Postanowienie NSA z 21 lutego 2023 r., I OZ 40/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 21 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2234/22 o odrzuceniu skargi

Sprawa

w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Piotr Niczyporuk przewodniczący

Uzasadnienie

Pismem z 17 sierpnia 2022 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), M. K. (dalej również: Skarżąca), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej również: Sąd I instancji) skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Pismem z 12 października 2022 r., w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 września 2022 r., wezwano Skarżącą do uzupełnienia braku formalnego skargi przez podanie numeru PESEL, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie do uzupełnienia tego braku formalnego zostało doręczone Skarżącej 18 października 2022 r. (k. 11 akt sądowych).

Powyższe wezwanie Sądu I instancji pozostało bez jakiejkolwiek odpowiedzi Skarżącej.

W związku z nieuzupełnieniem przez Skarżącą braku formalnego skargi Sąd I instancji, postanowieniem z 22 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2234/22, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", w punkcie pierwszym odrzucił złożoną skargę. Jednocześnie Sąd I instancji w punkcie drugim orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. o zwrocie Skarżącej kwoty 200 złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, Skarżąca złożyła zażalenie w terminie. W uzasadnieniu zażalenia wskazała, że jako osoba starsza nie zrozumiała wezwania Sądu z 12 października 2022 r. Zaznaczyła, że myślała, że skoro w dokumentach przekazanych w jej sprawie z [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] - znajdują się dokumenty z jej numerem PESEL to nie musi go podawać w skardze.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism uregulowane zostały w art. 46 p.p.s.a. Stosownie do art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., poza elementami wymienionymi w § 1 tego przepisu pismo strony powinno ponadto zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie – numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 p.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest przepis art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych.

Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi.

W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że Skarżąca nie wykonała – w określonym w art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. siedmiodniowym terminie – wezwania do usunięcia braku formalnego skargi w postaci podania jej numeru PESEL, co w konsekwencji obligowało Sąd I instancji do jej odrzucenia. Z treści art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. wyraźnie wynika, że jeśli pismo strony będącej osobą fizyczną jest pierwszym pismem w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej (a tak było w sprawie niniejszej), to powinno zawierać numer PESEL.

Zauważyć także należy, że z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (druk Sejmu VIII kadencji nr 3260) wynika, że obowiązek podania numeru PESEL strony postępowania wnoszącej pismo procesowe do sądu jest związany z wprowadzeniem do postępowania przed sądami administracyjnymi możliwości doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu i konieczną w takim przypadku jednoznaczną identyfikacją strony postępowania. Z kolei z art. 74a P.p.s.a. stanowi, że doręczanie pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej jest zależne od woli strony. Korzystanie albo niekorzystanie ze środków komunikacji elektronicznej w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie jest zatem ciągłe w toku całego postępowania. Uzasadnia to stwierdzenie, że obowiązek podania numeru PESEL w pierwszym piśmie procesowym ma wymiar ogólny, a nie tylko taki, że numer ten jest konieczny w celu nadania biegu pismu procesowemu, w którym powinien być zamieszczony. W związku z tym, że na każdym etapie postępowania może powstać obowiązek sądu doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu, zrozumiałe jest, że ustawodawca uznał, że strona postępowania powinna ten numer podać w pierwszym piśmie procesowym, niezależnie od tego, czy już zdecydowała się na doręczanie pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego. Ponadto zaznaczyć należy, że także po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie, a więc już po zwrocie akt administracyjnych organowi, może powstać obowiązek doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu. Okoliczność ewentualnego znajdowania się numeru PESEL w aktach administracyjnych nie ma zatem przesądzającego znaczenia, gdyż – jak już wskazano – wszystkie dane powinny znajdować się w aktach sądowych.

Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone m.in. w postanowieniach tego Sądu z 25 października 2019 r. sygn. akt I OZ 1017/19, z 5 grudnia 2019 r. sygn. akt I OZ 1211/19 i I OZ 1218/19, z 30 stycznia 2020 r. sygn. akt II FZ 18/20, z 13 października 2020 r. sygn. akt II OZ 745/20 i II OZ 774/20, z 16 marca 2021 r. sygn. akt III OZ 157/21, z 16 kwietnia 2021 r. sygn. akt II OZ 224/21, z 27 sierpnia 2021 r. sygn. akt I OZ 262/21, z 5 października 2021 r. sygn. akt I GZ 295/21, z 8 grudnia 2021 r. sygn. akt II OZ 864/21 oraz z 9 grudnia 2021 r. sygn. akt II OZ 874/21; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z tym stanowiskiem, brak podania w piśmie wszczynającym postępowanie sądowoadministracyjne numeru PESEL strony będącej osobą fizyczną stanowi brak formalny takiego pisma, zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela natomiast przeciwnego poglądu wyrażonego w postanowieniach z 27 listopada 2019 r. sygn. akt I GZ 366/19, z 18 sierpnia 2021 r. sygn. akt I GZ 227/21 oraz z 22 września 2022 r., sygn. akt I OZ 434/22, który nie znajduje oparcia w jednoznacznie sformułowanych przepisach obowiązującego prawa.

Na marginesie powyższych rozważań zaznaczyć należy, że w sytuacji, gdy Skarżąca nie była pewna co do treści kierowanych do niej pism, winna zwrócić się do Sądu z prośbą o wyjaśnienie powziętych wątpliwości (każde pismo kierowane do strony zawierało dane adresowe Sądu). Przy czym wskazać należy, że argumentacja Skarżącej zawarta w rozpoznawanym zażaleniu odnosi się do kwestii braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi i nie może wpłynąć na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Okoliczności te mogą stać się natomiast przedmiotem oceny Sądu I instancji w odrębnym postępowaniu incydentalnym w przypadku złożenia przez Skarżącą wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.