Postanowienie NSA z 14 maja 2010 r., I OZ 357/10

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 14 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia C. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt II SAB/Gl 63/09 o odmowie przyznania prawa pomocy

Sprawa

w sprawie ze skargi C. K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach w przedmiocie rozpatrzenia skargi na Prezydenta Miasta B. w sprawie pobierania opłat z tytułu użytkowania wieczystego postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Jan Kacprzak przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 26 marca 2010 r. sygn. akt II SAB/Gl 63/09 oddalił wniosek C. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach w przedmiocie rozpatrzenia skargi na Prezydenta Miasta Będzina w sprawie pobierania opłat z tytułu użytkowania wieczystego.

We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że zamieszkuje wraz z żoną w lokalu o pow. [...] m² i zadeklarował, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów, których wartość przekraczałaby 3.000 euro. Źródłem utrzymania jego rodziny jest renta skarżącego w wysokości [...] zł brutto oraz świadczenie emerytalne jego małżonki w wysokości [...] zł brutto. Z nadesłanych rachunków wynika, że koszt jaki ponosi ich dwuosobowa rodzina na pokrycie czynszu, opłat za wodę, gaz, energię i usług telekomunikacyjnych wynosi ok. [...] zł. Dodatkowo skarżący podniósł, że ponosi koszty leczenia prywatnego, dojazdów do specjalistów, które oszacował na ok. [...] zł. Argumentując wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy C. K. zauważył, że w miejscu zamieszkania żaden prawnik nie podjął się udzielenia mu pomocy i sporządzenia skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu postanowienia odmawiającego przyznania C. K. prawa pomocy Sąd podniósł, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że istotnie nie był w stanie z własnych środków ustanowić fachowego pełnomocnika, bez uszczerbku dla koniecznych kosztów utrzymania rodziny. Sąd przeprowadził analizę dochodów skarżącego i wydatków na utrzymanie siebie i rodziny, wskazując że przy uwzględnieniu większości wydatków do dyspozycji rodziny pozostaje kwota ok. [...] zł, a zatem Sąd nie uznał, że skarżący jest zupełnie pozbawiony możliwości skorzystania z usług fachowego pełnomocnika. Sąd I instancji podkreślił, że argumentem przemawiającym za ustanowieniem adwokata z urzędu nie może być fakt, że prawnicy odmówili stronie udzielenia pomocy prawnej, bowiem jedynym kryterium, które decyduje o ewentualnym uwzględnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy jest stan majątkowy strony.

W zażaleniu na wyżej opisane postanowienie C. K. podniósł, że nadal podtrzymuje wniosek o przyznanie prawa pomocy z urzędu, gdyż w jego miejscu zamieszkania i w okolicy prawnicy odmawiali mu udzielenia pomocy prawnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – powoływanej dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Natomiast w myśl § 3 tego artykułu, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

W przedmiotowej sprawie C. K. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Sąd I instancji badał więc, działając w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. czy skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z tym przepisem to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. A zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.

Wspomnieć należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, które ze względu na nadzwyczajne okoliczności, tj. nadzwyczaj trudną sytuację majątkową i rodzinną, nie są w stanie ponieść kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Innymi słowy, jeżeli poniesienie kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym pociągnęłoby za sobą uszczerbek w utrzymaniu skarżącego i jego rodziny, skarżący ma prawo domagać się stosownej pomocy od Skarbu Państwa, a po wykazaniu, że powyższe okoliczności rzeczywiście zachodzą, pomoc taka będzie mu przyznana.

W przedmiotowej sprawie zasadnie przyjął Sąd I instancji, że sytuacja majątkowa, w jakiej znajduje się wnioskodawca, nie uzasadnia dofinansowania go przez Skarb Państwa w żądanym zakresie przez ustanowienia adwokata. Sąd I instancji w sposób rzetelny zbadał sytuację majątkową i rodzinną skarżącego, stosownie do przesłanek zawartych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., i doszedł do trafnych wniosków, że sytuacja finansowa wnioskodawcy nie uzasadnia konieczności ustanowienia na jego rzecz adwokata. Kondycja finansowa skarżącego i jego małżonki jest wystarczająca, aby mogli sami ustanowić profesjonalnego pełnomocnika. Co do twierdzenia skarżącego, że w jego miejscu zamieszkania i w okolicy profesjonalni pełnomocnicy, do których się zwracał, odmówili mu udzielenia pomocy prawnej w postaci sporządzenia skargi kasacyjnej, należy podnieść, że B. znajduje się w województwie śląskim, w którym swoją siedzibę ma ponad 505 adwokatów, nie licząc radców prawnych.

Podkreślenia wymaga, że jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie ocenia czy adwokaci lub radcowie prawni zasadnie odmówili skarżącemu sporządzenia skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. Badane pod tym kątem postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 marca 2010 r. o odmowie przyznania prawa pomocy nie narusza prawa.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu zażalenia.