Postanowienie NSA z 29 stycznia 2013 r., I OZ 35/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 29 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2012 r., sygn. akt II SAB/Wa 413/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata

Sprawa

w sprawie ze skargi W. S. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 24 sierpnia 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie informacji na temat [...] postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Jan Paweł Tarno przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z 10 grudnia 2012 r., II SAB/Wa 413/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił W. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 24 sierpnia 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie informacji na temat [...].

Sąd pierwszej instancji wskazał, że W. S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, czwórką małoletnich dzieci oraz rodzicami. Na dochody rodziny składają się miesięcznie: emerytury rolnicze rodziców skarżącego po 992,93 zł brutto oraz zasiłki rodzinne na czworo dzieci – w łącznej wysokości 524 zł. Łączny dochód w gospodarstwie domowym wynosi 2.509,86 zł brutto (2.314,19 netto) miesięcznie a rodzina utrzymuje się z emerytur rolniczych oraz z otrzymywanych zasiłków na dzieci. Dodatkowo skarżący posiada dom o powierzchni 200 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 10,8845 ha (5,1755 ha przeliczeniowego na potrzeby podatku gruntowego, w tym 1,6 ha lasu). Jednocześnie we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący stwierdził, że gospodarstwo rolne, którym zajmuje się z żoną, nie przynosi pieniężnego dochodu, a uzyskiwane plony przeznaczane są w całości na potrzeby rodziny. Również posiadany las nie zapewnia dodatkowych dochodów, ale jest z niego pozyskiwane drewno na opał. Wyjaśnił, że jego żona, jako jedyna z rodziny, posiada konto w banku, w celu otrzymywania zasiłków na dzieci. Podniósł też, że rodzina nie korzysta z sieci gazowej, a jedynie używa butli gazowych, co kosztuje 100 – 150 zł miesięcznie. Opłaca również rachunki za energię elektryczną w kwocie około 400 zł miesięcznie, natomiast woda jest czerpana z własnej studni. Dodatkowo oświadczył, że jego obecny stan zdrowia wymaga leczenia i nie pozwala na wykonywanie pracy na roli.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołując się na art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał, by nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Skarżący posiada majątek – gospodarstwo rolne o powierzchni 10,8845 ha, na którym może gospodarować w sposób przynoszący mu dochody. Zgodnie zaś z orzecznictwem sądowym posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy. Rodzina wnioskodawcy osiąga dochód w wysokości przekraczającej 2.000 zł, korzysta z plonów, jakie przynosi to gospodarstwo rolne.

Odnosząc się do stanu zdrowia wnioskodawcy Sąd I instancji stwierdził, że załączone do wniosku kserokopie dokumentów nie zezwalają na przyjęcie, że jego obecny stan zdrowia uniemożliwia podjęcie jakiejkolwiek działalności zarobkowej, w szczególności nie zostało wydane orzeczenie o całkowitej, czy też częściowej niezdolności do pracy.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł W. S. wnosząc o jego uchylenie w całości i przyznanie prawa pomocy zgodnie z wnioskiem lub tylko adwokata. Wskazał, że ponawia twierdzenia podniesione w sprzeciwie z 26 listopada 2012 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zasadnie Sąd I instancji przyjął, że skarżący nie spełnił warunków przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2. w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym.

Oceniając sytuację majątkową i możliwości płatnicze W. S., Sąd I instancji właściwie uznał, że nie uzasadniają one przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W przedmiotowej sprawie podkreślenia wymaga fakt, że zarówno skarżący, jak i osoby z nim wspólnie zamieszkujące uzyskują stały dochód miesięczny w łącznej kwocie 2.509,86 zł. Wprawdzie dochód ten, jak zasadnie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie jest znaczny, jednakże nie można stwierdzić, aby W. S. był osobą, wobec której istnieje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący wskazał, że jest posiadaczem domu o pow. 200m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 10,8845 ha w tym lasu o pow. 1,6 ha. Zgodnie natomiast ze stanowiskiem wielokrotnie wyrażanym zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie, które Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela, posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości, wyklucza w zasadzie możliwość zwolnienia od kosztów sądowych. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. Strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak gospodarstwo rolne, jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 października 2007 r., II OZ 1022/07; z 18 lutego 2010 r., I OZ 110/10; z 26 września 2012 r., I OZ 704/12; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., s. 571).

Sąd I instancji wziął również pod uwagę przedłożone przez stronę zwolnienia lekarskie i nie negował faktu związanych z tym trudności w prowadzeniu gospodarstwa. Jednakże wyłącznie ta okoliczność nie może przesądzić, w kontekście całokształtu przedstawionych oświadczeń i dokumentacji, o braku środków na pokrycie kosztów sądowych. Nie bez znaczenia dla oceny wniosku skarżącego jest także okoliczność, że na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem, jaki ciąży na skarżącym jest obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.