Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 12 marca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 316/23, stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności w sprawie ze skargi I.R. na czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie zawieszenia/wstrzymania wypłaty świadczenia wychowawczego.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył Zakład Ubezpieczeń Społecznych, reprezentowany przez radcę prawnego.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 maja 2024 r. wezwano pełnomocnika skarżącego kasacyjnie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł.
Na ww. wezwanie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wniósł zażalenie (po jego skutecznym doprecyzowaniu), podnosząc, że – z uwagi na fakt, iż zgodnie z art. 114 ust. 4 w związku z art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2023, poz. 1230) i w związku z art. 10 § 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. 2023, poz. 810), Zakład Ubezpieczeń Społecznych w zakresie prowadzonej działalności nie ponosi opłat sądowych i skarbowych – wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej jest niezasadne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Takie szczególne przepisy zawarte są zarówno w samej ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – chociażby art. 239 – jak również w innych ustawach. Z przypadkiem przepisu szczególnego zwalniającego stronę od konieczności ponoszenia kosztów postępowania mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 114 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ponosi opłat skarbowych i sądowych w sprawach toczących się w zakresie prowadzonej przez Zakład działalności określonej w tej ustawie.
Natomiast w myśl art. 68 ust. 1 pkt 1 b) ww. ustawy, do zakresu działania Zakładu należy między innymi realizacja przepisów o ubezpieczeniach społecznych, a w szczególności ustalanie uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz wypłacanie tych świadczeń, chyba że na mocy odrębnych przepisów obowiązki te wykonują płatnicy składek.
W niniejszej sprawie skarga dotyczy wypłaty świadczenia wychowawczego (wstrzymania jego wypłaty), zatem postępowanie toczy się w sprawie z zakresu działalności ZUS i winien mieć zastosowanie art. 114 ust. 4 powołanej wyżej ustawy, zwalniający Zakład od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Tym samym zarządzenie wzywające Zakład Ubezpieczeń Społecznych do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej zostało wydane z naruszeniem tego przepisu i z tego powodu podlega ono uchyleniu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 i art. 198 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.