Postanowienie NSA z 10 maja 2013 r., I OZ 347/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 10 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 538/12 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi

Sprawa

w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w G. z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej postanawia oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Jolanta Rudnicka przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 15 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Gd 538/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił M. Ki. przywrócenia terminu do wniesienia skargi.

Orzeczenie Sądu zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Postanowieniem z dnia 14 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę M. K. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w G. z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej, z uwagi na jej wniesienie po terminie. Odpis niniejszego postanowienia doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 25 lutego 2013 r.

W dniu 27 lutego 2013 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, wskazując, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Skarżący otrzymał pouczenie o terminie i sposobie wniesienia skargi, jednak działał on bez pełnomocnika. Skarżący nie posiadał pełnej informacji o sposobach obliczania terminu do wniesienia skargi, datach rozpoczęcia i zakończenia biegu terminu, w związku z czym spóźnił się 3 dni z wniesieniem skargi. Nadto skarżący podniósł, że o istnieniu po jego stronie obiektywnych trudności w samodzielnym podejmowaniu czynności świadczy fakt złożenia wniosku o ustanowienie pełnomocnika w ramach prawa pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że przytoczone przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności, nie wskazują na brak winy w niezachowaniu terminu do wniesienia skargi.

Sąd podniósł, że skarżący otrzymał pouczenie o terminie wniesienia skargi w doręczonej mu decyzji. Z treści tego pouczenia wynikało w sposób nie budzący wątpliwości, że skarga od decyzji może być wniesiona za pośrednictwem Prezesa Sądu Apelacyjnego w G., w terminie 30 dni od daty doręczenia decyzji. Decyzję doręczono skarżącemu w dniu 27 lipca 2012 r., co potwierdził on na pokwitowaniu odbioru własnoręcznym podpisem. Obliczenie terminu 30 dni od tej daty nie było czynnością skomplikowaną. Termin ten, zgodnie z art. 83 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) upłynął w dniu 27 sierpnia 2012 r. w poniedziałek, w związku faktem, iż dzień 26 sierpnia 2013 r. był dniem ustawowo wolnym od pracy. W sprawie brak było jakichkolwiek uzasadnionych podstaw do przypuszczeń, by termin do wniesienia skargi mógł upłynąć dopiero w czwartek 30 sierpnia 2012 r., kiedy to skarżący, nadał skargę w urzędzie pocztowym na adres Prezesa Sądu Apelacyjnego w G.. Obiektywny miernik należytej staranność wymaganej od osoby biorącej udział w postępowaniu, wymaga dokładnego zapoznania się z treścią otrzymanych pouczeń i starannego obliczania obowiązujących terminów.

Ponadto w ocenie Sądu pierwszej instancji, fakt działania skarżącego bez pełnomocnika procesowego nie usprawiedliwia uchybienia terminu. Obliczenie w niniejszej sprawie terminu nie było czynnością wymagającą działań prawnika, obliczenie to mogła wykonać osoba nieposiadająca wykształcenia prawniczego. Nadto Sąd wskazał, że to od woli skarżącego zależało, czy działał on w sprawie samodzielnie bez udziału pełnomocnika. Jeżeli skarżący miał jakiekolwiek wątpliwości co do sposobu obliczenia terminu do wniesienia skargi niewątpliwie mógł w tym zakresie zwrócić się o udzielenie wyjaśnień do Prezesa Sądu Apelacyjnego w G..

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M. K. reprezentowany przez pełnomocnika. Wnoszący zażalenie podniósł, że w momencie złożenia skargi nie korzystał z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, mimo iż w jego przypadku pomoc taka była konieczna (co potwierdza ustanowienie pełnomocnika z urzędu w dniu 12 grudnia 2012 r.). W związku z powyższym zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy w rzeczywistości wniesienie skargi z uchybieniem terminu stanowiło okoliczność wynikającą z niedochowania przez skarżącego należytej staranności, czy też związana ona była z niezawinionym oraz wywołanym brakiem profesjonalnej pomocy niewłaściwym zrozumieniem pouczenia o terminie wniesienia skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Ratio legis instytucji przywrócenia terminu stanowi ochrona stron postępowania przed negatywnymi skutkami w zakresie postępowania sądowego w przypadku braku winy w niedokonaniu w terminie czynności procesowej. Jedną z zasadniczych przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu jest więc uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminowi (art. 86 § 2 p.p.s.a.). Aby uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek o przywrócenie terminu, strona powinna uwiarygodnić swoją staranność przy prowadzeniu własnych spraw, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć (por. postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 809/04, niepubl.). Chodzi więc o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie nie leżało po stronie skarżącego, a uniemożliwiło mu dopełnienie czynności procesowej w terminie. Przy ocenie braku winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, przy uwzględnieniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem.

W rozpoznawanej sprawie okoliczności przytoczone przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie wskazują na brak winy w niezachowaniu tego terminu. Rację ma Sąd pierwszej instancji, że fakt działania skarżącego bez profesjonalnego pełnomocnika na etapie wnoszenia skargi do sądu nie usprawiedliwia uchybienia terminu. Wskazać bowiem trzeba, że skarżący wraz z decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w G. z dnia [...] lipca 2012 r. otrzymał pouczenie o terminie do wniesienia skargi. W pouczeniu tym wskazano, że skargę na powyższa decyzję należy wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Pouczenie to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zostało na tyle jasno sformułowane, że przy dochowaniu należytej staranności strona, nie posiadając nawet wiedzy prawniczej, mogła prawidłowo obliczyć termin do wniesienia skargi. Ponadto jak słusznie podniósł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, jeżeli skarżący miał wątpliwości co do prawidłowości obliczenia terminu do wniesienia skargi, mógł zwrócić się o udzielenie wyjaśnień do Prezesa Sądu Apelacyjnego w G., który wydał zaskarżoną decyzję.

Dodatkowo podnieść należy, że przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie jest wystarczającą przesłanką do uznania, iż pomoc profesjonalnego pełnomocnika była konieczna już na etapie wnoszenia skargi do sądu. Warunkiem przyznania prawa pomocy jest bowiem wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania (art. 246 p.p.s.a.), nie zaś ocena, czy wnioskodawca jest w stanie samodzielnie dokonywać czynność procesowych przed sądem.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.