Postanowienie NSA z 20 września 2023 r., I OZ 384/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 20 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 lipca 2023 r. sygn. akt II SPP/Lu 100/23 o odmowie przyznania prawa pomocy

Sprawa

w sprawie ze skargi T.W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego postanawia oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Maciej Dybowski przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z 5 lipca 2023 r. sygn. akt II SPP/Lu 100/23 (dalej postanowienie z 5 lipca 2023 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił T.W. (dalej skarżąca) przyznania prawa pomocy w sprawie o sygn. akt II SAB/Lu 81/23.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wywiedziona w niniejszej sprawie skarga spełnia kryteria skargi oczywiście bezzasadnej w rozumieniu art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej ppsa), co wykluczało możliwość uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie jej w postępowaniu zainicjowanym tą skargą prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna, ponieważ warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność organu, jak i skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania jest jej złożenie przed zakończeniem postępowania administracyjnego. Skarżąca wniosła skargę "11" [winno być "9"; k. 2-3 akt II SAB/Lu 81/23 - uw. NSA] maja 2023 r., zaś przedmiotem tej skargi jest bezczynność i przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie w sprawie SKO.41/360/OS/2023 w zakresie rozpatrzenia odwołania skarżącej od decyzji Wójta Gminy Niemce z 27 grudnia 2022 r. nr OPS. 450.711.2022 odmawiającej przyznania specjalnego zasiłku celowego. Odwołanie Kolegium rozpatrzyło decyzją ostateczną z 28 kwietnia 2023 r. nr SKO.41/360/ OS/2023. Skarga została wniesiona po ostatecznym zakończeniu przez Kolegium postępowania, do którego skarga się odnosi. Oznacza to, że w dacie wniesienia skargi zarzucony organowi stan naruszenia prawa nie mógł już istnieć, co skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa. W konsekwencji, wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony (k. 6-7v, 10-12 akt II SPP/Lu 100/23; k. 2-3, 4, 5-8 akt II SAB/Lu 81/23).

Zażalenie na postanowienie z 5 lipca 2023 r. złożyła skarżąca, wnosząc o jego zmianę lub uchylenie. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że Sąd, mając w aktach PPF (wniosek o przyznanie prawa pomocy - uw. NSA) z 22.6.2023 r. i zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 27.6.2023 r., skargę odrzucił, a postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy wydał 7 dni później - 5.7.2023 r. Sąd nie wydał zaskarżonego postanowienia w toku sprawy. Kolejny PPF wysłano 6.7.2023 r., dotąd niezałatwiony. Zdaniem skarżącej, oczywistą bezzasadność skargi obowiązkowo potwierdzić winien Naczelny Sąd Administracyjny. Złożenie skargi na bezczynność i przewlekłość przed wydaniem decyzji nastąpić może wyłącznie jak organ wydłuży [postępowanie - uw. NSA], podając istotną przyczynę, termin załatwienia sprawy i pouczy o możliwości ponaglenia. Kolegium nie wykonało wskazanego obowiązku oraz czynności z art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775), więc ponaglenie skarżącej zostało załatwione w dacie otrzymania decyzji (k. 24 akt II SPP/Lu 100/23).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 247 ppsa, prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Przyznanie prawa pomocy, nawet jeśli zachodzą ku temu przesłanki związane z trudną sytuacją materialną strony, jest niedopuszczalne w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej, "na pierwszy rzut oka" nie ulega wątpliwości, że nie może zostać uwzględniona. Art. 247 ppsa znajduje zastosowanie przede wszystkim w sytuacjach, w których skarga kwalifikuje się do odrzucenia (B. Dauter, A. Kabat., M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 1082-1083; postanowienia NSA z: 18.5.2023 r. I OZ 153/23; 26.1.2016 r. I OZ 14/16; 2.10.2014 r. I OZ 818/14, cbosa).

W niniejszej sprawie kluczowa jest data rozpoznania przez Kolegium odwołania skarżącej od decyzji Wójta Gminy Niemce z 27 grudnia 2022 r. nr OPS.450.711.2022 odmawiającej przyznania specjalnego zasiłku celowego oraz data wniesienia skargi na bezczynność organu lub przewlekłość postępowania w sprawie nr SKO.41/360/OS/2023. Kolegium w sprawie SKO.41/360/OS/2023 rozpoznało odwołanie w dniu 28 kwietnia 2023 r., utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, natomiast skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego za pośrednictwem SKO w Lublinie, oddając w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego, dnia 9 maja 2023 r. (k. 2-3 akt II SAB/Lu 81/23).

O ile skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b ppsa), o tyle jej wniesienie po wydaniu decyzji ostatecznej kończącej postępowanie, której owa skarga dotyczy, w świetle aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych, należy ocenić jako niedopuszczalne. W uchwale z 7 marca 2022 r. II OPS 1/21 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów wskazał, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa (ONSAiWSA 2022/3/34, s. 28). W uchwale z 22 czerwca 2020 r. II OPS 5/19 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów uznał, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ppsa (ONSAiWSA 2020/6/79, s. 11). Stosownie do art. 269 § 1 i 2 ppsa, uchwały te - do czasu ewentualnego podjęcia uchwał o odmiennej treści przez odpowiedni skład sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego - mają moc wiążącą dla sądów administracyjnych. W rezultacie, Sąd I instancji w niniejszej sprawie prawidłowo stwierdził, że skarga wywiedziona przez skarżącą 9 maja 2023 r., a więc po wydaniu decyzji ostatecznej przez Kolegium w sprawie SKO.41/360/OS/2023, jest oczywiście bezzasadna, co - zgodnie z art. 247 ppsa - pociągało za sobą skutek w postaci odmowy uwzględnienia wniosku o przyznanie stronie prawa pomocy.

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 28 czerwca 2023 r. II SAB/Lu 81/23 o odrzuceniu skargi (k. 5-8 akt II SAB/Lu 81/23) stanowi jedynie potwierdzenie zasadności odmowy przyznania prawa pomocy postanowieniem z 5 lipca 2023 r. II SPP/Lu 100/23.

Wniosek skarżącej z 6 lipca 2023 r. o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie radcy prawnego do złożenia skargi kasacyjnej (k. 17-19 akt II SPP/Lu 100/23) nie podlega ocenie przez Naczelny Sąd Administracyjny w toku niniejszego postępowania zażaleniowego, ponieważ wniosku tego nie dotyczyło zaskarżone postanowienie.

Sąd I instancji słusznie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy ze względu na oczywistą bezzasadność skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.