Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2012 r., sygn. akt III SA/Gd 133/12 odmówił M. S. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na pismo Prezydenta Miasta Gdańska z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy sprzedaży lokalu mieszkalnego i dopłaty do czynszu.
W uzasadnieniu wskazano, że WSA w Gdańsku postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. odrzucił skargę M.S. na pismo Prezydenta Miasta Gdańska z dnia [...] listopada 2011 r. uznając, że rozpatrzenie sprawy nie leży w kognicji sądu administracyjnego.
M.S. w dniu 6 marca 2012 r. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
Postanowieniem z dnia 23 marca 2012 r. referendarz sądowy odmówił M.S. przyznania prawa pomocy.
W złożonym sprzeciwie do tego postanowienia M. i M.S. oświadczyli jednocześnie, że nie posiadają żadnych innych wartości materialnych, ani dochodów niż wymienione w formularzu PPF. Zaznaczyli, że nie dokonali jeszcze rozliczenia rocznego za 2011 r. i nie mogą dostarczyć zeznania podatkowego za ten rok. Ponadto podnieśli zarzuty, co do pisma radcy prawnego Prezydenta Miasta Gdańska z dnia [...] lutego 2012 r. Podali, że wszystkie oszczędności zostały włożone w remont kapitalny mieszkania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmawiając przyznania prawa pomocy wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz bezrobotnym synem, oprócz lokalu gminnego o powierzchni [...] m2, nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej [...] euro.
Źródłem dochodu wnioskodawcy jest renta oraz wynagrodzenie za pracę w łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie, zaś jego małżonki - emerytura w kwocie [...] zł netto miesięcznie.
Jak wskazano, to rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Sąd I instancji podał, że na podstawie art. 255 p.p.s.a. referendarz sądowy, zarządzeniem z dnia 9 marca 2012 r. (doręczonym w dniu 13 marca 2012 r.) wezwał skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: odpisów zeznań podatkowych za 2011 r., złożonych przez niego, małżonkę oraz syna, a jeżeli nie zostały sporządzone, odpisów imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku za ten rok; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego, małżonkę oraz syna rachunków bankowych (w tym lokat), maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania, złożenia stosownych oświadczeń o ich nieposiadaniu; kopii dokumentów obrazujących miesięczną wysokość ponoszonych kosztów utrzymania (czynsz, opłaty za energię elektryczną, ogrzewanie, gaz, innych); potwierdzającego, że syn posiada aktualnie status bezrobotnego bez prawa do zasiłku; oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na niego, małżonkę oraz syna pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości).
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący złożył dokumenty potwierdzające miesięczną wysokość opłat za mieszkanie ([...] zł), energię elektryczną (średnio [...] zł) i gaz ([...] zł); kopie potwierdzeń odbioru świadczeń emerytalno - rentowych małżonków oraz informacji o dochodzie z tytułu zatrudnienia za luty br.
Pomimo wyraźnego wezwania skarżący nie przedłożył odpisów imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku za 2011 rok. Nie przedłożył również wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego, małżonkę oraz syna rachunków bankowych. I co jest istotnym, nie przedstawił też oświadczeń o ich nieposiadaniu. Ponadto z przedłożonego zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w Gdańsku z dnia [...] lipca 2011 r. nie wynika, że syn skarżącego posiada aktualnie status bezrobotnego bez prawa do zasiłku. Potwierdza ono jedynie fakt rejestracji w urzędzie pracy w okresie od dnia [...] maja 2009 r. do [...] maja 2009 r.
Powyższe postępowanie wnioskodawcy, polegające na selektywnym podawaniu informacji, skutkuje nie wyjaśnieniem istotnych okoliczności dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Wnioskodawca odpowiedział wprawdzie na wezwanie w trybie art. 255 p.p.s.a., nie przedłożył jednak wszystkich żądanych dokumentów i oświadczeń, co tym samym uniemożliwiło pełną ocenę jego rzeczywistego stanu majątkowego. Jednocześnie nie wykazał również, że ich złożenie było niemożliwe.
Sąd dalej stwierdził, w odniesieniu do stwierdzeń zawartych w sprzeciwie, że mimo nie złożenia deklaracji rocznej za 2011 r. skarżący powinien przełożyć wskazane informacje o osiągniętym dochodzie za ten rok, czego nie uczynił mimo jednoznacznego wezwania. Ograniczenie się zaś do twierdzenia, że "konta bankowe mamy ulokowane w mieszkaniu" jest niewystarczające (zwłaszcza wobec braku oświadczeń o ich nieposiadaniu).
W ocenie Sądu, wnioskodawca nie udowodnił dostatecznie, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy i stąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a., orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy.
W zażaleniu na powyższe postanowienie M. S. wskazał, że,,nie posiadamy żadnych innych dochodów od przedstawionych Sądowi, ani nie posiadamy żadnych wartości, materialnych które dopytywał Sąd". Skarżący podał także, że jego syn przebywa za granicą Polski od początku br. i nie jest w stanie dostarczyć dokumentu potwierdzającego rejestrację bezrobocia. Do zażalenia załączono PIT-37 M. i M.S. za rok 2011 r. oraz PIT-37 W. S. za rok 2011 r., wraz z potwierdzeniami ich złożenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z powyższego wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Stosownie zaś do art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy.
M.S. w odpowiedzi na wezwanie z dnia 9 maja 2012 r. nie przedłożył wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego, małżonkę oraz syna rachunków bankowych. Nie przedstawił też oświadczeń o ich nieposiadaniu. Nie przedłożył także odpisów imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku za 2011 rok. Z przedłożonego zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w Gdańsku z dnia [...] lipca 2011 r. nie wynika, że syn skarżącego posiada aktualnie status bezrobotnego bez prawa do zasiłku. Brak przedłożenia wszystkich żądanych dokumentów i oświadczeń, uniemożliwił pełną ocenę rzeczywistego stanu majątkowego. Jednocześnie skarżący nie wykazał również, że ich złożenie było niemożliwe.
Skarżący nie złożył deklaracji rocznej za 2011 r. W takiej sytuacji powinien był przedłożyć wskazane informacje o osiągniętym dochodzie za ten rok, czego mimo jednoznacznego wezwania nie uczynił. Ograniczenie się zaś do twierdzenia, że "konta bankowe mamy ulokowane w mieszkaniu" jest niewystarczające.
Podnieść także należy, iż na obecnym etapie postępowania NSA bada zgodność z przepisami jedynie zaskarżonego postanowienia z dnia 20 kwietnia 2012 r.
W konsekwencji powyższych rozważań należy uznać, że przedstawiony przez wnioskodawcę materiał dowodowy pozwolił Sądowi I instancji na przyjęcie, że w sprawie niniejszej skarżący nie wykazał określonych w art. 246 § 1 p.p.s.a. przesłanek do przyznania prawa pomocy.
W takim stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.