Postanowienie NSA z 27 maja 2020 r., I OZ 335/20

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 27 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 stycznia 2020 r., sygn. akt IV SPP/Wr 207/19 o oddaleniu wniosku Z. R. o przyznanie prawa pomocy przed wniesieniem skargi w zakresie całkowitym postanawia:

Skład

Sędzia NSA Jolanta Sikorska przewodniczący

Sentencja

oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z 29 stycznia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił przedmiotowy wniosek Z. R. o przyznanie prawa pomocy przed wniesieniem skargi w zakresie całkowitym.

W uzasadnieniu wskazał, że pismem z 2 grudnia 2019 r. Z. R. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu celem zaskarżenia czynności (bezczynności) Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej także Kolegium) z 21 listopada 2019 r., nr [...].

Wskazanym pismem, stanowiącym odpowiedź Kolegium na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z 12 listopada 2019 r., organ ponownie poinformował stronę o powodach pozostawienia jego podania bez rozpoznania w dniu 17 października 2019 r. oraz wyjaśnił, że czynność ta miała charakter materialno-techniczny i nie podlegała zaskarżeniu.

Sąd ten przytoczył art. 243 § 1 oraz 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), "p.p.s.a.". Wskazał, że skarga, którą zamierzała wnieść strona była niedopuszczalna, albowiem dotyczyła ona pisma informacyjnego organu o powodach uprzedniego pozostawienia podania skarżącego bez rozpoznania, które nadto odnosiło się do sformułowanego przez niego wezwania do usunięcia naruszenia prawa z 12 listopada 2019 r. W związku z czym nie podlegało ono zaskarżeniu w administracyjnym toku instancji, a następnie w drodze skargi sądowoadministracyjnej na akt bądź czynność organu administracji publicznej. Na wskazywane przez stronę mankamenty i braki tego pisma w zakresie zamieszczenia w nim stosownego pouczenia nie przysługiwała również skarga na bezczynność.

Sąd ten uznał podstawy do wywiedzenia przyszłej skargi za oczywiście bezzasadne, co tym samym obligowało Sąd do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na zasadzie art. 247 p.p.s.a.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Z. R., wskazując, że na tym etapie postępowania Sąd nie był upoważniony do oceny zasadności skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie jest zasadne.

Stosownie do treści art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Wskazać należy, że przyznanie prawa pomocy, nawet jeśli zachodzą ku temu przesłanki związane z trudną sytuacją materialną strony (art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a.), jest niedopuszczalne w razie oczywistej bezzasadności skargi. W orzecznictwie podkreśla się, że przepis ten zawiera samoistną negatywną przesłankę przyznania stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, przy czym ocena wystąpienia tej przesłanki dokonywana jest w oderwaniu od sytuacji materialnej strony (M. Niezgódka-Medek [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. VI, komentarz do art. 247 i wskazane tam orzecznictwo).

Skarga jest natomiast oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej, na pierwszy rzut oka, nie ulega wątpliwości, że nie może zostać uwzględniona (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 4 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 561/08, 19 sierpnia 2009 r. sygn. I OZ 788/09, 4 lipca 2019 r. sygn. akt I OZ 641/19 – orzeczenia powołane w uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl). Chodzi więc o taką sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Potrzeba zastosowania art. 247 p.p.s.a. będzie zachodziła przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga niewątpliwie i "na pierwszy rzut oka" kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2016 r., sygn. akt I OZ 1883/16).

Jak trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji, taka sytuacja zachodzi w okolicznościach niniejszej sprawy. We wniosku o przyznanie prawa pomocy Z. R. wskazał, że "pismo z 21 listopada 2019 r. nie spełnia przedstawionych wymagań" – z wniosku wynika, że chciał je uczynić przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Tymczasem pismo to, co wynika z akt sprawy, ma jedynie informacyjny charakter. Zgodzić się należy z Sądem pierwszej instancji, że w piśmie z 21 listopada 2019 r. Kolegium udzieliło odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z 12 listopada 2019 r. W piśmie tym organ ponownie poinformował stronę o powodach pozostawienia jego podania bez rozpoznania w dniu 17 października 2019 r. oraz wyjaśnił, że czynność ta miała charakter materialno-techniczny i nie podlegała zaskarżeniu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ulega wątpliwości, że skarga na powyższe pismo nie mogłaby zostać rozpoznana w postępowaniu przed sądem administracyjnym, ponieważ nie mieści się ono w katalogu spraw objętych kognicją sądów administracyjnych (art. 3 § 2 p.p.s.a). Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji odmówił przyznania prawa pomocy z powodu oczywistej bezzasadności skargi, zgodnie z treścią art. 247 p.p.s.a.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.