Uzasadnienie
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu postanowieniem z dnia 31 marca 2010 r., przyznał B. P. prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Pełnomocnikiem skarżącego wyznaczono adwokata Ł. O., który reprezentował skarżącego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu, a koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w tym zakresie zostały zasądzone w wyroku z dnia 27 października 2010 r., w wysokości 292,80 zł (pkt 2 wyroku).
Od tego wyroku pełnomocnik wywiódł skargę kasacyjną, w której wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, oświadczając, że koszty te nie zostały zapłacone w części, ani w całości.
Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił pkt 1 wskazanego wyżej wyroku, to jest w zakresie oddalenia skargi. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w imieniu skarżącego stawiła się adwokat J. B., która do protokołu złożyła tożsamy wniosek i oświadczenie.
Zarządzeniem z dnia 3 lutego 2012 r. sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu sprawę w zakresie przyznania z urzędu pełnomocnikowi kosztów postępowania kasacyjnego przekazał referendarzowi tegoż Sądu.
Postanowieniem z dnia 6 lutego 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przyznał pełnomocnikowi adwokatowi Ł. O. wynagrodzenie tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej na zasadzie prawa pomocy, w kwocie 221,40 zł, w tym 23 % VAT.
Od tego postanowienia adwokat Ł. O. złożył sprzeciw wskazując na wkład swojej pracy, to jest wnikliwe zapoznanie się ze sprawą oraz dokładną analizę materiału dowodowego. Ponadto zauważył, że w sprawie faktycznie występowało dwóch pełnomocników – on i adwokat wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką w Warszawie do udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - oraz że obaj powinni zostać wynagrodzeni. Mając powyższe na uwadze wniósł o przyznanie przedmiotowej opłaty w wysokości sześciokrotności stawki minimalnej.
Oznacza to, że w niniejszej sprawie miał zastosowanie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), stanowiący, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 25 lipca 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 54/12, przyznał pełnomocnikowi wynagrodzenie w kwocie 221,40 zł.
Po rozpoznaniu zażalenia pełnomocnika, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wskazane wyżej postanowienie z dnia 25 lipca 2012 r., podnosząc, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał właściwej oceny nakładu pracy występującego w sprawie pełnomocnika z urzędu związanej z charakterem przedmiotowej sprawy oraz nie przeprowadził analizy wkładu pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia, co powinien był zrobić tym bardziej, że sporządzona i wniesiona przez niego skarga kasacyjna została uwzględniona przez Naczelny Sąd Administracyjny, a dodatkowo nie wziął pod rozwagę faktu, że na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, skarżącego reprezentował inny pełnomocnik, wyznaczony w trybie art. 253 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), który nie otrzymał z tego tytułu wynagrodzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 17 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Wr, przyznał adwokatowi Ł. O. wynagrodzenie tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej na zasadzie prawa pomocy, w kwocie 292, 80 zł, w tym 23% VAT, wskazując na wstępie, że zgodnie z art. 190 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w przypadku przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, Sąd któremu sprawę przekazano, jest związany wykładnią prawa dokonaną przez ten Sąd.
Sąd wskazał, że zgodnie z art. 250 powołanej wyżej ustawy, wyznaczony profesjonalny pełnomocnik otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Natomiast Stosownie do treści § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, adwokatowi, który prowadził sprawę w pierwszej instancji, przysługuje wynagrodzenie wysokości 75 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, jednak nie mniej niż 120 zł. Stawkę minimalną w niniejszej sprawie określa § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i wynosi ona 240 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu podał, że w niniejszej sprawie na pełnomocnika z urzędu wyznaczony został adwokat Ł. O., który podejmował czynności również w postępowaniu w drugiej instancji przez wniesienie skargi kasacyjnej. W związku z tym Sąd uznał, że fakt występowania innego pełnomocnika na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym należało potraktować jako inicjatywę pełnomocnika z urzędu dla zapewnienia reprezentacji skarżącemu przed tymże Sądem. W ocenie Sądu pierwszej instancji ani powołane rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ani przepisy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują, jako okoliczności mającej wpływ na wysokości należnych pełnomocnikowi kosztów, ustanowienia pełnomocnika substytucyjnego dla wykonania określonej czynności.
Jednocześnie Sąd zwrócił uwagę, że ustawodawca pozostawił możliwość uwzględnienia przez sąd orzekający pewnych nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają diametralnie nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pomocnika procesowego. Zdaniem Sądu pierwszej instancji w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki do zasądzania wynagrodzenia wyższego od stawek minimalnych w sprawie, w której nie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, a skala aktywności adwokata pozostawała na przeciętnym poziomie.
Sąd wskazał, iż odrębnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przyznano wynagrodzenie pełnomocnikowi skarżącego wyznaczonemu w trybie art. 253 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – adwokatowi J. B. Na to postanowienie zażalenie złożył adwokat Ł. O. podnosząc, że wynika z niego, iż zasądzone mu koszty obejmują wynagrodzenie tylko za udział w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zaś aktywność skarżącego była znacznie szersza, gdyż występował także w postępowaniu pierwszoinstancyjnym i to dwukrotnie – przy pierwszym i przy ponownym rozpoznaniu sprawy. W związku z tym pełnomocnik stwierdził, że należy mu się wynagrodzenie obliczone zgodnie z brzmieniem art. 18 ust. 1 pkt 1 lit. a powołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
wskazać należy, że kwestię kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, ponoszone przez Skarb Państwa reguluje § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), który stanowi między innymi, że koszty te obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych. Natomiast zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b powołanego rozporządzenia, stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji - 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł.
W niniejszej sprawie, jak wynika z jej akt, adwokat Ł. O. brał udział w rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 27 października 2010 r. zakończonej wyrokiem wydanym w tymże dniu. W pkt 2 powołanego wyroku orzeczono o przyznaniu pełnomocnikowi kosztów w kwocie 292,80 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej oraz 17 zł tytułem zwrotu opłaty od pełnomocnictwa. Jak wynika z akt sprawy postanowienie w zakresie kosztów nie było zaskarżone, a zatem jest prawomocne.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu adwokat Ł. O. sporządził i złożył skargę kasacyjną, wnosząc o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, przy czym na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym skarżący był reprezentowany przez adwokata J. B., wyznaczoną w trybie art. 253 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W odniesieniu do złożonego w skardze kasacyjnej przez adwokata Ł. O. wniosku o zasądzenie kosztów należy mieć na uwadze okoliczność, że koszty postępowania pierwszoinstancyjnego zostały już zasądzone w wyroku z dnia 27 października 2010 r. Uznać zatem należało, że wniosek skargi kasacyjnej dotyczy tylko kosztów postępowania kasacyjnego. W takim też zakresie orzekał referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w postanowieniu z dnia 6 lutego 2012 r., a potem, po złożeniu przez pełnomocnika sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w postanowieniu z dnia 25 lipca 2012 r., które – po rozpoznaniu zażalenia pełnomocnika – zostało uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt I OZ 711/12. W motywach uzasadnienia Sąd wskazał, że pełnomocnik wyznaczony w trybie art. 253 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie jest substytutem pełnomocnika wyznaczonego z urzędu do reprezentowania strony przed sądem pierwszej instancji i w związku z tym należy mu się również osobne wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną. Jak z akt sprawy wynika, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 17 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 54/12, przyznał adwokatowi J. B. wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną z urzędu.
Powyższe oznacza, że w niniejszej sprawie adwokatowi Ł. O., tytułem pomocy prawnej świadczonej z urzędu, należy się zwrot kosztów postępowania kasacyjnego za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej – § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Z przepisu tego wynika, że za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej adwokat, który prowadził sprawę w pierwszej instancji otrzymuje 50% kwoty 240 zł. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu za pomoc prawną świadczoną z urzędu przyznał pełnomocnikowi kwotę 240 zł, co po doliczeniu 23% VAT-u daje kwotę 292,80 zł zasądzoną przez Sąd. Jest zatem znacznie większa, niż stawka minimalna wynikająca z przepisu powołanego rozporządzenia.
Nie można zatem uznać – co zdaje się sugerować pełnomocnik w niniejszym zażaleniu – że przyznana mu przez Sąd kwota kosztów jest zbyt niska. Wręcz przeciwnie, jej wysokość wskazuje na to, że Sąd pierwszej instancji wziął pod uwagę i właściwie dokonał oceny nakładu i wkładu pracy występującego w sprawie pełnomocnika.
Jednocześnie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zasługują na uwzględnienie zarzuty niniejszego zażalenia, że w zaskarżonym postanowieniu Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 grudnia 2012 r. tenże Sąd powinien zasądzić na rzecz adwokata Ł. O. również koszty za "powtórną" reprezentację przed Sadem pierwszej instancji. Zauważyć bowiem należy, że ponowne rozpoznanie sprawy przez Sąd pierwszej instancji sprawy ze skargi skarżącego (po uchyleniu przez NSA wyrokiem z dnia 7 grudnia 2011 r. wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 27 października 2010 r.), nastąpiło w dniu 18 grudnia 2012 r., a więc już po wydaniu zaskarżonego postanowienia z dnia 17 grudnia 2012 r.
Wobec tego stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przyznał adwokatowi Ł. O. 100 % stawki minimalnej, a więc zarzuty zażalenia nie zasługują na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.