Postanowienie NSA z 21 maja 2010 r., I OZ 370/10

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 21 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 lutego 2010 r., sygn. akt III SA/Łd 387/09 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego

Sprawa

w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] czerwca 2009 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Monika Nowicka

Uzasadnienie

J. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 29 czerwca 2009 r. w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. W dniu 18 lutego 2010 r. J. K. złożył pismo procesowe zawierające wniosek o wyłączenie sędziego NSA Janusza Nowackiego od orzekania w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że sędzia Janusz Nowacki orzekał już w jego sprawie o sygn. akt II SA/Łd 105/03. Skarżący oświadczył, iż orzeczenie wydane w tej sprawie budzi jego poważne wątpliwości, a ponadto ma wątpliwości co do bezstronności sędziego.

Sędzia NSA Janusz Nowacki złożył w dniu 23 lutego 2010 r. stosowne oświadczenie, stwierdzając, iż nie łączą go z wnioskodawcą stosunki, o których mowa w przepisach art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.).

Wobec powyższego postanowieniem z dnia 26 lutego 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił wniosek o wyłączenie sędziego. Jak wskazał Sąd skarżący nie podał jakiejkolwiek faktycznie istniejącej przyczyny uzasadniającej wyłączenie wskazanego we wniosku Sędziego. Także z oświadczenia złożonego przez sędziego NSA Janusza Nowackiego wynika, iż nie zachodzą w sprawie okoliczności, o których mowa w przepisach art. 18 i art. 19 ustawy p.p.s.a. Podniesione przez skarżącego we wniosku okoliczności nie mogą stanowić podstawy uzasadniającej wyłączenie sędziego od orzekania w danej sprawie. W szczególności, Sędzia nie podlega wyłączeniu z mocy ustawy z tej tylko przyczyny, że poprzednio orzekał w innej sprawie między tymi samymi stronami (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2002 r., sygn. akt II UKN 307/01, publik. w OSNP 2003/24, poz. 600). Istotą funkcji sądzenia jest bowiem przyznanie racji jednej tylko stronie sporu i dlatego domaganie się przez stronę, która sprawę przegrała, wyłączenia od orzekania określonych sędziów tylko dlatego, że brali oni udział w niekorzystnym dla niej rozstrzygnięciu sprawy wcześniejszej, sparaliżowałoby funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości. Dlatego też takich możliwości prawnych ustawy procesowe stronom nie przyznają. Zauważyć należy, że wniosek o wyłączenie sędziego uzasadniają jedynie takie okoliczności, które obiektywnie wywołać mogą wątpliwości, co do jego bezstronności, takich zaś przyczyn, zdaniem Sądu, brak jest w sprawie rozpoznawanej.

Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Przyczyny wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z powyższym przepisem Sędzia jest wyłączony w sprawach: 1) w których sędzia jest stroną bądź pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki, 2) małżonka sędziego, krewnych sędziego lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia oraz powinowatych bocznych do drugiego stopnia, 3) osób związanych z sędzią z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli, 4) w których sędzia był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron, 5) w których sędzia świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą, 6) w których sędzia brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego sporządzonego z jego udziałem lub rozpoznanego przez niego, a także w sprawach, w których występował jako prokurator, 7) w których sędzia brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powyższy przepis wymienia przyczyny wyłączenia sędziego z mocy ustawy. Treść art. 18 § 1 p.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, że zawarte w tym przepisie wyliczenie jest wyczerpujące. Z uwagi na wskazany wyżej charakter tego wyliczenia przyjmuje się, że objęte nim przyczyny wyłączenia nie powinny być interpretowane rozszerzająco (vide: postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2004 r., GZ 4/04, ONSAiWSA 2004/1/7). Art. 19 p.p.s.a. zakreśla natomiast tzw. względne przesłanki wyłączenia. Wskazuje mianowicie, że niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

W każdym ze wskazanych wypadków podstawowym celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc "do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy" (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02, OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67).

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że z oświadczenia złożonego przez sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Janusza Nowackiego wynika, że brak jest podstaw do wyłączenie go od rozpoznania niniejszej sprawy z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.) oraz nie zachodzą przyczyny wyłączenia, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. Nie można natomiast upatrywać wystarczającej przesłanki wyłączenia sędziego tylko z tej przyczyny, że ten sam sędzia brał udział w rozpoznawaniu innej sprawy z udziałem wnioskodawcy, a z której przebiegu ten ostatni nie był zadowolony (por. postanowienie NSA z dnia 27 września 2005 r., I OZ 939/05).

W takiej sytuacji, ponieważ nie można dopatrzeć się, aby w sprawie ze skargi J. K. zachodziły podstawy do wyłączenia sędziego NSA Janusza Nowackiego z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.) ani też inne okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności (art. 19 p.p.s.a) należy uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 lutego 2010 r. oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić