Uzasadnienie
Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku zarządzeniami z dnia 9 marca 2009 r. wezwał T. P., J. P., S. S., K. R., M. J., K. C., R. K., Z. G., J. K., M. R. i D. W. do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości po 100 zł przez każdego z nich, od złożonego przez nich wniosku o ukaranie grzywną Burmistrza Sokółki, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia wniosku.
Na powyższe zarządzenie T. P., J. P., S. S., K. R., M. J., K. C., R. K. złożyli zażalenie, podnosząc, że sąd niesłusznie wezwał każdego z nich do uiszczenia opłaty, gdyż zgodnie z art. 214 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), wpis taki powinni uiścić solidarnie. Podniesiono ponadto, że wniosek o wymierzenie grzywny stanowi integralną część skargi podlegającej wpisowi stałemu i nie podlega technicznemu wydzieleniu oraz dodatkowym wpisom stałym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
zgodnie z art. 214 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Natomiast w myśl art. 220 § 1 tejże ustawy, sąd nie podejmie żadnych czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata.
Odnosząc się do argumentów podniesionych w zażaleniu, iż w niniejszej sprawie zastosowanie powinien mieć art. 214 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazać należy, że wynikająca z powołanego przepisu zasada, iż wnoszone pismo procesowe podlega jednej opłacie, obowiązuje jedynie w przypadku, gdy zachodzi współuczestnictwo materialne między stronami, to jest wówczas, kiedy dla kilku osób uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, czyli gdy wynikają one z tego samego tytułu prawnego. Oznacza to, że dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego uwarunkowana jest wykazaniem przez każdego ze skarżących indywidualnie, że bezczynność organu narusza jego własny interes prawny lub uprawnienie. W przypadku zatem współuczestnictwa formalnego – co ma miejsce w niniejszej sprawie – każda z osób wnoszących pismo uiszcza opłatę oddzielnie stosownie do swojego uprawnienia lub obowiązku.
Co zaś dotyczy pozostałych zarzutów, zauważyć należy, że w kwestii, czy wniosek o wymierzenie organowi grzywny z art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest pismem wszczynającym postępowanie, od którego pobiera się wpis sądowy, wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 7 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FPS 1/08, stwierdzając, że wniosek taki jest pismem wszczynającym postępowanie, od którego pobiera się wpis sądowy.
We wskazanej uchwale Sąd wskazał, że wniosek skarżącego o wymierzenie organowi grzywny, o którym mowa w art. 55 § 1 zdanie pierwsze powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest wnioskiem wszczynającym postępowanie sądowe o którym mowa w art. 63 tej ustawy, albowiem mimo, że postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej zostało już wszczęte (co nie zawsze jest regułą) na skutek wniesienia skargi do sądu lecz za pośrednictwem organu administracyjnego, to przez to, że organ ten nie przekazał skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę zgodnie ze swoimi obowiązkami, nie można przyjąć, by zostało wszczęte postępowanie sądowe w sprawie ze skargi strony.
W omawianej uchwale Sąd wskazał ponadto, że o tym, iż wniosek o wymierzenie organowi grzywny, o którym mowa w art. 55 § 1 zdanie pierwsze powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest wnioskiem wszczynającym postępowanie sądowe przemawia także treść art. 161 § 1 pkt 3 tej ustawy, w którym to przepisie jest mowa o postępowaniu, a więc nie tylko o postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej lecz także o postępowaniu uruchomionym wnioskiem, o którym mowa w art. 63 wskazanej ustawy i wynika z niego, że orzeczenie grzywny trybie art. 55 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, może nastąpić tylko "w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a.", a więc także w przypadku nie zachowania terminu w przekazaniu skargi z aktami sprawy, bądź odpowiedzią na skargę a to oznacza, że grzywna ma nie tylko dyscyplinujący ale i represyjny charakter.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że konsekwencją przyjęcia poglądu, iż wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 zdanie pierwsze powołanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest wnioskiem wszczynającym odrębne postępowanie sądowe jest to, że zgodnie z art. 230 § 1 tej ustawy należy od niego pobrać wpis sądowy. Wprawdzie w art. 230 § 2 ustawy stwierdzono, że "pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania", to jednak zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie nie budzi wątpliwości to, że skoro do wniosku zgodnie z art. 64 § 3 powołanej ustawy stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, to oznacza to także stosowanie art. 230 § 2 tejże ustawy, w którym jest mowa właśnie o skardze.
Podkreślono, że nie można zgodzić się z argumentacją celowościową, iż przyjęcie poglądu o wszczynaniu przez wniosek o wymierzenie grzywny odrębnego postępowania i konieczność uiszczenia wpisu utrudniałoby skarżącemu realizację prawa do sądu. Zwrócić bowiem uwagę trzeba na to, że na gruncie ustabilizowanego w tym zakresie orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego na tle art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, powołane przepisy zabraniają zamykania sądowej drogi dochodzenia należności i praw ale nie wykluczają ustanowienia w ustawie pewnych ograniczeń w prawie do sądu, jeżeli nie prowadzą do zamknięcia sądowej drogi dochodzenia konstytucyjnych wolności i praw. Konstytucja nie zabrania w związku z tym ani wprowadzania ustawowych wymogów formalnych co do wniosku wszczynającego postępowanie sądowe, czy też wprowadzenia zasady odpłatności postępowania, oczywiście jeżeli nie przybierają one postaci bariery ekonomicznej lub prawnej. (wyrok T.K z dnia 12 września 2006r., SK 21/05, OTK-A 2006, nr 8, poz. 103; wyrok T.K z dnia 7 marca 2006r; SK 11/05, OTK-A 2006, nr 3, poz. 27). Zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, trudno uznać za trafny pogląd, iż wniosek o wymierzenie organowi grzywny wszczynający odrębne postępowanie a więc spełniający wyższe wymogi niż pismo strony (art. 64 § 3 w zw. z art. 57 § 1 i 2, art. 46 § 1-4 p.p.s.a.), podlegający zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.) wpisowi stałemu w kwocie 100 zł, przy zapewnionym stronie prawie pomocy (art. 243 i nast. p.p.s.a.), stanowi dla skarżącego barierę formalnoprawną, czy ekonomiczną, uniemożliwiającą przeciwstawienie się opieszałości organu.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, uznać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku prawidłowo wezwał strony skarżące do uiszczenia wpisu sądowego od wniosku o ukaranie grzywną Burmistrza Sokółki związku z nieprzekazaniem w terminie skargi z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi w sprawie skargi na bezczynność organu, w kwocie po 100 zł, od każdego ze skarżących.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 i art. 198 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.