Postanowienie NSA z 24 stycznia 2012 r., I OZ 40/12

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 24 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 23 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 836/11 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata

Sprawa

w sprawie ze skargi Z. G. na operat szacunkowy sporządzony w dniu [...] maja 2011r. przez rzeczoznawcę majątkowego na zlecenie Starosty Ś. w przedmiocie określenia wartości rynkowej prawa własności części nieruchomości dla potrzeb ustalenia odszkodowania w związku z przejęciem tego prawa przez Gminę Ś. postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 23 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 836/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił Z. G. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, iż ze złożonego formularza PPF wynika, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, osiągając comiesięczny dochód z posiadanego gospodarstwa rolnego w wysokości 1000 zł. Ponadto posiada dom o powierzchni 180m², nieruchomość rolną o powierzchni 5,80 ha oraz garaż i szopę. Jednocześnie skarżący wskazał, iż posiada oszczędności pieniężne w wysokości 600 tys zł a także dwa samochody. Skarżący podniósł, iż żaden z adwokatów, którym przestawił stan niniejszej sprawy, nie podjął się jej prowadzenia.

Postanowieniem z dnia 20 października 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym

W złożonym od powyższego postanowienia sprzeciwie skarżący wskazał, iż nie wnosił o zwolnienie od kosztów sądowych, a jedynie o ustanowienie adwokata

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy uznał, iż nie zasługuje on na uwzględnienie.

Sąd I instancji podkreślił, iż jedynym kryterium, jakim kieruje się Sąd rozpatrując wniosek strony w przedmiocie przyznania prawa pomocy są możliwości zarobkowe i sytuacja finansowa strony. Jedynie sytuacja finansowa strony ma wpływ na przyznanie lub odmowę przyznania prawa pomocy. Sąd stwierdził, że bez względu na rozpoznanie wniosku pozostaje fakt, iż żaden z adwokatów, z którymi skarżący się kontaktował, nie podjął się występowania w imieniu skarżącego w niniejszej sprawie, przyznanie bowiem pełnomocnika w ramach prawa pomocy zależne jest jedynie od okoliczności, czy strona domagająca się ustanowienia pełnomocnika sama posiada środki finansowe na jego opłacenie. Powyższe wynika z samego celu instytucji prawa pomocy, jakim jest wsparcie tych osób, których sytuacja majątkowa jest taka, że nie są one w stanie same ponieść kosztów toczącego się postępowania, a to pozbawiłoby je możliwości skorzystania z konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do sądu. Tym samym ma ona charakter wyjątkowy. Prawo pomocy w pierwszej kolejności winno być przyznawane osobom bezrobotnym, bez stałego źródła dochodu i bez majątku. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie taka sytuacja nie występuje.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Z. G., wskazując że nie składał wniosku o zwolnienie od kosztów, a jedynie o przyznanie adwokata, za którego jest w stanie zapłacić.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a." – prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie zaś do § 3 tego przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód.

Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zasadnie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata i w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dał wyraz swojemu stanowisku.

Należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, iż Sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy bada jedynie sytuację finansową i możliwości zarobkowe wnioskodawcy. Skarżący posiadając stały miesięczny dochód, majątek w postaci nieruchomości, znaczne oszczędności oraz dwa samochody nie spełnia warunków uzasadniających przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż żaden z adwokatów z którymi się kontaktował, nie podjął się prowadzenia jego sprawy, nie mogła mieć wpływu na rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy przez Sąd I instancji, bowiem jak już wyżej wskazano prawo pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. oddalił zażalenie