Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt II SO/Ol 3/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił wniosek A. Z. o wymierzenie grzywny Warmińsko – Mazurskiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków w trybie art. 55 p.p.s.a.
Sąd wskazał, iż skarżący został wezwany na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 stycznia 2013 r. do uiszczenia - w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia - kwoty 100 zł tytułem wpisu sądowego od wniosku pod rygorem odrzucenia wniosku. Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 18 stycznia 2013 r.
Strona skarżąca dwukrotnie zwracała się o przyznanie jej prawa pomocy, najpierw w zakresie zwolnienia od kosztów, a następnie w zakresie zwolnienia od kosztów i przyznania adwokata. Dwukrotnie odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy, a postępowania zakończyły się postanowieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającymi zażalenia na orzeczenia Sądu I instancji. W związku z powyższym, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 6 grudnia 2013 r. wezwano skarżącego do wykonania zarządzenia z dnia 16 stycznia 2013 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia wniosku. Zarządzenie to zostało doręczone stronie w dniu 27 grudnia 2013 r. Termin do dokonania czynności upłynął bezskutecznie w dniu 3 stycznia 2014 r.
Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata. Natomiast art. 220 § 3 p.p.s.a. stanowi, że skarga, od której mimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez Sąd. Mimo prawidłowo doręczonego wezwania do uiszczenia wpisu oraz zawartego w nim pouczenia o skutkach zaniedbania nałożonego obowiązku, skarżący nie uiścił wpisu sądowego i mimo prawomocnego postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych złożył kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, nie zgadzając się z dotychczasowymi rozstrzygnięciami wydanymi w tym zakresie. Okoliczność ta uzasadnia odrzucenie wniosku na podstawie art. 220 § 3 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.
Sąd wskazał, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, iż po bezskutecznym upływie siedmiodniowego terminu do uiszczenia wymaganego wpisu, określonego w zarządzeniu przewodniczącego wydanym po oddaleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmawiające przyznania stronie prawa pomocy, sąd pierwszej instancji winien odrzucić skargę na mocy art. 220 § 3 p.p.s.a. (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2009 r., sygn. II OZ 869/09, z dnia 16 grudnia 2011 r. I OZ 1047/11, z dnia 7 lutego 2011 r. II FSK 2274/10 i powołane tam orzecznictwo).
Sąd I instancji wskazał ponadto, że skarżący złożył w dniu 27 grudnia 2013 r. kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Wniosek ten strona złożyła w terminie zakreślonym do uiszczenia wpisu sądowego. Jest to kolejny, trzeci już wniosek o przyznanie prawa pomocy. Poprzedni wniosek z dnia 25 lipca 2013 r. został prawomocnie rozpatrzony (postanowienie NSA z 27 listopada 2013 r. sygn. akt II OZ 1131/13). Nie zachodzą nowe okoliczności uzasadniające odmienną ocenę możliwości poniesienia kosztów sądowych przez stronę. W takiej sytuacji ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie ma wpływu na bieg terminu do wykonania wezwania o uiszczenie wpisu sądowego. Kolejny wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, z dnia 27 grudnia 2013 r. zostanie rozpoznany odrębnie.
W piśmie z dnia 3 marca 2014 r. A. Z. wniósł zażalenie na to postanowienie, podnosząc zarzuty naruszenia:
- art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. w zw. z art. 243 § 1 w zw. z art. 254 § 1 p.p.s.a. poprzez pozbawienie skarżącego możności obrony jego praw, co stanowi przesłankę nieważności postępowania, bowiem odrzucono wniosek skarżącego o wymierzenie organowi grzywny, pomimo złożenia przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy,
- art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 220 § 3 p.p.s.a. i art. 78 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, iż Sąd bez rozpoznania wniosku strony o prawo pomocy wniesionego w terminie wyznaczonym do uiszczenia wpisu od wniosku wszczynającego postępowanie może odrzucić ten wniosek,
- art. 220 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 78 Konstytucji RP i art. 243 § 1 w zw. z art. 254 § 1 p.p.s.a. poprzez bezprawne i nieuzasadnione faktycznie i prawnie pozbawienie strony prawa dostępu do sądu i jego procedury,
- art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 220 § 3 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że wniosek strony z dnia 30 grudnia 2013 r. o prawo pomocy został prawomocnie rozpoznany przez Naczelny Sąd Administracyjny,
- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że strona nie opłaciła wniosku o wymierzenie grzywny w terminie, w sytuacji, gdy w wyznaczonym terminie skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 64 § 3 p.p.s.a. do wniosku stosuje się odpowiednie przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata. W przypadku skargi (odpowiednio wniosku o wymierzenie grzywny), Przewodniczący wzywa wnoszącego, aby pod rygorem jej odrzucenia, uiścił wpis w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W myśl art. 220 § 3 p.p.s.a podlega odrzuceniu przez sąd skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis.
W związku z tym, że skarżący, pomimo dwukrotnego wezwania (zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 lipca 2013 r. i z dnia 6 grudnia 2013 r.) do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 stycznia 2013 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od wniosku w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia wniosku, wpisu tego nie uiścił, Sąd prawidłowo orzekł o odrzuceniu wniosku na podstawie art. 220 § 3 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.
Fakt, iż skarżący sukcesywnie, po każdym wezwaniu do uiszczenia wpisu od wniosku o wymierzenie grzywny występował o przyznanie mu prawa pomocy, nie ma wpływu na podjęte przez Sąd I instancji rozstrzygnięcie, albowiem dwa postępowania w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa pomocy zostały prawomocnie zakończone postanowieniami NSA z dnia 25 czerwca 2013 r. i z dnia 27 listopada 2013 r. oddalającymi zażalenie skarżącego na postanowienia Sądu I instancji o odmowie przyznania mu prawa pomocy. Kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy z dnia 30 grudnia 2013 r. również nie miał wpływu na obowiązek skarżącego wykonania zarządzenia z dnia 16 stycznia 2013 r.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Na marginesie należy dodać, iż – zgodnie z art. 220 § 4 w zw. z art. 220 § 3 i art. 64 § 3 p.p.s.a. - zażalenie na postanowienie sądu odrzucające wniosek strony o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. nie podlega opłacie sądowej, zatem Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał to zażalenie, pomimo jego nieopłacenia przez skarżącego.