Postanowienie NSA z 26 sierpnia 2022 r., I OZ 339/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 26 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1258/20 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku

Sprawa

w sprawie ze skargi P.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Zygmunt Zgierski przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 maja 2021 r. oddalił skargę P.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] marca 2020 r. w przedmiocie świadczenia wychowawczego.

W dniu 9 czerwca 2021 r. odpis sentencji wyroku został doręczony wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego.

Pismem z 12 lipca 2021 r. skarżący wniósł o przesłanie mu sentencji wyroku z dnia 13 maja 2021 r. wraz z jego uzasadnieniem. Jednocześnie skarżący wskazał, że wyznaczony z urzędu pełnomocnik działa na jego szkodę, odmawia mu okazywania pism sądowych, dlatego też wnosi o jego odwołanie.

Sąd pismem z 26 lipca 2021 r. przesłał skarżącemu odpis sentencji wyroku, wskazując przy tym, że z uwagi na wcześniejsze jego doręczenie pełnomocnikowi obecne doręczenie nie otwiera terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Dodatkowo poinformowano skarżącego, że Sąd nie ma możliwości zmiany pełnomocnika z urzędu wyznaczonego przez organ samorządu zawodowego.

Postanowieniem z 2 sierpnia 2021 r. Sąd odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 13 maja 2021 r. z uwagi na złożenie wniosku przez skarżącego po upływie ustawowego terminu. W tym samym dniu do Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przekazano wniosek skarżącego z 30 lipca 2021 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W jego uzasadnieniu skarżący wskazał, że przyznany mu pełnomocnik z urzędu od samego początku "działał niejawnie i na jego szkodę", chciałby poznać argumentację Sądu oraz "ewentualnie skorzystać z pomocy prawnika w celu sporządzenia apelacji do sądu wyższego". Powyższy wniosek został uzupełniony pismem, które wpłynęło do Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 3 sierpnia 2021 r. W jego treści skarżący wskazał, że jest osobą głuchą i niewidomą. Wnioskował do Sądu o przeprowadzenie rozprawy, a nie posiedzenia niejawnego, o którego terminie nie został powiadomiony. Ponadto w okresie od 1-22 czerwca 2021 r. przebywał w sanatorium i nie miał możliwości, aby osobiści kontrolować sprawy.

Postanowieniem z 8 grudnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe w sytuacji, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Sąd zaznaczył, że skarżący był w postępowaniu sądowoadministracyjnym reprezentowany przez pełnomocnika, a powierzenie prowadzenia swoich spraw profesjonalnemu pełnomocnikowi niezależnie, czy jest to pełnomocnik z wyboru, czy z urzędu oznacza, że strona musi liczyć się z tym, iż działania i zaniechania pełnomocnika w podejmowaniu określonych czynności procesowych, będą odnosić skutek prawny wobec mocodawcy.

Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący złożył zażalenie, w którym domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie w myśl art. 87 § 2 ppsa we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.

Mając na uwadze treść przywołanych powyżej przepisów, należy wskazać, co zresztą prawidłowo zrobił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest instytucją wyjątkową, w związku z czym przesłanki przywrócenia terminu uchybionej czynności procesowej nie podlegają wykładni rozszerzającej. Należy wyjaśnić, że zasadnicza przesłanka przywrócenia terminu, jaką jest brak winy w jego uchybieniu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest zatem dopuszczalne w sytuacji, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 921/14).

W rozpoznawanej sprawie skarżący upatruje braku swojej winy w niedochowaniu terminu na złożenie wniosku brakiem prawidłowego działania ze strony pełnomocnika z urzędu oraz faktem pobytu w sanatorium jako okolicznościami uzasadniającymi brak możliwości osobistego uczestniczenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Mając powyższe na uwadze, wyjaśnić należy, że w sytuacji zastępowania strony przez pełnomocnika brak możliwości osobistego działania skarżącego nie uzasadnia przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W sytuacji takiej postępowanie toczy się przede wszystkim z udziałem pełnomocnika, któremu doręczana jest korespondencja i który może składać w imieniu mocodawcy pisma procesowe w postępowaniu. Fakt występowania w sprawie pełnomocnika nie eliminuje oczywiście możliwości samodzielnego dokonywania czynności procesowych przez stronę, ale podejmowanie tych czynności musi wiązać się z przestrzeganiem terminów wszczętych na skutek doręczenia korespondencji sądowej pełnomocnikowi. Tym samym fakt pobytu skarżącego w dniach 1-22 czerwca 2021 r. w sanatorium w sytuacji, gdy był on zastępowany przez pełnomocnika procesowego, nie powoduje przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

W rozpoznawanej sprawie nie ulega również wątpliwości, że skarżący był reprezentowany przez pełnomocnika procesowego. W ślad wywodami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyjaśnić należy, że zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem sądów administracyjnych, skarżący, powierzając prowadzenie swoich spraw pełnomocnikowi, tak w ramach prawa pomocy, jak i ustanowionego w sprawie z wyboru, powinien liczyć się on z tym, że działania i zaniechania pełnomocnika w podejmowaniu czynności procesowych, będą odnosić skutek prawny wobec mocodawcy (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2016 r., sygn. akt I OZ 1810/15). Brak zatem działania pełnomocnika skarżącego w zakresie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 13 maja 2021 r. nie może być uznany za okoliczność wskazującą na brak winy w niedochowaniu terminu.

W świetle powyższych rozważań w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do uchylenia prawidłowego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzekł jak w postanowieniu.