Uzasadnienie
Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zarządzeniem z dnia 16 marca 2009 r. wezwał J. T., do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł od złożonego przez niego wniosku o wymierzenie grzywny Rektorowi Uniwersytetu Rzeszowskiego za nieprzekazanie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi.
Na to zarządzenie J. T. złożył zażalenie, podnosząc, że wniosek o wymierzenie grzywny nie podlega technicznemu wydzieleniu oraz dodatkowym wpisom. Skarżący wskazał, że wniosek o wymierzenie grzywny wszczyna odrębne postępowanie w sytuacji, gdy skarga nie została jeszcze przesłana do sądu, a zatem nie doszło do wszczęcia postępowania sądowego w sprawie ze skargi strony. To, zdaniem skarżącego wynika także z uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II FPS 1/08. Podniesiono, że w niniejszej natomiast sprawie skarga została już przesłana do sądu administracyjnego, wobec czego doszło już do wszczęcia postępowania sądowego, co oznacza, że sprawa z wniosku o nałożenie grzywny ma charakter sprawy wpadkowej, a nie odrębnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
zgodnie z art. 214 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Tak więc nie musi być to koniecznie pismo wszczynające postępowanie w sprawie, jak to podniósł skarżący w swym zażaleniu, powołując się na art. 230 powołanej ustawy. Natomiast w myśl art. 220 § 1 powołanej ustawy, sąd nie podejmie żadnych czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata.
Odnosząc się do kwestii podniesionej w zażaleniu, czy wniosek o wymierzenie organowi grzywny z art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jest pismem wszczynającym postępowanie, od którego pobiera się wpis sądowy, zauważyć należy, że w kwestii tej Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 7 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FPS 1/08, stwierdzając, że wniosek taki jest pismem wszczynającym postępowanie, od którego pobiera się wpis sądowy.
We wskazanej uchwale Sąd wskazał, że wniosek skarżącego o wymierzenie organowi grzywny, o którym mowa w art. 55 § 1 zdanie pierwsze powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest wnioskiem wszczynającym postępowanie sądowe, o którym mowa w art. 63 tej ustawy, albowiem mimo, że postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej zostało już wszczęte (co nie zawsze jest regułą) na skutek wniesienia skargi do sądu, lecz za pośrednictwem organu administracyjnego, to przez to, że organ ten nie przekazał skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę zgodnie ze swoimi obowiązkami, nie można przyjąć, by zostało wszczęte postępowanie sądowe w sprawie ze skargi strony.
W omawianej uchwale Sąd wskazał ponadto, że o tym, iż wniosek o wymierzenie organowi grzywny, o którym mowa w art. 55 § 1 zdanie pierwsze powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest wnioskiem wszczynającym postępowanie sądowe przemawia także treść art. 161 § 1 pkt 3 tej ustawy, w którym to przepisie jest mowa najogólniej rzecz ujmując o postępowaniu, a więc nie tylko o postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej lecz także o postępowaniu uruchomionym wnioskiem, o którym mowa w art. 63 wskazanej ustawy i wynika z niego, że orzeczenie grzywny trybie art. 55 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, może nastąpić tylko "w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a.", a więc także w przypadku nie zachowania terminu w przekazaniu skargi z aktami sprawy, bądź odpowiedzią na skargę, a to oznacza, że grzywna ma nie tylko dyscyplinujący, ale i represyjny charakter.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że konsekwencją przyjęcia poglądu, iż wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 zdanie pierwsze powołanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest wnioskiem wszczynającym odrębne postępowanie sądowe jest to, że zgodnie z art. 230 § 1 tej ustawy należy od niego pobrać wpis sądowy. Wprawdzie w art. 230 § 2 ustawy stwierdzono, że "pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania", to tak w orzecznictwie i piśmiennictwie nie budzi wątpliwości to, że skoro do wniosku zgodnie z art. 64 § 3 powołanej stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, to oznacza to także stosowanie art. 230 § 2 tejże ustawy, w którym jest mowa właśnie o skardze.
Podkreślono, że nie można zgodzić się z argumentacją celowościową, iż przyjęcie poglądu o wszczynaniu przez wniosek o wymierzenie grzywny odrębnego postępowania i konieczność uiszczenia wpisu utrudniałoby skarżącemu realizację prawa do sądu. Zwrócić bowiem uwagę trzeba na to, że na gruncie ustabilizowanego w tym zakresie orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego na tle art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji R.P., powołane przepisy zabraniają zamykania sądowej drogi dochodzenia należności i praw ale nie wykluczają ustanowienia w ustawie pewnych ograniczeń w prawie do sądu, jeżeli nie prowadzą do zamknięcia sądowej drogi dochodzenia konstytucyjnych wolności i praw. Konstytucja nie zabrania w związku z tym ani wprowadzania ustawowych wymogów formalnych co do wniosku wszczynającego postępowanie sądowe czy też wprowadzenia zasady odpłatności postępowania, oczywiście jeżeli nie przybierają one postaci bariery ekonomicznej lub prawnej. (wyrok T.K z dnia 12 września 2006r., SK 21/05, OTK-A 2006, nr 8, poz. 103; wyrok T.K z dnia 7 marca 2006r; SK 11/05, OTK-A 2006, nr 3, poz. 27).
Zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, trudno uznać za trafny pogląd, iż wniosek o wymierzenie organowi grzywny wszczynający odrębne postępowanie, a więc spełniający wyższe wymogi niż pismo strony (art. 64 § 3 w zw. z art. 57 § 1 i 2, art. 46 § 1-4 p.p.s.a.), podlegający zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.) wpisowi stałemu w kwocie 100 zł, przy zapewnionym stronie prawie pomocy (art. 243 i nast. p.p.s.a.), stanowi dla skarżącego barierę formalnoprawną czy ekonomiczną uniemożliwiającą przeciwstawienie się opieszałości organu.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, uznać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie prawidłowo wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od wniosku o ukaranie organu grzywną w związku z nieprzekazaniem w terminie skargi z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 i art. 198 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.