Postanowienie NSA z 14 lutego 2017 r., I OZ 335/17

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 14 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1305/16 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi

Sprawa

w sprawie ze skargi E. L. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Monika Nowicka przewodniczący

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa uchylił w całości decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] i jednocześnie stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1951r., nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego. Ww. orzeczenie zostało przesłane pełnomocnikowi E. L, a następnie, po dwukrotnym awizowaniu w dniach [...] lipca 2016 r. i [...] lipca 2016 r., zwrócone do nadawcy w dniu [...] lipca 2016 r. Zostało zatem uznane za doręczone z upływem dnia [...] lipca 2016 r.

Skarżąca E. L. w dniu 26 sierpnia 2016 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, wskazując w nim, że termin do złożenia przedmiotowej skargi upłynął w dniu 1 sierpnia 2016 r. Przy czym w dniu 9 sierpnia 2016 r. skarga na powyższą decyzję organu została nadana w Urzędzie Pocztowym, zaś w dniu 22 sierpnia 2016 r. zwrócono ją do nadawcy z adnotacją "adresat nieznany". W skutek oczywistej omyłki, spowodowanej tym, że postępowanie toczy się od kilku lat i w dotychczasowych pismach Ministra wskazywany był adres ul. Wspólna 2/4 w Warszawie, przesyłka została wysłana na ten adres. Przy czym strona podniosła, że jako siedziba Ministra Infrastruktury i Budownictwa nadal wskazywany jest powyższy adres na wielu stronach internetowych - czym również sugerował się pełnomocnik skarżącej, adresując w sposób nieprawidłowy przesyłkę.

Oddalając ww. wniosek, Sąd Wojewódzki – powołując się na treść art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) dalej "p.p.s.a."– uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do dokonania ww. czynności.

Zdaniem Sądu, pełnomocnik strony, będący radcą prawnym, kierując się informacjami widniejącymi na stronach internetowych, zaadresował przesyłkę na nieaktualny już adres organu. Powyższa sytuacja została zatem zawiniona przez stronę. Czynności podejmowane przez pełnomocnika, który w sposób profesjonalny ma reprezentować osobę wnoszącą skargę, powinny cechować się należytą starannością. Nadanie przesyłki na nieaktualny adres Ministra nie można uznać za takie działanie. Zmiana nazw i siedzib Ministerstw była związana z powołaniem nowego rządu pod koniec 2015 r. Postępowanie zawodowego pełnomocnika - z uwagi na te okoliczności - powinno cechować się ostrożnością i zostać podjęte po zweryfikowaniu adresu organu, m.in. na stronach internetowych Ministerstwa, czy też Biuletynu Informacji Publicznej. Z tego wymogu nie zwalniała pełnomocnika zawodowego okoliczność, że dokonał on takiego sprawdzenia na innych, bliżej nieokreślonych stronach internetowych, bowiem informacja znajdująca się na nich nie była w żaden sposób wiążąca. Sąd ponadto stwierdził, że przesyłka zawierająca decyzję organu II instancji, choć nie była doręczona, to uznana została za doręczoną, gdyż była dwukrotnie awizowana i zwrócona do nadawcy, organ zaś na przesyłce uwidocznił adres, na który należy przesyłać korespondencję. Strona została zatem poinformowana o zmianie adresu organu.

E. L., w zażaleniu złożonym na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zakwestionowała jego prawidłowość, wskazując, że w ustawowym terminie nadała przesyłkę ze skargą do organu, za pośrednictwem którego miała ona zostać wniesiona. Przesyłka ta została zwrócona, gdyż na skutek oczywistej omyłki doszło w sposób niezawiniony przez stronę do wskazania błędnego adresu organu. Powyższe wynikało z faktu, iż postępowanie administracyjne toczyło się od kilku lat, i we wszystkich pismach organu widniał adres zamieszczony na zwróconej korespondencji.

Odpowiedź na zażalenie nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Natomiast zgodnie z art. 87 p.p.s.a. warunkami przywrócenia uchybionego terminu są: złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, czyli niespełnienie chociażby jednej z nich powoduje, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony.

Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona, uchybiając terminowi, dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne.

Artykuł 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę (oraz jej pełnomocnika) szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy.

Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia po ww. kątem należało uznać wyrażone przez Sąd I instancji stanowisko za prawidłowe. We wniosku nie uprawdopodobniono bowiem okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi.

Należy przede wszystkim wskazać, iż brak jest podstaw prawnych, aby twierdzić, że organ administracji ma obowiązek powiadamiać strony postępowania o zmianie swego adresu (w art. 41 § 1 k.p.a. ustawodawca wskazuje jedynie, że to strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ o każdej zmianie swego adresu). Po za tym z akt administracyjnych sprawy wynika bezspornie, że zaskarżona decyzja zawierała wyczerpujące i jasne pouczenie o terminie i sposobie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a aktualny adres siedziby organu, na który należało przesłać skargę, tj. ul. Chałubińskiego 4/6, 00-928 Warszawa, został wskazany na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaskarżonej decyzji przez skarżącą oraz również na kopercie, w której przesłano stronie zaskarżoną decyzję, a która została uznana za doręczoną.

Należy w końcu również wskazać, iż ustanowienie przez stronę zawodowego pełnomocnika ma na celu należyte zabezpieczenie przysługujących jej praw. Zważywszy zaś na następująca w wyniku przeprowadzonych w 2015 r. wyborów parlamentarnych reorganizację ministerstw, pełnomocnik ten powinien był przewidzieć, że w związku z powołaniem rządu mogło dojść do dokonania na tym tle przekształceń, a zatem możliwa była także zmiana siedziby organu. Dlatego też należało podjąć czynności mające na celu sprawdzenie czy do takiej zmiany rzeczywiście doszło.

Z powyższych przyczyn uznać należy, że błędne zaadresowanie koperty ze skargą świadczy w okolicznościach niniejszej sprawy o braku należytej staranności pełnomocnika przy dokonywaniu czynności procesowych, zwłaszcza że zdarzenie to nastąpiło ponad pół roku po dokonaniu ww. przekształceń, a zatem nie stanowi usprawiedliwionej przesłanki do przywrócenia terminu.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.