Postanowienie NSA z 17 maja 2011 r., I OZ 342/11

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 17 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 lutego 2011 r. sygn. akt III SA/Łd 586/10 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego

Sprawa

w sprawie ze skargi M.D. i Z.D. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do uiszczenia wpisu sądowego

Skład

Sędzia NSA Janina Antosiewicz przewodniczący

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił Z.D. przywrócenia terminu do wniesienia wpisu sądowego od skargi na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia, solidarnie w terminie siedmiu dni, wpisu sądowego doręczone było Z. i M.D. w dniu 2 listopada 2010 r. W zakreślonym terminie zarządzenie to nie zostało wykonane.

W dniu 17 listopada 2010 r. Z.D. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, podnosząc, iż przyczyną uchybienia był fakt, iż przebywał on w okresie od 30 października 2010 r. do 14 listopada 2010 r. na zwolnieniu lekarskim z powodu problemów kardiologicznych, uniemożliwiających mu normalne funkcjonowanie. Na rozprawie, w dniu 9 lutego 2011 r., skarżący – reprezentowany przez radcę prawnego – oświadczył, iż w dniu 30 października 2010 r. źle się poczuł, a lekarz zalecił mu odpoczynek. Ponadto wskazał on, iż zamieszkuje wraz z żoną oraz dwójką dzieci – córką w wieku lat 24 i synem, który ma 15 lat. Żona skarżącego w dniu 2 listopada 2010 r. wyjechała na miesięczne szkolenie, a odbioru przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu dokonała córka, która powiadomiła go o tym dopiero w dniu 15 lub 16 listopada. Skarżący przebywał na zwolnieniu aż do dnia 23 stycznia 2011 r., a dokonanie przelewu za pośrednictwem Internetu było możliwe jedynie w siedzibie przedsiębiorstwa, prowadzonego przez skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż wskazane przez skarżącego okoliczności nie stanowią przesłanki przywrócenia terminu, w myśl przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), bowiem nie wskazują na brak winy strony w uchybieniu. Sąd wskazał, iż z zaświadczenia lekarskiego, przedstawionego przez stronę, wynikało, iż skarżący w okresie przebywania na zwolnieniu mógł chodzić, zatem schorzenie nie uniemożliwiało mu udania się na pocztę lub do siedziby firmy celem dokonania opłaty sądowej w terminie. Skarżący mógł ponadto wyręczyć się dorosłym domownikiem, bowiem mieszka on z żoną oraz pełnoletnią córką i małoletnim synem. Sąd podkreślił przy tym, iż nie została w żaden sposób wykazana okoliczność przebywania żony skarżącego na miesięcznym szkoleniu, a nawet dziwnym wydaje się być fakt pozostawienia przez nią Z.D. bez opieki, skoro był on tak chory, jak podaje w swoich pismach. Brak podjęcia przez skarżącego jakichkolwiek czynności zmierzających do wykonania zarządzenia wskazywał – w ocenie Sądu – na brak staranności strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł też, że nie zasługuje na uwzględnienie druga z okoliczności wskazywanych przez skarżącego, a mianowicie fakt przekazania mu przez córkę przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu dopiero w dniu 15 – 16 listopada 2011 r. Skoro bowiem pełnoletnia córka strony dokonała odbioru tej przesyłki, to tym samym przyjęła na siebie obowiązek niezwłocznego przekazania jej skarżącemu. Jej zaniedbanie w tym przedmiocie obciąża Z.D. i nie może stanowić przesłanki przywrócenia terminu.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Z.D., domagając się jego uchylenia w całości. Zdaniem skarżącego zaskarżone orzeczenie jest błędne i niesprawiedliwe, a Sąd wykazał się nadmiernym formalizmem, nakazując skarżącemu wysłużenie się osobami trzecimi, albo wręcz dokonanie czynności osobiście, mimo bardzo złego stanu zdrowia. Autor zażalenia podkreślił, iż nagłość schorzenia i jego charakter spowodowały całkowitą niemożność podejmowania przez niego jakichkolwiek czynności. Także członkowie jego rodziny, zaaferowani sytuacją, nie byli w stanie dokonać wymaganych czynności, a córka skarżącego nie chciała ponadto denerwować go, przekazując nieznane pismo sądowe.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy P.p.s.a., przywrócenie uchybionego terminu do dokonania czynności w postępowaniu możliwe jest tylko wtedy, gdy uchybienie to nastąpiło bez winy strony. Z kolei art. 87 § 2 P.p.s.a. stanowi, iż ciężar wykazania braku winy spoczywa na stronie, która domaga się przywrócenia i która winna we wniosku wskazać okoliczności uprawdopodabniające brak swojej winy w uchybieniu.

W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, iż Z.D. – powołując się na swój stan zdrowia oraz fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim w okresie od 30 października 2010 r. do dnia 14 listopada 2010 r. – nie wykazał, aby uchybienie terminu do uiszczenia wpisu nastąpiło bez jego winy. Stanowisko to uznać trzeba za nietrafne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nieprawidłowo bowiem ocenił, iż wskazane przez skarżącego we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu okoliczności nie wskazywały na brak jego winy w uchybieniu, co jest niezbędnym warunkiem dla uwzględnienia takiego wniosku, wynikającym z art. 87 § 2 powołanej wyżej ustawy. Wskazać bowiem należy, iż – wbrew twierdzeniom Sądu I instancji – stan zdrowia skarżącego mógł uniemożliwić mu osobiste dokonanie czynności procesowej, jaką jest uiszczenie wpisu sądowego, z uwagi na nagłość i nieprzewidywalność pogorszenia się samopoczucia strony.

Podkreślić także trzeba, że skarżący nie odebrał przesyłki osobiście, jak tego wymaga przepis art. 69 ustawy P.p.s.a. Zamieszkuje on m.in. z pełnoletnią córką, która dokonała odbioru przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu. Odbiór tej przesyłki oznaczał zobowiązanie się córki skarżącego do przekazania jej ojcu. Jednakże, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie zachodzą okoliczności, pozwalające na przyjęcie nieskuteczności doręczenia zastępczego. Za uprawdopodobnione należy uznać twierdzenie skarżącego, iż córka nie doręczyła mu pisma, bowiem nie chciała ona dodatkowo denerwować chorego ojca nieznanym pismem sądowym. Zatem nieprzekazanie przesyłki skarżącemu – wbrew przyjętemu wyżej zobowiązaniu – miało charakter celowy, a niewiedza o wezwaniu, w jakiej przebywał Z.D. aż do dnia 15 (lub 16) listopada 2011 r. wyłączała – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – winę skarżącego w uchybieniu. Skoro bowiem nie wiedział on o konieczności uiszczenia wpisu, to nie można zarzucić mu niestaranności w dbaniu o swoje sprawy. Szczególnie jeśli weźmie się pod uwagę, że dokonał on żądanej przez Sąd czynności niezwłocznie po przekazaniu mu wezwania przez córkę (wpis uiszczony został w dniu 17 listopada 2011 r., w tym samym też dniu sporządził wniosek o przywrócenie terminu). W ocenie Sądu odwoławczego okoliczność ta wskazywać może na fakt, iż skarżący dokonałby czynności procesowej w zakreślonym przez Sąd terminie gdyby tylko o konieczności dokonania tej czynności wiedział.

Błędnym jest zatem przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż strona nie zachowała należytej staranności przy prowadzeniu swoich spraw, natomiast wobec obalenia domniemania z art. 72 ustawy P.p.s.a. należało uznać zaskarżone postanowienie za wydane z naruszeniem art. 72, art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy P.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.