Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 102/19 na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odrzucił skargę E. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) z dnia [...] czerwca 2017 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu wskazano, że kwestionowana w sprawie decyzja została skarżącemu doręczona najpóźniej w dniu 27 czerwca 2017 roku, tj. w dniu, w którym skarżący nadał pismo skierowane do Prezesa ZUS w sprawie przesłania akt jego sprawy do Oddziału ZUS w W. W tej sytuacji Sąd uznał skargę wniesioną w dniu 4 września 2018 roku za spóźnioną.
Zażalenie na to postanowienie złożył E. W., zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że skarżący złożył skargę na decyzję z dnia [...] czerwca 2017 roku z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a., podczas gdy w aktach sprawy znajduje się pismo skarżącego z dnia 27 czerwca 2017 r., które w jego ocenie powinno zostać zakwalifikowane jako skarga do sądu administracyjnego, co w konsekwencji doprowadziło do przedwczesnego odrzucenia skargi jako złożonej po terminie.
W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że pismo skarżącego z dnia 27 czerwca 2017 r. zostało złożone w ustawowym terminie do wniesienia skargi, a razie powzięcia wątpliwości co do jego treści, organ mógł zobowiązać skarżącego do sprecyzowania, czy należy uznać je za skargę na decyzję organu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 53 § 1 tej ustawy skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 tej ustawy sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia.
Podkreślić należy, że określony w art. 53 § 1 p.p.s.a. termin jest terminem ustawowym, tj. nie może być skracany ani przedłużany przez sąd, prekluzyjnym w tym znaczeniu, że jego upływ sąd uwzględnia z urzędu i z tej przyczyny odrzuca wniesioną skargę, oraz terminem procesowym, a więc w razie jego uchybienia dopuszczalne jest jego przywrócenie skarżącemu.
W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych została skarżącemu doręczona w dniu 23 czerwca 2017 roku (por. k. 15 odwrót akt sądowych), zatem termin na wniesienie skargi do sądu administracyjnego upłynął z dniem 24 lipca 2017 r. W tej sytuacji Sąd I instancji prawidłowo odrzucił skargę złożoną w dniu 4 września 2018 roku w administracji Zakładu Karnego w G. jako spóźnioną.
Odnosząc się do zarzutu podniesionego w zażaleniu, uznać należy, że nie jest on zasadny, bowiem sam skarżący w skardze oraz licznych pismach skierowanych do Sądu Wojewódzkiego jednoznacznie wskazywał, że wnosi o rozpoznanie skargi wniesionej w 2018 r. - np. w piśmie z dnia 26 października 2018 r. (k. 23 akt sądowych) wskazał wprost, że wnosi o przyjęcie jego skargi z dnia 4 września 2018 r. Skarżący w żadnym z pism nie powołał się na swoje pismo z dnia 27 czerwca 2017 r., które miałoby stanowić skargę do sądu administracyjnego. Ponadto sam autor zażalenia podał, że pismo to zostało skierowane do organu, a nie do sądu administracyjnego.
Niezależnie od powyższego wskazać należy, że w doręczonej skarżącemu decyzji (przedłożonej przez niego wraz z pismem z dnia 26 października 2018 r., k. 24 akt sądowych) brak jest pouczenia o możliwości zaskarżenia tej decyzji do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia skarżącemu stosownie do art. 53 § 1 w zw. z art. 52 § 3 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 roku o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017, poz. 935), które znajduje zastosowanie w sprawie stosownie do art. 17 ust. 2 tej ustawy (decyzja została wydana już po wejściu w życie tej ustawy - [...] czerwca 2017 r.).
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający sprawę w pełni podziela jednak stanowisko wyrażone w orzecznictwie, zgodnie z którym w przypadku, gdy organ błędnie objaśnił stronie, że nie przysługuje jej odwołanie, skarga lub powództwo (a taką sytuację uznać należy za równoważną z brakiem pouczenia), zaś strona dowiedziała się o rzeczywistym stanie prawnym już po upływie ustawowego terminu do dokonania takich czynności procesowych, wówczas okoliczność braku pouczenia może stanowić jedynie podstawę do przywrócenia terminu. Warunkiem przywrócenia terminu jest złożenie wniosku w trybie art. 86-87 p.p.s.a. (por. np. postanowienie NSA z 8 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OZ 738/18, wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2017 r. o sygn. akt II GSK 3250/15).
W konsekwencji powyższego zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.
Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej w postępowaniu zażaleniowym wyjaśnić należy, iż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 p.p.s.a.), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258-261 p.p.s.a.