Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 października 2009 r. sygn. akt II SA/Ke 487/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę A. P. na decyzję Wojewody Ś. z dnia (...) czerwca 2009 r., znak: (...) w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Odpis tego wyroku został skarżącemu doręczony w dniu 2 grudnia 2009 r., o czym świadczy znajdujące się w aktach sprawy zwrotne poświadczenie odbioru podpisane przez skarżącego.
W dniu 22 stycznia 2010 r. (data stempla pocztowego), skarżący – reprezentowany przez adwokata A. K. – złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, załączając do tegoż wniosku skargę kasacyjną.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w okresie od dnia 6 grudnia 2009 r. do dnia 29 grudnia 2009 r. skarżący był obłożnie chory, w dniach od 11 do 22 grudnia 2009 r. przebywał na leczeniu szpitalnym, a stan chorobowy uniemożliwiał mu chodzenie, co udokumentował załączając odpowiednie zaświadczenia lekarskie. Skarżący wskazał, że dopiero od dnia 16 stycznia 2010 r. realnie mógł zlecić zastępstwo prawne adwokatowi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Ke 487/09, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, stwierdzając, że skarżący we wniosku o przywrócenie terminu nie wyjaśnił, dlaczego choroba, na którą cierpiał w okresie od 6 grudnia 2009 r. do dnia 15 stycznia 2010 r., uniemożliwiła mu zachowanie miesięcznego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W ocenie Sądu bowiem z załączonych do wniosku zaświadczeń lekarskich wynika, że skarżący po dniu 29 grudnia 2009 r. nie mógł jedynie wychodzić z domu. Nie wynika natomiast z tego, zdaniem Sądu, że nie mógł korzystać z innych, niż osobista wizyta w kancelarii prawniczej, środków porozumiewania się w celu zlecenia adwokatowi lub radcy prawnemu sporządzenia skargi kasacyjnej.
W związku z tym Sąd pierwszej instancji uznał, że w niniejszej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił zaistnienia niezależnych od niego, niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, które spowodowały uchybienie 30 – dniowemu terminowi do złożenia skargi kasacyjnej.
Na to postanowienie A. P. złożył zażalenie, do którego załączył kartę choroby wraz z pozostałą dokumentacją lekarską.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący obszernie wyjaśnił historię swojej choroby. Wskazał ponadto, że jest bezdzietny, a z rodziny posiada tylko brata, który od kilku lat nie porusza się o własnych siłach i wymaga całodobowej opieki. Nie mógł się zatem posłużyć inną osobą w celu zlecenia sporządzenia skargi kasacyjnej, co sugerował w zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji. Skarżący wskazał ponadto, że już w załączonym do skargi kasacyjnej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych podał, iż nie prowadzi z nikim wspólnego gospodarstwa domowego.
Równocześnie skarżący podkreślił, że sprawa, której dotyczy kasacja toczy się już ponad 11 lat, w związku z czym nie można – jego zdaniem – takiej usługi zlecić przez telefon.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.
Natomiast w myśl postanowień art. 87 § 1 i § 2 tej ustawy, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym, wnoszący o przywrócenie terminu, jest zobowiązany uprawdopodobnić (a nie udowodnić) okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
W związku z powyższym stwierdzić należy, że przywrócenie terminu do dokonania czynności sądowej uzależnione jest od dwóch przesłanek, po pierwsze: od zachowania stosownego terminu do złożenia wniosku, po drugie: od uprawdopodobnienia przez wnoszącego wniosek braku winy po jego stronie w uchybieniu terminu.
W rozpoznawanej sprawie siedmiodniowy termin określony w art. 87 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi został zachowany, w związku z czym należy rozważyć, czy została spełniona przesłanka braku winy określona w art. 86 § 1 tej ustawy.
Podkreślić trzeba, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie to nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wykaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Przy czym zaznaczyć należy, że art. 86 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne w konkretnej sprawie, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy.
Dodać przy tym należy, że miernik staranności, o którym mowa jest podwyższony w sytuacji, gdy strona skarżąca jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika. W takiej sytuacji bowiem, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika, który powinien mieć świadomość wagi terminowego dokonywania określonych czynności w postępowaniu sądowym.
W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącego A. P. – adwokat A. K. – składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wskazała okoliczności, które – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – wyczerpują przesłankę braku winy, o której mowa powyżej. Stan zdrowia skarżącego został bowiem potwierdzony dokumentacją lekarską, zaś kategoryczne twierdzenie Sądu, że mógł się on posłużyć inną osobą w celu zlecenia sporządzenia skargi kasacyjnej, nie znajduje oparcia ani w aktach sprawy, ani nie wynika z jej okoliczności. Uznać zatem należy, że nie jest prawidłowa ocena Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanki określonej w art. 87 § 2 powołanej wyżej ustawy.
W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty podniesione w zażaleniu są uzasadnione i dlatego należy przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji