Postanowienie NSA z 23 lutego 2023 r., I OZ 41/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 23 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1826/22 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku

Sprawa

w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 23 maja 2022 r. nr KOC/8114/Sr/21 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 2 grudnia 2022 r. odmówił M. G. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że po przeprowadzeniu rozprawy, wyrokiem z 15 listopada 2022 r., oddalił skargę M. G. na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie. Skarżąca 29 listopada 2022 r. złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku wraz z prośbą o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Wskazała, że nie mogła wcześniej zwrócić się o sporządzenie uzasadnienia wyroku, gdyż opiekuje się chorą matką o znacznym stopniu niepełnosprawności, niezdolną do samodzielnej egzystencji. Nadto, posiada dodatkowo dwie podopieczne osoby o stopniu niepełnosprawności.

Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca nie wykazała, aby uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez jej winy. Okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu nie może być bowiem, podnoszona przez stronę, trudna sytuacja rodzinna polegająca na opiece nad niepełnosprawną matką. W ocenie Sądu I instancji, powyższa okoliczność nie stanowi nowej, nadzwyczajnej okoliczności, która uniemożliwiłaby zachowanie terminu, gdyż niepełnosprawność ta trwa od dawna. Skarżąca w istocie nie powołuje we wniosku żadnych innych okoliczności powstałych w jej życiu, które rzeczywiście uniemożliwiłyby jej złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie. WSA uznał, że do takich okoliczności nie można zaliczyć również faktu, że skarżąca posiada jeszcze dwie inne osoby niepełnosprawne pod swoją opieką. Nadto skarżąca nie wskazała dlaczego nie mogła skorzystać z pomocy innych osób celem nadania wniosku za pośrednictwem Poczty Polskiej, bądź skorzystać z Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej ePUAP, która jest powszechnie dostępna. W konkluzji Sąd I instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie okoliczności, na które powołuje się skarżąca nie mogą stanowić pozytywnej przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca podniosła, że po wydaniu zaskarżonej decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego podjęła pracę dorywczą jako asystent osobisty osoby niepełnosprawnej. Musiała się również opiekować matką, gdyż przydzielona jej asystentka nie wykonywała swojej pracy należycie. Wskazała, że stanowi to dla niej nadmierne obciążenie, gdyż sama jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Skarżąca wyjaśniła, że nie ma osoby, która mogłaby ją wyręczyć w nadaniu wniosku w placówce pocztowej, zaś podejmowane przez nią próby korzystania z Platformy ePUAP okazały się nieskuteczne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej powoływanej jako "P.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 2 P.p.s.a. we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.

Należy zaznaczyć, że zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem sądów administracyjnych, kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 maja 2022 r., sygn. akt I GZ 134/22). Przywrócenie terminu może zatem mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 91/15).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie Sąd I instancji uznał, że okoliczności, na które powołuje się skarżąca nie mogą stanowić podstawy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Za okoliczności takie nie można bowiem uznać wskazywanego przez stronę nadmiaru obowiązków wynikających z faktu sprawowania opieki nad matką i podjęcia zatrudnienia w charakterze asystenta osoby niepełnosprawnej. Skarżąca nie wykazała, by na przeszkodzie do złożenia w terminie wniosku stanęły nagłe, niespodziewane i niemożliwe do przewidzenia przeszkody, których mimo ogromnych starań nie udało się usunąć. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, niepełnosprawność matki skarżącej datuje się od kwietnia 2021 r. Nie można zatem uznać, że konieczność sprawowania nad nią opieki miała charakter nagły i nieplanowany, którego skarżąca nie była w stanie przewidzieć. Nadto, jak sama przyznaje skarżąca nie sprawowała ona całodziennej opieki nad matką, gdyż miała zapewnioną pomoc asystentki osoby niepełnosprawnej. W tych warunkach, okoliczność, że skarżąca sama świadczyła tego rodzaju usługi na rzecz dwójki innych podopiecznych, nie może być uznana za przeszkodę uniemożliwiającą złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Podkreślenia wymaga, że czynność ta jest stosunkowo prosta – nie wymagała sporządzenia skomplikowanego pisma procesowego ani kompletowania dodatkowej dokumentacji. Skarżąca nie wykazała, aby w terminie otwartym do dokonania wskazanej czynności procesowej nastąpiła taka kumulacja nadzwyczajnych, niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, które uniemożliwiłyby jej wygospodarowanie czasu niezbędnego do osobistego nadania wniosku w placówce pocztowej bądź złożenia go w siedzibie Sądu.

W świetle przedstawionych uwag Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł okoliczności uzasadniających przywrócenie uchybionego terminu. W konsekwencji nie było podstaw do uznania zażalenia za zasadne.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.