Postanowienie NSA z 9 maja 2014 r., I OZ 355/14

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 9 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 250/14 odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi

Sprawa

w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych z dnia [...] lipca 2013 r., znak: [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia w sprawie przekazania podania i umorzenia postępowania przed organem pierwszej instancji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Skład

Sędzia NSA Anna Lech przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 250/14, odrzucił wniosek A. S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych z dnia [...] lipca 2013 r., znak: [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia w sprawie przekazania podania i umorzenia postępowania przed organem pierwszej instancji.

Sąd pierwszej instancji podał, że A. S. pismem z dnia 12 sierpnia 2013 r. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie opisanej powyżej. Postanowieniem z dnia 28 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt II SA/WA 1816/13, odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Po rozpoznaniu zażalenia A. S. na to postanowienie, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 29 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 19/14, uchylił postanowienie z dnia 28 listopada 2013 r. i przekazał sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania w uzasadnieniu wskazując, że postanowienie z dnia 28 listopada 2013r. jest przedwczesne. Nie doszło bowiem do nie budzącego wątpliwości ustalenia, kiedy skarżący powziął informacje o prawidłowym adresie organu, a więc kiedy ustała przyczyna uchybienia terminowi, jak też daty nadania wniosku o przywrócenie terminu. Sąd podniósł także, iż z akt sprawy wynika, ze skarga została został złożona w terminie, za pośrednictwem właściwego organu, została jednakże wysłana na niewłaściwy adres.

Wobec tego ponownie rozpoznając wniosek A. S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, Sąd pierwszej instancji w postanowieniu z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 250/14, podkreślił, że jest związany wykładnią prawa dokonaną w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2014 r. – na podstawie art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).

W ocenie Sądu pierwszej instancji początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wyznacza data zwrotu korespondencji przez doręczającego z uwagi na nieprawidłowy adres organu, to jest dzień 7 sierpnia 2013 r. Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że w tym dniu skarżący dowiedział się o nieprawidłowym zaadresowaniu przesyłki, kwitując odbiór zwróconej przesyłki. Wobec tego siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upływał w dniu 14 sierpnia 2013 r. Złożenie zaś wniosku z dnia 12 sierpnia 2013 r. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi za pośrednictwem polskiej placówki pocztowej w dniu 16 sierpnia 2013 r. jest spóźnione, albowiem do oceny dochowania terminu do dokonania określonej czynności procesowej nie ma znaczenia data sporządzenia pisma, lecz data oddania pisma w polskiej placówce pocztowej, o czym stanowi art. 83 § 3 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Na to postanowienie zażalenie złożył A. S., wnosząc o jego uchylenie i podnosząc, że skarga została wniesiona w terminie na adres wskazany przez organ pierwszej instancji. Wskazano także, iż pismem z dnia 12 sierpnia 2013 r. nadanym w placówce pocztowej w dniu 16 sierpnia 2013 r. skarżący wniósł o uznanie skuteczności wniesienia skargi z uwagi na błędną informację co adresu Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych. Zdaniem skarżącego rozważania dotyczące terminowości wniosku o przywrócenie terminu mają charakter drugorzędny, bowiem skarga została wniesiona w terminie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

zgodnie z art. 53 w związku z art. 54 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie.

Jak wynika z akt niniejszej sprawy pismem z dnia 25 kwietnia 2013 r. A. S. zwrócił się z prośbą do Archiwum Państwowego w K. Oddział w N. o odszukanie wszelkiej dokumentacji budowlanej budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego w K., ul. [...].

Dyrektor Archiwum Narodowego w K. postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. przekazał podanie A. S. do Starostwa Powiatowego w N. celem załatwienia zgodnie z właściwością. W pouczeniu zawartym przy tym postanowieniu organ wskazał, że "na niniejsze postanowienie służy zażalenie do Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych, 00-950 Warszawa, ul. Długa 6, za pośrednictwem tutejszego Archiwum, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia" (k-16 akt administracyjnych). Jak się później okazało, podany adres był błędny.

A. S., zgodnie z pouczeniem, za pośrednictwem Dyrektora Archiwum Narodowego w K.. złożył zażalenie do Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych. Jak wynika z akt sprawy, Dyrektor Archiwum Narodowego w K. przekazał to zażalenie organowi drugiej instancji nie na adres, który wskazał w pouczeniu (ul. Długa 6 w Warszawie), lecz na ul. Rakowiecką 2D w Warszawie.

Po rozpoznaniu zażalenia, Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. uchylił postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] maja 2013 r. i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. W uzasadnieniu powołując się na art. 65 § 1 K.p.a., organ wskazał, że przekazanie podania A. S. do Starostwa Powiatowego w N. zgodnie z właściwością powinno mieć formę zwykłego pisma, a nie postanowienia.

Przy postanowieniu z dnia [...] lipca 2013 r. Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych zawarł pouczenie, że "niniejsze postanowienie jest ostateczne w administracyjnym toku instancji. Służy na nie skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych – w terminie 30 dni od daty doręczenia (...)". Organ nie wskazał jednak adresu Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych.

Wobec powyższego można uznać, że skoro A. S. dysponował adresem Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych wskazanym przez organ pierwszej instancji i skutecznie składał już zażalenie (nie wiedząc, że w istocie zażalenie to organ pierwszej instancji przesłał na inny adres, niż sam wskazał w pouczeniu), to miał podstawy przypuszczać, że adres Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych jest taki sam, jak wskazany w postanowieniu organu pierwszej instancji z dnia [...] maja 2013 r., czyli ul. Długa 6 w Warszawie. Uzasadnione jest zatem złożenie skargi do Sądu pierwszej instancji za pośrednictwem organu drugiej instancji na ten właśnie adres.

Zaznaczyć w tym miejscu należy, że w niniejszej sprawie orzekał już Naczelny Sąd Administracyjny, który w postanowieniu z dnia 29 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 19/14 zawarł stosowne wskazówki dla Sądu pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Zatem – zgodnie z art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Sąd pierwszej instancji był związany tym orzeczeniem wydając zaskarżone postanowienie z dnia 11 marca 2014 r.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejsze zażalenie, w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2014 r. nie do końca zostały ustalone w sposób niebudzący wątpliwości wszystkie niezbędne okoliczności sprawy dotyczące kwestii związanej z przywróceniem terminu do złożenia skargi. W aktach nie ma na przykład koperty ze stemplem pocztowym nadania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Bezsprzecznie zaś z nich wynika, że skarga A. S. na postanowienie Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych z dnia [...] lipca 2013 r. została złożona w terminie, na którą to okoliczność zwrócił także uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 29 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ19/14. Jak bowiem wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, postanowienie Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych z dnia [...] lipca 2013 r. zostało skarżącemu doręczone w dniu 8 lipca 2013 r., zatem 30 – dniowy termin do wniesienia skargi zaczął swój bieg od dnia 9 lipca 2013 r., zaś skargę do sądu złożono w dniu 24 lipca 2013 r., a wiec w ustawowym terminie zakreślonym do jej złożenia.

Wskazać w tym miejscu należy, że skarżący przez całe postępowanie działał sam, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika, dokonując wszelkich czynności i stosując się do otrzymanych pouczeń. Uznać zatem należy, że dochował on należytej staranności przy składaniu skargi Sądu.

Mając zatem na uwadze okoliczności niniejszej sprawy oraz konstytucyjne prawo do sądu zagwarantowane jednostce w art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz. U. z 1893 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.), uznać należy, że nie powinno się zamykać skarżącemu tej drogi i możliwości dochodzenia swych praw.

Oznacza to, że skarga wniesiona przez A. S. na postanowienie Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych z dnia 1 lipca 2013 r., została złożona w terminie i zostanie merytorycznie rozpoznana przez Sąd pierwszej w stosownym trybie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.