wpisu co do kwoty przekraczającej kwotę 100 zł;
- art. 220 § 1 i 2 poprzez jego błędne zastosowanie i odrzucenie skargi ze względu na poczynienie błędnych ustaleń faktycznych i ustalenie, że pełnomocnik skarżącego nie wykonał wezwania Przewodniczącej Wydziału IV z dnia 4 listopada 2015 r., które zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 16 listopada 2015 r. podczas, gdy w rzeczywistości pełnomocnikowi w dniu 16 listopada 2015r. doręczono wezwanie z dnia 13 listopada 2015 r. do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez doręczenie 2 egzemplarzy odpisów skargi, pismo oznaczone jako "doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia do uiszczenia wpisu" z dnia 13 listopada 2015 r. bez zakreślenia rygoru, jak również bez poinformowania pełnomocnika o konieczności uzupełnienia wpisu na kwotę 100 zł, oraz pismo oznaczone "doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę" z dnia 13 listopada 2015 r. wraz z odpisem odpowiedzi na skargę sporządzoną przez Wojewodę Mazowieckiego.
Wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji celem jej merytorycznego rozpoznania i nadanie skardze dalszego biegu oraz o skuteczne doręczenie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału IV celem jego wykonania przez pełnomocnika skarżącego. W uzasadnieniu podkreślono, że niezawodnie pełnomocnik uiściłby brakującą kwotę wpisu, podobnie jak usunął pozostałe braki formalne skargi, gdyby został mu doręczony odpis zarządzenia w tej sprawie. Przyznano, że treść wezwania sekretariatu sądu została zrozumiana jako wezwanie do uiszczenia kwoty 100 zł wpisu, co zostało dopełnione przy składaniu skargi. Przekonaniu temu dano wyraz w piśmie z 17 listopada 2015 r. Pismem tym pełnomocnik poinformował Sąd, iż w odpowiedzi na wezwanie z dnia 13 listopada 2015 r., doręczone w dniu 16 listopada 2015 r. przekazuje dwa egzemplarze odpisów skargi podpisane osobiście wraz z potwierdzeniem uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, i jednocześnie podał, że wezwanie w zakresie uiszczenia wpłaty jest nieuzasadnione. Pełnomocnik wskazał, że odczytał treść wezwania sekretariatu WSA w Warszawie jako wezwanie o wpis w kwocie 100 zł, podczas gdy wpłacił kwotę 100 zł. Nie dopatrzył się zatem w tym zakresie żadnego uchybienia, zaś – w jego ocenie – z pisma sekretariatu Sądu nie wynikało żądanie wpisu szczególnego ani pouczenie, ani też podstawa prawna do uiszczenia większego wpisu. Pełnomocnik podał, że z infolinii WSA w Warszawie powziął informację, iż wezwanie Przewodniczącej Wydziału IV zostanie mu ponownie doręczone, co dotąd nie nastąpiło, zaś pracownik infolinii nie informował, iż brakujące zarządzenie dotyczy dodatkowej opłaty sądowej.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje
Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Natomiast stosownie do art. 220 § 3 p.p.s.a., skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.
W niniejszej sprawie należy zauważyć, że z akt Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wynika, iż wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi, tj. wezwanie do uzupełnienia uiszczenia wpisu, wezwanie do przesłania brakujących egzemplarzy skargi oraz doręczenie odpowiedzi odpisu na skargę przesłano w jednej przesyłce (zwrotne potwierdzenie odbioru, k- 19), co z uwagi na potrzebę ograniczania kosztów funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości uznać należy za działanie w pełni pożądane.
W terminie 7 dni od doręczenia ww. przesyłki pełnomocnik skarżącego nie uiścił jednak uzupełnienia wpisu od skargi, co uzasadniało – co do zasady – odrzucenie skargi.
Pełnomocnik skarżącego twierdzi jednak, że przesyłka, którą otrzymał w dniu 16 listopada 2015 r. zawierała jedynie wezwanie do przesłania brakujących egzemplarzy skargi kasacyjnej, doręczenie odpowiedzi odpisu na skargę oraz pismo zatytułowane "doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu". Przesyłka ta nie zawierała natomiast zarządzenia wzywającego do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi o kwotę 100 zł, na które powołano się w piśmie "doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu".
Wskazać w tym miejscu należy, że jak z akt sprawy wynika, na zarządzeniu wzywającym pełnomocnika do uzupełnienia wpisu od skargi o kwotę 100 zł (k-15) widnieje adnotacja o jego wykonaniu, brak jest natomiast obecnej na innych wezwaniach adnotacji o przekazaniu tego zarządzenia do biura podawczego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność ta może stanowić uzasadnione wątpliwości co do tego, czy rzeczywiście zarządzenie wzywające do uzupełnienia wpisu o kwotę 100 zł zostało załączone do koperty zawierającej korespondencję wysłaną do pełnomocnika skarżącego. Nie jest to zatem gołosłowne twierdzenie pełnomocnika, które nie znajduje odzwierciedlenia w stanie faktycznym sprawy. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że należy dać wiarę pełnomocnikowi skarżącego w tej kwestii.
Za uwzględnieniem zażalenia przemawiała również zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy, nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania. Nadmienić należy, że w niniejszej sprawie okoliczności takie występują, podkreślić bowiem należy, że złożona skarga dotyczy zwrotu nieruchomości.
Mając na uwadze wskazane powyżej okoliczności niniejszej sprawy oraz konstytucyjnie zagwarantowane prawo do sądu, uznać należało, że Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu naruszył art. 220 p.p.s.a. i przedwcześnie odrzucił skargę.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.