Postanowienie NSA z 11 kwietnia 2019 r., I OZ 333/19

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 11 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 630/17 odmawiające przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej

Od orzeczenia

od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 630/17

Skład

Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk

Sprawa

w sprawie ze skargi H. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 stycznia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 630/17 na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił H. S. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 16 października 2017 r. wydanego w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość.

W uzasadnieniu wskazano, że przyczyną uchybienia terminu podaną we wniosku o jego przywrócenie był zły stan zdrowia syna skarżącego kasacyjnie J. S., który był jego pełnomocnikiem w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, a któremu profesjonalny pełnomocnik skarżącego kasacyjnie radca prawny M. B. przesłał drogą elektroniczną wiadomość o konieczności zapłaty wpisu od skargi kasacyjnej.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego przesłanie drogą elektroniczną przez profesjonalnego pełnomocnika informacji o konieczności uiszczenia wpisu w terminie synowi skarżącego, bez upewnienia się, że na pewno zapoznał się z jej treścią i że jest w stanie dokonać wymaganą czynność w terminie, świadczy o tym, że profesjonalny pełnomocnik nie dołożył należytej staranności w celu terminowego uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, a negatywne działania tego pełnomocnika obciążają stronę.

Zażalenie na to postanowienie złożył H. S. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu zakwestionowano - jako zbyt daleko idące - stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym do kręgu osób, za które ponosił odpowiedzialność profesjonalny pełnomocnik skarżącego należy również syn skarżącego. Podkreślono, że syn skarżącego reprezentował skarżącego wobec jego profesjonalnego pełnomocnika, a więc winien być utożsamiany z samą stroną. Powołując się na art. 36 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, wskazano też, że profesjonalny pełnomocnik nie jest zobowiązany żadnym przepisem prawa do uiszczania wpisu sądowego za stronę. Zgodnie z powszechną praktyką w razie doręczenia pełnomocnikowi profesjonalnemu strony wezwania do uiszczenia opłaty sądowej, przekazuje on takie wezwanie stronie i to ona uiszcza opłatę. Autor zażalenia podkreślił, że w sprawie od samego początku komunikował się jedynie i wyłącznie z synem swojego mocodawcy J. S., przede wszystkim za pośrednictwem poczty elektronicznej. Ponadto zarzucono, że Sąd I instancji dowolnie i niezgodnie z rzeczywistością przyjął, że rozmowa telefoniczna dotycząca konieczności zapłaty wpisu od skargi kasacyjnej nie odbyła się. Podniesiono, że profesjonalny pełnomocnik skarżącego jest w stałym kontakcie z J. S. i jest jego pełnomocnikiem w wielu sprawach.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018, poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2).

Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Powyższe oznacza, że tylko stwierdzenie, że strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. W przypadku zaś, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to brak jego winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Jednocześnie podwyższone jest kryterium staranności, ponieważ adwokat czy radca prawny posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy (por. np. postanowienie z 28 lutego 2017, I OZ 476/17).

W niniejszej sprawie poza sporem jest, że wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi kasacyjnej zostało prawidłowo doręczone profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącego kasacyjnie H. S. w dniu 1 lutego 2018 roku. Termin na dokonanie tej czynności upłynął w dniu 8 lutego 2018 r., skarga kasacyjna została zaś opłacona dopiero w dniu 4 maja 2018 r.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie Sąd I instancji uznał, że zawarte we wniosku o przywrócenie terminu argumenty nie uprawdopodabniają braku winy strony skarżącej kasacyjnie w uchybieniu temu terminowi. Słusznie Sąd Wojewódzki wskazał na brak dołożenia należytej staranności przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącego kasacyjnie. Radca prawny winien upewnić się (np. telefonicznie), czy wiadomość, którą wysłał drogą mailową synowi swojego mocodawcy, dotarła do adresata oraz, czy adresat był w stanie wykonać wezwanie Sądu. Ani we wniosku o przywrócenie terminu, ani w zażaleniu nie zostało uprawdopodobnione, że podjęto jakiekolwiek działania w tym kierunku. W zażaleniu powołano się jedynie ogólnie na stały, bieżący kontakt z synem skarżącego, nie wskazano jednak na żadne konkretne działania radcy prawnego w tym względzie (na przykład na przeprowadzoną w konkretnym dniu rozmowę telefoniczną). Dodatkowe upewnienie się, że zobowiązanie zostało wykonane wydaje się szczególnie konieczne w okolicznościach niniejszej sprawy, gdzie w e-mailu skierowanym do J. S. w dniu 1 lutego 2018 r. radca prawny zwrócił się z prośbą o przesłanie zwrotnej wiadomości z potwierdzeniem przelewu odpowiedniej sumy na rachunek Sądu. W sytuacji nieotrzymania takiego potwierdzenia, profesjonalny pełnomocnik powinien powziąć wątpliwości, czy wpłata została dokonana. Budzi zastrzeżenia fakt, że pomimo braku zwrotnej wiadomości potwierdzającej wykonanie zobowiązania Sądu, profesjonalny pełnomocnik zauważył brak wpłaty i dokonał jej dopiero po upływie ponad trzech miesięcy, tj. 4 maja 2018 r. Nie można uznać, że profesjonalny pełnomocnik dołożył szczególnej staranności i należycie zadbał o interesy swojego mocodawcy, przesyłając jedynie wezwanie z Sądu innemu (w dodatku nieprofesjonalnemu) pełnomocnikowi.

Na marginesie wypada zaznaczyć, że ani we wniosku o przywrócenie terminu, ani w zażaleniu nie podjęto próby uprawdopodobnienia choroby J. S., która w ocenie strony stanowiła niedającą się przezwyciężyć przeszkodę w dokonaniu przedmiotowej czynności procesowej. Twierdzenia strony w tym zakresie są gołosłowne i nie mogą odnieść zamierzonego skutku.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.