Postanowienie NSA z 29 kwietnia 2015 r., I OZ 362/15

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 29 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Gminy Lewin Brzeski na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2002/13 o odrzuceniu skargi kasacyjnej

Sprawa

w sprawie ze skargi Gminy Lewin Brzeski na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Skład

Sędzia NSA Jan Paweł Tarno przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z 5 stycznia 2015 r., I SA/Wa 2002/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną Gminy Lewin Brzeski wniesioną od wyroku tego Sądu z 11 marca 2014 r. oddalającego skargę Gminy na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu, Sąd I instancji wskazał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z 30 lipca 2014 r., pismem z 1 sierpnia 2014 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej przez nadesłanie jej trzech odpisów, poświadczonych za zgodność z oryginałem, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Powyższe wezwania zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej 7 sierpnia 2014 r. W odpowiedzi przesłanej do Sądu 27 sierpnia 2014 r., strona skarżąca przesłała brakujące egzemplarze skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do ich złożenia. Postanowieniem z 10 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skarg kasacyjnej. Z kolei orzeczeniem z 26 listopada 2014 r., I OZ 1082/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie strony skarżącej na postanowienie Sądu pierwszej instancji z 10 września 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że stosownie do treści art. 47 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom. Braki skargi kasacyjnej polegające na niedołączeniu jej odpisów są brakami formalnymi podlegającymi uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 powołanej ustawy.

W rozpoznawanej sprawie wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej wraz ze stosownym pouczeniem o konsekwencjach jego niewykonania, zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 7 sierpnia 2014 r. co oznacza, że siedmiodniowy termin do nadesłania odpisów skargi kasacyjnej upłynął dla strony skarżącej 14 sierpnia 2014 r. W wyznaczonym terminie pełnomocnik skarżących nie wykonał wezwania Sądu. Zrobił to dopiero w dniu 27 sierpnia 2014 r. składając jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tejże czynności, który jednak przywrócony przez Sąd nie został. Z tego względu, skargę kasacyjną oddalono na podstawie art. 178 p.p.s.a.

W zażaleniu, Gmina Lewin Brzeski reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zarzuciła naruszenie art. 2 i 78 Konstytucji RP, w zakresie, w jakim przepisy te gwarantują prawo do sądu, a także art. 47 Europejskiej Karty Praw Podstawowych, w zakresie prawa do użycia skutecznego środka zaskarżenia i dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Ponadto, zarzucono naruszenie art. 178 w zw. z art. 47 § 2 p.p.s.a. polegające na ich błędnym zastosowaniu i nieuprawnionym przyjęciu, że nieprzedłużenie odpisów (uwierzytelnionych odpisów) skargi kasacyjnej stanowiło brak istotny, skutkujący odrzuceniem skargi kasacyjnej spełniającej inne wymogi.

Z uwagi na przedstawione zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu podkreślono, że sankcja w postaci odrzucenia skargi kasacyjnej podyktowana jest nadmiernym formalizmem postępowania przed sądami administracyjnymi. Jak wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 kwietnia 2014 r., SK 22/11, stanowiący podstawę odrzucenia skargi kasacyjnej Gminy przepis art. 178 p.p.s.a. "jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 78 Konstytucji, a także z wywodzoną z art. 2 Konstytucji zasadą ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa".

Strona skarżąca dołączyła do skargi kasacyjnej trzy kserokopie skargi kasacyjnej. Sąd I instancji wezwał do przedłożenia trzech odpisów skargi kasacyjnej poświadczonych za zgodność z oryginałem "bowiem nadesłane wraz ze skargą kasacyjną egzemplarze skargi kasacyjnej są jedynie kserokopiami".

Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną, skierowanego do niej wezwania nie da się interpretować jako nieudzącego wątpliwości. Sąd przyznał, że skarżąca dołączyła kserokopie skargi kasacyjnej, ale jednocześnie wezwał ją do nadesłania "3 egzemplarzy skargi kasacyjnej poświadczonych za zgodność z oryginałem". Trudno przyjąć, aby kserokopia pisma procesowego nie mogła być uznana za odpis tego pisma. Pojęcie odpis nie jest zdefiniowane w sposób precyzyjny, a z uwagi na rozwój technologiczny, kserokopia powoli staje się synonimem odpisu. Brak jest również definicji legalnej pojęcia "kopia". Odpis odnosi się do przepisania tekstu oryginalnego z wiernym zachowaniem zgodności co do treści tego tekstu z tekstem oryginalnym. Z uwagi na rozwój technologiczny, przepisywanie tekstu oryginalnego nie jest zasadne, ponieważ plik zapisany w systemie komputerowym można wielokrotnie drukować.

Nie można uznać, że każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do sytuacji pozostawienia go bez rozpoznania bądź odrzucenia. Podstawą takiego rozstrzygnięcia może być jedynie brak istotny, tzn. taki, którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu. W ocenie strony skarżącej, brakiem tak postrzeganym nie może być niedołączenie do spełniającej pozostałe wymogi skargi kasacyjnej jej kserokopii poświadczonych za zgodność z oryginałem, w sytuacji, w której strona dołączyła kserokopie, które nie zostały objęte regulacją ustawy. Zgodnie ze słownikiem języka polskiego pojęcie "fotokopia" oznacza kopię dokumentu uzyskaną metodą fotograficzną, a "kserokopia" – kopię tekstu lub rysunku wykonaną za pomocą kserografu. Pojęcie kopii nie zostało więc w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zdefiniowane.

Niewątpliwie rygorystyczne stanowisko Sądu pomija to, że kserokopia to dokładne odtworzenie oryginalnego dokumentu. Kopia to dokument identyczny, będący dokładnym powtórzeniem oryginału.

Skoro w ustawie – p.p.s.a. brak jest regulacji prawnych dotyczących pojęcia kserokopii, a nieuzupełnienie skargi kasacyjnej w terminie dotyczyło braku poświadczenia za zgodność z oryginałem kserokopii skargi kasacyjnej, to uchybienie skarżącej się Gminy nie jest objęte wprost dyspozycją art. 47 p.p.s.a., a wskazany brak skargi nie był brakiem istotnym i nie stanowił przeszkody uniemożliwiającej nadanie sprawie dalszego biegu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zaskarżone postanowienie należało uchylić, chociaż nie wszystkie poglądy zawarte w zażaleniu są zasadne.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy nie można uznać, że brak uwierzytelnienia kserokopii skargi kasacyjnej stanowi brak uniemożliwiający nadanie sprawie dalszego biegu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z treści § 2 art. 47 p.p.s.a. wynika, że odpisem może być również kserokopia skargi kasacyjnej, jeżeli jest zgodna z oryginałem. Odpisem pisma procesowego jest każdy jego dalszy egzemplarz zgodny z oryginałem. Może być to kopia maszynowa, a także kopia wykonana przy użyciu każdej innej techniki powielania, np. wydruk komputerowy. Wniosek ten znajduje potwierdzenie w treści § 2 komentowanego przepisu. Zawarte w nim wyliczenie bowiem ma charakter przykładowy. Ratio legis przepisu art. 47 § 1 p.p.s.a stanowi, że celem dołączania odpisów do pisma strony jest doręczenie ich dalej stronom, a zatem jak wynika z powyższych rozważań, doręczenie zgodnej z oryginałem treści pisma, w tym przypadku skargi kasacyjnej (por. postanowienie NSA z 17 października 2006 r., I OSK 1384/06, a także z 3 marca 2015 r., II OZ 157/15).

Obowiązkiem sądu administracyjnego, przed skierowaniem do strony wezwania o uzupełnienie braków formalnych, jest sprawdzenie zgodności nadesłanej kserokopii z oryginałem. Zatem, tylko brak zgodności kserokopii skargi kasacyjnej z oryginałem może być uznany za taki brak formalny pisma procesowego, który uniemożliwia nadanie mu dalszego biegu – i jako taki uzasadnia wystosowanie wezwania do jego usunięcia.

Nie można podzielić jednak poglądu wnoszącej zażalenie, że "kserokopia" nie może odpowiadać znaczeniem "fotokopii". W każdym z tych przypadków chodzi o taki sposób wykonania kopii, aby odzwierciedlała ona treść oryginału. Nie jest również uzasadniony zarzut, że skierowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwanie budziło wątpliwości. Z kwestionowanego zarządzenia wyraźnie wynika, że nadesłane egzemplarze skargi kasacyjnej nie są, zdaniem Sądu I instancji, wystarczające i wnoszący zażalenie powinien je poświadczyć za zgodność z oryginałem. Wyjaśniono w szczególności, że dołączone egzemplarze skargi kasacyjnej "są jedynie kserokopiami". Zupełnie odrębnym zagadnieniem jest natomiast ocena, czy w niniejszej sprawie takie wezwanie było uzasadnione. Jak już wskazano, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że dołączone w niniejszej sprawie kserokopie skargi kasacyjnej nie stanowiły – poprzez brak uwierzytelnienia – takiego braku skargi kasacyjnej który uniemożliwiał nadanie sprawie dalszego biegu. Według NSA nadesłane przez skarżącego i wiernie odzwierciedlające treść skargi kasacyjnej kserokopie, zgodnie z powyższymi rozważaniami, mogą być uznane za odpisy. Przedłożone odpisy skargi kasacyjnej nie budzą wątpliwości co do tego, że mogą być one potraktowane jako odpis i wysłane do innych stron postępowania celem zapoznania się z ich treścią.

Ponadto, wnosząca zażalenie pominęła, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 kwietnia 2014 r., SK 22/11, że dotyczył on art. 178 "w zakresie, w jakim przewiduje odrzucenie, bez wezwania do usunięcia braków, skargi kasacyjnej niespełniającej wymogu zamieszczenia w niej wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia wraz z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany".

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.