Postanowienie NSA z 25 stycznia 2017 r., I OZ 41/17

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 25 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia F. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 207/15 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku

Sprawa

w sprawie ze skargi F. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Elżbieta Kremer przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 9 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 207/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu wniosku F. K., odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w dniu 21 kwietnia 2015 r., o godzinie 11:10 odbyła się rozprawa w sprawie ze skargi F. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 30 grudnia 2014 r.

W dniu 20 kwietnia 2015 r. skarżący złożył osobiście w Sądzie wniosek o odroczenie rozprawy w związku ze złym stanem zdrowia. Podał, że jest osobą niepełnosprawną z nadciśnieniem tętniczym, niedomykalnością zastawek, cukrzycą insulinozależną, zwyrodnieniem kręgosłupa, neuropatią. Wskazał, że musi regularnie co kilka godzin badać poziom cukru, przyjmować insulinę i inne leki, jak również regularnie i często spożywać specjalne posiłki. Powołał się na dokumentację medyczną składaną w toku postępowania administracyjnego. Stwierdził, że uczestnictwo w czterech rozprawach jednego dnia, przebywanie długi czas bez badania i spożycia posiłków naraziłoby go na bezpośrednie zagrożenie zdrowia, a nawet życia.

Ze sporządzonej notatki urzędowej wynika, że skarżący stawił się osobiście w Sądzie w dniu 21 kwietnia 2015 r. na rozprawę w sprawie II SA/Ol 205/15, która rozpoczęła się o godzinie 9:20.

Skarżący nie był obecny na rozprawie, która odbyła się w niniejszej sprawie, ale w zawiadomieniu o rozprawie, które odebrał osobiście, został pouczony, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku.

W dniu 29 kwietnia 2015 r. skarżący złożył osobiście wniosek o sporządzenie na piśmie i doręczenie mu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem.

Postanowieniem z dnia 5 maja 2015 r. Sąd odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku. Postanowienie to doręczone zostało skarżącemu w dniu 7 maja 2015 r.

W dniu 14 maja 2015 r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie i w odrębnym piśmie wniósł o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku ze względu na swój stan zdrowia. Podniósł, że wymienione schorzenia nie pozwoliły mu na złożenie wniosku o uzasadnienie w terminie, a jednodniowe opóźnienie nie może pozbawić go zagwarantowanego w ustawie zasadniczej prawa.

Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt I OZ 1719/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmawiając przywrócenia terminu powołał się na art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." i wskazał, że uchybienie przez skarżącego terminowi do wystąpienia z wnioskiem o uzasadnienie wyroku nie było przez niego niezawinione.

Sąd podkreślił, że skarżący wskazuje na występujące u niego schorzenia, które jednak nie ograniczały go uprzednio jak i później w osobistym prowadzeniu własnych spraw. Skarżący był dotychczas aktywny, brak informacji, aby pomimo wskazanego stanu zdrowia musiał korzystać z pomocy osób trzecich. Skarżący osobiście redaguje pisma, podpisuje je, osobiście składa je w Sądzie lub nadaje w urzędzie pocztowym. W związku z tym, nie można uznać, aby ogólny stan zdrowia skarżącego mógł stać się przyczyną uchybienia terminowi. Skarżący nie wyjaśnił, dlaczego uchybił terminowi o jeden dzień, jakie konkretnie okoliczności spowodowały, że nie był w stanie dochować terminu ustawowego. Nie można więc uznać, że skarżący uprawdopodobnił bark swojej winy w uchybieniu terminu.

W ocenie Sądu nie ma podstaw do przyjęcia, że skarżący dochował należytej staranności, której należałoby oczekiwać od strony postępowania. Powoływanie się tylko na sam fakt występowania u skarżącego licznych schorzeń, które uprzednio nie ograniczały skarżącego w redagowaniu pism i składaniu ich do Sądu, nie tłumaczy, dlaczego skarżący nie mógł dokonać wnioskowanej czynności w zawitym terminie, o którym został prawidłowo pouczony. Bez znaczenia jest również okres przekroczenia terminu jak i waga uchybionej czynności, gdyż brzmienie art. 85 P.p.s.a jest kategoryczne. Przepis ten stanowi, że czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Skarżący zrealizował swoje prawo do Sądu, został prawidłowo pouczony o terminie i sposobie zaskarżenia wyroku. Mimo tego, uchybił terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i nie wykazał, że niedochowanie terminu było przez niego niezawinione.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł F. K., domagając się jego uchylenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zatem powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, które miały bezpośredni wpływ na przekroczenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagając od strony staranności.

W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji uznał, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż skarżący uprawdopodobnił brak winy w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Ze stanowiskiem tym należy się zgodzić.

Jak wynika z akt sprawy, F. K. w zawiadomieniu o rozprawie został prawidłowo pouczony o terminie złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Pouczenie zawarte w zawiadomieniu zawiera informację (punkt 2), że sentencji wyroku oddalającego skargę, ogłoszonego na rozprawie, Sąd nie doręcza stronom z urzędu, z wyjątkiem sytuacji określonej w art. 140 § 2 P.p.s.a. Pouczenie to zawiera także informację, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku (art. 141 § 2 P.p.s.a.).

Wobec tak jednoznacznej treści pouczenia, nie można podzielić argumentacji skarżącego, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez stronę. Skarżący dbając należycie o swoje interesy powinien ustalić, czy w sprawie zapadł wyrok i jaka jest jego treść, przy czym ustalenia te powinny zostać dokonane w takim czasie, aby możliwe było skuteczne złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Dopuszczenie się niedbalstwa przez stronę, czy brak staranności w prowadzeniu własnych spraw wykluczają możliwość przywrócenia uchybionego terminu.

Odnosząc się do argumentów związanych ze stanem zdrowia skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd, że tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Choroba musi mieć charakter niespodziewany lub nagły, a zatem musi wystąpić takie pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Poza tym strona zobowiązana jest do wykazania, że stan zdrowia w danym okresie uniemożliwiał jej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności osobiście, jak również wykluczał możliwość posłużenia się inną osobą.

F. K. nie przedstawił dokumentów świadczących, że jego schorzenia były nagłe lub tego rodzaju by obiektywnie mogły stanowić przeszkodę w zachowaniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Brak jest zatem podstaw do uznania, że skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.