Postanowienie NSA z 25 sierpnia 2022 r., I OZ 392/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 25 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Ministra Rozwoju i Technologii na postanowienie zawarte w pkt 4 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2319/19 o odstąpieniu od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego

Sprawa

w sprawie ze skargi Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Marek Stojanowski przewodniczący

Uzasadnienie

Wyrokiem z 28 października 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił własny wyrok z 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2319/19, ze skargi Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] września 2019 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość (pkt 1 wyroku), jednocześnie umorzył postępowanie sądowe (pkt 2 wyroku), nakazał zwrócić Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad kwotę 559 złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi (pkt 3 wyroku) oraz odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (pkt 4 wyroku).

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że odstąpienie od zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (pkt 4 sentencji wyroku) nastąpiło na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji uznał zastosowanie powyższego przepisu za uzasadnione mając na uwadze fakt, iż uchylenie wyroku i umorzenie postępowania sądowego nastąpiło z przyczyn innych niż wskazane w skardze kasacyjnej.

Zażalenie na postanowienie zawarte w pkt. 4 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2319/19, złożył Minister Rozwoju i Technologii. Organ wniósł o uchylenie wyroku w zakresie pkt. 4 i orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 207 § 2 p.p.s.a., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że skoro uchylenie wyroku i umorzenie postępowania sądowego nastąpiło z innych przyczyn niż wskazane w skardze kasacyjnej, nastąpił przypadek szczególnie uzasadniony warunkujący możliwość odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Organ podkreślił, że Sąd odstępując od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości obciążył de facto tymi kosztami skarżącego kasacyjnie w sytuacji, gdy błąd popełnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając zaskarżoną decyzję wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2020 r., w sytuacji gdy skarżący skutecznie wycofał skargę przed wydaniem wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że zgodnie z przepisem art. 207 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., zwana dalej "p.p.s.a."), w przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części.

Przepis art. 207 p.p.s.a. dotyczy kwestii związanych z zasądzaniem kosztów postępowania kasacyjnego, gdzie obowiązuje zasada finansowej odpowiedzialności za wynik postępowania. Pozwala ona na obciążenie zwrotem kosztów postępowania kasacyjnego strony, która uzyskała w nim niekorzystny wynik, a więc zarówno skarżącego, jak i organu w wypadkach, o których mowa w art. 203 i 204 p.p.s.a. (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 207).

W przepisie art. 207 § 2 p.p.s.a. wprowadzono rozwiązanie, które pozwala w szczególnie uzasadnionych przypadkach odejść od stosowania reguły odpowiedzialności za wynik postępowania kasacyjnego. Przy zastosowaniu powyższej normy prawnej sąd powinien uwzględnić całokształt okoliczności konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę zarówno fakty związane z przebiegiem postępowania, jaki i fakty spoza postępowania, w szczególności odnoszące się do stanu majątkowego i sytuacji życiowej skarżącego (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 207).

Możliwość odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów na rzecz skarżącego od organu w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji w przypadku, o którym mowa w art. 207 § 2 p.p.s.a., powiązano z pojęciem niedookreślonym, jakie stanowi "uzasadniony przypadek". Pojęcie to daje swobodę sądowi orzekającemu w sprawie, ale jednocześnie wymaga odpowiedniego wyjaśnienia na tle konkretnego stanu faktycznego w uzasadnieniu wyroku.

Analizując stan faktyczny przedmiotowej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu zażalenia nie jest trafna.

W sprawie toczącej się przed sądem pierwszej instancji istotnie doszło do błędu leżącego po stronie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wydał wyrok w sprawie, pomimo uprzedniego złożenia przez skarżącego pisma, w którym skutecznie cofnął skargę. Wadliwe orzeczenie sądu pierwszej instancji w istocie spowodowało wniesienie skargi kasacyjnej przez organ, jednakże nie może to stanowić podstawy do zasądzenia od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego. Takie rozstrzygnięcie prowadziłoby do przerzucenia kosztów postępowania kasacyjnego na skarżącego, który skutecznie cofnął skargę, przejawiając tym samym brak woli do dalszego kontynuowania postępowania, w tym przerzucania sporu na poziom postępowania kasacyjnego. Równocześnie należało mieć na względzie, iż organ, był reprezentowany w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika. Od profesjonalnych pełnomocników procesowych wymagane są wyższe kryteria staranności w prowadzeniu spraw, niż w stosunku do podmiotów nieprofesjonalnych. Tym samym wobec pełnomocnika organu należałoby oczekiwać, iż posiada on rozeznanie na temat aktualnego stanu sprawy i wiedzę o złożonym przez skarżącego piśmie o wycofaniu skargi, które wpłynęło do sądu w dniu 7 sierpnia 2020 r., a zatem przeszło siedem miesięcy przed złożeniem przez organ skargi kasacyjnej, co miało miejsce w dniu 24 marca 2021 r.

Przytoczone powyżej okoliczności wskazują, na zasadność podjętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozstrzygnięcia wyrażonego w pkt. 4 wyroku z dnia 28 października 2021 r.

Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.