Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 3 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 777/13, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U z 2012r., poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skarg J. W. i Z. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że w dniu 21 lutego 2014 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) pełnomocnik skarżącego J. W. radca prawny A. K. wniósł o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2014 r. oddalającego wniesione przez J. W. i Z. D. skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Pełnomocnik skarżącego podniósł, że na dzień 14 stycznia 2014 r. Sąd wyznaczył termin rozprawy po uprzednim połączeniu dwóch spraw wszczętych skargami J. W. i Z. D. Pełnomocnik wskazał również, że otrzymał zawiadomienie o wyznaczonej rozprawie w drugiej połowie grudnia, w czasie, kiedy następowała zmiana siedziby kancelarii oraz zaczęła się choroba jego 5 letniej córki, która trwa do dnia dzisiejszego. Podniósł, że choroba córki była przyczyną jej kilkukrotnego hospitalizowania oraz kierowania jej do szpitala na ostry dyżur z uwagi na problemy gastrologiczne, które objawiały się wysoką gorączką oraz przewlekłą biegunką. W tym czasie córka pełnomocnika skarżącego wymagała wzmożonej opieki obojga rodziców, m.in. z uwagi na potrzebę przeprowadzenia różnych badań w różnych placówkach medycznych. Wypisana została ze szpitala dopiero w drugim tygodniu lutego br. W związku z powyższymi okolicznościami pełnomocnik skarżącego podniósł, że nie był w stanie prawidłowo wykonywać swoich obowiązków. Dodał, że obecnie również przebywa z córką w domu ze względu na osłabienie jej organizmu po przebytej chorobie. Ponadto, pełnomocnik skarżącego podniósł, że choroba córki spowodowała u niego rozstrój nerwowy oraz roztargnienie, co było przyczyną tego, iż błędnie wpisał do kalendarza termin rozprawy na dzień 14 lutego 2014 r., zamiast 14 stycznia 2014 r. i dopiero w tym dniu zjawił się w Sądzie, po czym zorientował się, że na sali rozpraw 3 A nie ma wokandy. Następnie pełnomocnik ustalił, że rozprawa odbyła się miesiąc temu, a pełnomocnik drugiego ze skarżących złożył wniosek o uzasadnienie wyroku.
W ocenie Sądu I instancji niedochowanie przez pełnomocnika skarżącego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie jest następstwem okoliczności od niego niezależnych, lecz jest wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu własnych spraw. Wpisanie przez pełnomocnika skarżącego do kalendarza błędnej daty rozprawy w niniejszej sprawie należy odczytywać jako przejaw braku należytej staranności i niedbalstwa w prowadzeniu własnych spraw.
Zdaniem Sądu I instancji powyższe uchybienie świadczy o tym, że wyznaczony radca prawny nie wykazał należytej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnego pełnomocnika procesowego, a jego zaniechanie obciąża skarżącego, jako stronę, w imieniu której działał. Zdaniem Sądu I instancji rozstrój nerwowy pełnomocnika skarżącego i jego roztargnienie, którego przyczyną była choroba córki oraz zmiana siedziby kancelarii nie skutkowałyby takimi konsekwencjami prawnymi, w przypadku gdyby pełnomocnik skarżącego dochował należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, a tym samym, gdyby prawidłowo wpisał termin wyznaczonej przez Sąd rozprawy. Błędne wpisanie daty rozprawy stało się bezpośrednią przyczyną uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, a pozostałe zdarzenia opisane we wniosku zaistniały już po tym fakcie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. W. reprezentowany przez radcę prawnego A. K. wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu zażalenia podano, że przyczyna niedotrzymania terminu była niezależna od pełnomocnika skarżącego i wynikała z rozstroju nerwowego i emocjonalnego spowodowanego chorobą jego jedynej córki i skutkowała omyłką w dacie rozprawy wpisaną do kalendarza. Ponadto pozostawienie małoletniego dziecka bez opieki w celu stawienia się w miejscu pracy stanowi naruszenie prawa dlatego obowiązki służbowe schodzą na dalszy plan. Obarczenie skarżącego nieumyślną omyłką pełnomocnika byłoby przy tym zbyt rygorystyczne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a., to jest uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona (reprezentujący stronę pełnomocnik) uprawdopodobni brak swojej winy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie wykazano w sposób przekonujący, istnienia w sprawie przeszkody uniemożliwiającej dotrzymanie terminu. Podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że strona nie uprawdopodobniła, że niedotrzymanie przez reprezentującego skarżącego radcę prawnego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku spowodowane było przeszkodą, której przezwyciężenie nie było możliwe. Bezpośrednią przyczyną niedotrzymania terminu było, co także wynika z treści zażalenia, błędne zanotowanie przez pełnomocnika skarżącego daty rozprawy przed Sądem I instancji, co musi być rozpatrywane w kategoriach braku należytej staranności w prowadzeniu spraw klienta. Choroba dziecka i związane z tym pogorszenie stanu zdrowia pełnomocnika skarżącego miały miejsce w styczniu i lutym 2014 r. Natomiast, jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru zawiadomienia o terminie rozprawy (k. 31 verte), korespondencja ta odebrana została przez pracownika kancelarii w dniu 6 grudnia 2013 r. i wówczas nie występowały jeszcze wskazane wyżej okoliczności. W tym stanie rzeczy okoliczności dotyczące choroby córki pełnomocnika skarżącego i jego niedyspozycji, które przedstawia się jako usprawiedliwiające uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie mogły usprawiedliwiać powstałych w sprawie uchybień pełnomocnika w zanotowaniu terminu rozprawy. Niezależnie od okoliczności niniejszej sprawy zauważyć trzeba, że w sytuacji, gdy ze względu na długotrwałą chorobę dziecka profesjonalny pełnomocnik strony nie jest w stanie prawidłowo wykonywać powierzonych mu obowiązków, powinien ustanowić pełnomocnika substytucyjnego, by interesy klienta zostały należycie zabezpieczone.
Zasadnie zatem Sąd I instancji uznał, że z przedstawionych we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie wynika, aby choroba dziecka stanowiła przeszkodę uniemożliwiającą dokonanie w terminie czynności procesowej osobiście lub przy pomocy innej osoby.
Podkreślić należy, że kryterium braku winy, jako przesłanki warunkującej przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dochowania szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2009, str. 257-258).
Z uwagi na fakt, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, aby strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, to w ustalonych przez Sąd I instancji okolicznościach faktycznych Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł argumentu, który pozwoliłby na zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a.
W odniesieniu do wyrażonego w zażaleniu poglądu, że obarczanie strony zaniedbaniami reprezentującego go pełnomocnika jest nazbyt rygorystyczne należy wskazać, że stanowi on w zasadzie polemikę z uregulowaniami ustawowymi. Stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Powierzając prowadzenie swoich spraw pełnomocnikowi profesjonalnemu strona godzi się z tym, że wszelkie jego działania, jak również jego zaniechania w podejmowaniu określonych czynności procesowych, będą odnosić skutek prawny wobec mocodawcy. Zaniechanie dokonania czynności przez pełnomocnika strony musi być traktowane jako zachowanie samej strony.
Z tych względów na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.