Postanowienie NSA z 8 września 2023 r., I OZ 362/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 8 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 lipca 2023 r. sygn. akt II SPP/Lu 99/23 o odmowie przyznania prawa pomocy

Sprawa

w sprawie ze skargi T.W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego i zasiłku okresowego postanawia oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Maciej Dybowski przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z 5 lipca 2023 r. sygn. akt II SPP/Lu 99/23 (dalej postanowienie z 5 lipca 2023 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił T.W. (dalej skarżąca) przyznania prawa pomocy w sprawie o sygn. akt II SAB/Lu 80/23.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wywiedziona w niniejszej sprawie skarga spełnia kryteria skargi oczywiście bezzasadnej w rozumieniu art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej ppsa), co wykluczało możliwość uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie jej w postępowaniu zainicjowanym tą skargą prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, jednocześnie uzasadniając rozpoznanie wniosku przez Sąd. Skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna, ponieważ warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność organu, jak i skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania jest jej złożenie przed zakończeniem postępowania administracyjnego. Skarżąca wniosła skargę 11 lipca 2023 r., gdy tymczasem odwołanie od decyzji Wójta Gminy Niemce z 27 grudnia 2022 r. zostało rozpatrzone przez Kolegium decyzją ostateczną z 28 kwietnia 2023 r., która została skutecznie doręczona skarżącej 9 maja 2023 r. (k. 33 akt administracyjnych II instancji). Skarga została zatem wniesiona po zakończeniu przez Kolegium postępowania odwoławczego, do którego skarga się odnosi. Oznacza to, że w dacie wniesienia skargi zarzucony organowi stan naruszenia prawa nie mógł już istnieć. W związku z tym postanowieniem z 21 czerwca 2023 r. sygn. akt II SAB/Lu 80/23 Sąd odrzucił skargę jako niedopuszczalną. W konsekwencji, wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony (k. 7-9, 10-12 akt II SPP/Lu 99/23; k. 2, 5-7 akt II SAB/Lu 80/23).

Zażalenie na postanowienie z 5 lipca 2023 r. złożyła skarżąca, wnosząc o jego zmianę lub uchylenie. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że PPF (wniosek o przyznanie prawa pomocy - przyp. NSA) złożono 22.6.2023 r., postanowienie II SAB/Lu 80/23 sprodukowane 21.6.2023 r., PPF wysłano 4.7.2023 r., postanowienie II SPP/Lu 99/23 sprodukowane 5.7.2023 r. (doręczone 18.7.2023 r.). Wskazała też, że nie doręczono postanowienia w zakresie prawa pomocy do daty postanowienia z 21.6.2023 r. odrzucającego skargę przed zarządzeniem z 27.6.2023 r. PPF wysłany 4.7.2023 r. jest o pomoc prawną do skargi kasacyjnej. Nie nadano dotąd nowego numeru ani sygnatury sprawy. Zaskarżone postanowienie odmawia pomocy prawnej w toku do 21.6.2023 r., tzn. postanowienia o odrzuceniu skargi. Odwołanie od "decyzji" I instancji złożone 3.1.2023 r. załatwiono - oczekując na ponaglenie - 28.4.2023 r. Nie przedłużono terminu (art. 36 kpa) i nie pouczono o możliwości ponaglenia (k. 10-12, 16-18, 20, 22 akt II SPPP/Lu 99/23).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 247 ppsa, prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Przyznanie prawa pomocy, nawet jeśli zachodzą ku temu przesłanki związane z trudną sytuacją materialną strony, jest niedopuszczalne w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się – na co trafnie zwrócił również Sąd I instancji - że skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej, "na pierwszy rzut oka" nie ulega wątpliwości, że nie może zostać uwzględniona. Art. 247 ppsa znajduje zastosowanie przede wszystkim w sytuacjach, w których skarga kwalifikuje się do odrzucenia (B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 1082-1083; postanowienia NSA z: 18.5.2023 r. I OZ 153/23; 26.1.2016 r. I OZ 14/16; 2.10.2014 r. I OZ 818/14, cbosa).

W niniejszej sprawie kluczowa jest data rozpoznania przez Kolegium odwołania skarżącej od decyzji Wójta Gminy Niemce z 27 grudnia 2022 r. nr OPS.450.710.2022 oraz data wniesienia skargi na bezczynność organu lub przewlekłość postępowania w sprawie SKO.41/359/OS/2023. Kolegium w sprawie SKO.41/359/OS/2023 rozpoznało odwołanie decyzją z dnia 28 kwietnia 2023 r., utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, przy czym decyzję Kolegium doręczono skarżącej 9 maja 2023 r. (k. 32-37 akt administracyjnych II instancji), natomiast skargę skarżąca wniosła do sądu administracyjnego za pośrednictwem SKO w Lublinie oddając w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego dnia 9 maja 2023 r. (k. 2,4 akt II SAB/Lu 80/23).

O ile skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b ppsa), o tyle jej wniesienie po wydaniu decyzji ostatecznej kończącej postępowanie, której ów skarga dotyczy, w świetle aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych, należy ocenić jako niedopuszczalne. W uchwale z 7 marca 2022 r. II OPS 1/21 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów wskazał, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa (ONSAiWSA 2022/3/34, s. 28). Z kolei, w uchwale z 22 czerwca 2020 r. II OPS 5/19 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów uznał, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ppsa (ONSAiWSA 2020/6/ 79, s. 11). Stosownie do art. 269 § 1 i 2 ppsa, uchwały te - do czasu ewentualnego podjęcia uchwał o odmiennej treści przez odpowiedni skład Naczelnego Sądu Administracyjnego - mają moc wiążącą dla sądów administracyjnych. W rezultacie, Sąd I instancji w niniejszej sprawie prawidłowo stwierdził, że skarga wywiedziona przez skarżącą 9 maja 2023 r., a więc po wydaniu decyzji ostatecznej przez Kolegium w sprawie SKO.41/359/OS/2023, jest oczywiście bezzasadna, co - zgodnie z art. 247 ppsa - pociągało za sobą skutek w postaci odmowy uwzględnienia wniosku o przyznanie stronie prawa pomocy.

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 21 czerwca 2023 r. II SAB/Lu 80/23 o odrzuceniu skargi (k. 5-7 akt II SAB/Lu 80/23) stanowi jedynie potwierdzenie zasadności odmowy przyznania prawa pomocy mocą zaskarżonego postanowienia.

Wniosek skarżącej z 4 lipca 2023 r. o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie radcy prawnego do złożenia skargi kasacyjnej (k. 16-17v akt II SPP/Lu 99/23) nie podlega ocenie przez Naczelny Sąd Administracyjny w toku niniejszego postępowania zażaleniowego, ponieważ wniosku tego nie dotyczyło zaskarżone postanowienie.

W tym stanie rzeczy Sąd I instancji, słusznie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy ze względu na oczywistą bezzasadność jej skargi (art. 247 ppsa).

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.