Postanowienie NSA z 26 kwietnia 2018 r., I OZ 414/18

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 26 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. L.–K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 114/18 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji

Sprawa

w sprawie ze skargi R. L.-K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] stycznia 2018 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Wiesław Morys przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zaskarżonym postanowieniem odmówił wstrzymania wykonania sprecyzowanej w sentencji decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że wraz ze skargą na ww. decyzję skarżąca złożyła wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Wyjaśniła, że wykonanie decyzji spowoduje pozbawienie jej znacznych kwot pieniędzy, nie będzie ona w stanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb w tym kosztów zakupu opału, dojazdów do pracy, zakupu innych podstawowych środków niezbędnych do codziennego funkcjonowania. Nadto argumentowała, że postępowanie sądowoadministracyjne może trwać nawet kilka miesięcy i może ona mieć trudności z wyegzekwowaniem od organu zapłaconych kwot. Jak wyjaśniła, złożyła również wniosek o zwolnienie z opłaty, zatem nie jest wykluczone, że nie będzie zobowiązana w ogóle jej ponosić. Odmawiając skarżącej wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd I instancji wskazał, że przez niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków warunkujących możliwość uwzględnienia wniosku, należy rozumieć taki stan, w wyniku którego może zostać wyrządzona szkoda, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy jej pierwotnych cech. W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczy decyzji ustalającej comiesięczną opłatę w wysokości 2.069,41 zł z tytułu pobytu matki skarżącej w domu pomocy społecznej i jednorazową opłatę za okres tego pobytu, który już upłynął (896,74 zł). Zdaniem Sądu I instancji, analiza wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w kontekście materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych nie daje podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej. Sąd ten wskazał, że uzasadnienie wniosku o udzielenie tej ochrony jest lakoniczne i nie zawiera wskazania konkretnych kwot, z których skarżąca będzie musiała się utrzymać, a które będą zbyt niskie by pokryć jej bieżące potrzeby. Skarżąca nie wskazuje też, aby pozostawała zadłużona, co mogłoby świadczyć o jej trudnej sytuacji materialnej. Nie przedstawiła również choćby przykładowego zestawienia dochodów oraz wydatków. Zatem Sąd meriti z treści wniosku nie był w stanie wywnioskować, na czym miałoby polegać niezaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych skarżącej w wyniku konieczności wykonania zaskarżonej decyzji. Dalej Sąd ten wskazał, że bardziej szczegółowe informacje w powyższym zakresie znajdują się w aktach administracyjnych. Wynikają z nich dwa wyliczenia:

• według skarżącej (vide wniosek o zwolnienie z opłaty, k.47 akt adm.), na jej konto comiesięcznie z tytułu wynagrodzenia wpływa kwota około 3.477,77 zł, zaś na konto prowadzącego z nią wspólne gospodarstwo domowe syna – około 2.580 zł, co łącznie daje na dwie osoby kwotę około 6.000 zł, z której skarżąca byłaby zobowiązana uiszczać około 2.069 zł z tytułu pobytu matki w DPS. Pozostałaby zatem jej i jej synowi na bieżące utrzymanie kwota około 4.000 zł;
• według organu odwoławczego (vide wyliczenia z uzasadnienia zaskarżonej decyzji uwzględniające definicję dochodu z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej), skarżąca otrzymuje wynagrodzenie w wysokości około 4.600 zł netto, zaś jej syn – 2.650 zł netto, co daje sumę około 7.280 zł. Po uiszczeniu spornej opłaty pozostałaby zatem kwota około 6.100 zł.

W ocenie Sądu meriti, przy uwzględnieniu powyższych wyliczeń nie sposób uznać, że skarżąca pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym z synem po uiszczeniu należnej opłaty nie byłaby w stanie pokryć zapotrzebowania wynikającego z wydatków na codzienne utrzymanie. Nie sposób też przyjąć, że pozostające środki byłyby tak niewielkie, że groziłyby uszczerbkiem dla jej zdrowia czy życia. Sąd Wojewódzki podkreślił nadto, że skarżąca nie wskazuje na jakiekolwiek zadłużenie, nie wyjaśnia na czym miałoby polegać deklarowane we wniosku o wstrzymanie zagrożenie zaspokojenia jej podstawowych potrzeb. Nie załączyła żadnych rachunków, wyciągów, dokumentów. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku orzekł jak w sentencji na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej: P.p.s.a.

Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie. Zaskarżając je w całości zarzuciła mu naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez błędne uznanie, iż nie uprawdopodobniła, iż nastąpi szkoda i nieodwracalne skutki w sytuacji, gdy będzie ona opłacała na rzecz DPS żądaną kwotę 2.069,41 zł miesięcznie. W związku z powyższym wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie złożonego wniosku w przedmiocie wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji lub uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów niniejszego postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. Do zażalenia skarżąca dołączyła szereg dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanego przez nią i jej syna wynagrodzenia oraz wielkość ponoszonych wydatków.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności. Zawarty w powyższym przepisie katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia jest zamknięty. Oznacza to, że ustawa w sposób wyczerpujący wskazuje przesłanki wstrzymania wykonania orzeczenia ostatecznego, uzależniając tę możliwość wyłącznie od wykazania istnienia wskazanych na wstępie okoliczności.

Pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę – majątkową lub niemajątkową – której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Sąd, wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, powinien swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno na ocenie wniosku strony skarżącej, jak i na materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, w aspekcie wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że podane przez skarżącą okoliczności dotyczące jej sytuacji finansowej i wydatków na bieżące utrzymanie nie mogły uzasadniać twierdzenia, że wykazane zostało niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku, gdy nie nastąpi wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Należy zauważyć, że konieczność zwrotu należności z tytułu zaległych opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, jak też ponoszenie opłat bieżących, w każdym przypadku, niezależnie od zamożności strony, łączy się z obniżeniem dochodu, a nawet ewentualnymi trudnościami w sferze majątkowej. Nie oznacza to jednak automatycznie powstania szkody i to znacznych rozmiarów. Ponadto dochodzona od skarżącej należność jest należnością pieniężną, zatem w razie wydania korzystnego dla skarżącej rozstrzygnięcia, podlegać będzie zwrotowi. Nie ma cechy nieodwracalności. Nie wykazano także ewentualnych nadmiernych rozmiarów uciążliwości (szkody) w razie wykonania decyzji.

Ponadto należy wyjaśnić, że w orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, iż podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowe uzasadnienie wniosku oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej w taki sposób, aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 661/14, publ. CBOSA). Nie ulega wątpliwości, że wniosek taki powinien zostać poparty stosownymi dokumentami źródłowymi pozwalającymi wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Same obawy skarżącej dotyczące niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków zaskarżonej decyzji nie mogą stanowić podstawy wstrzymania zaskarżonej decyzji. Jest to wszak wyjątek od reguły wykonalności decyzji ostatecznej. Co prawda skarżąca dołączyła na etapie zażalenia stosowne dokumenty potwierdzające otrzymywany przez nią i jej syna dochód, a także ponoszone wydatki, jednakże nie wynika z nich możliwość wystąpienia niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Z dokumentacji tej wynika, iż dochód skarżącej i jej syna to ok. 6.000 zł miesięcznie netto, zatem nawet po uiszczeniu wymaganej opłaty za pobyt matki skarżącej w domu pomocy społecznej oraz comiesięcznych wydatków nie jest oczywiste, że spowoduje to dla skarżącej efekt w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niemniej jednak mogą one zostać poddane ponownej analizie przez Sąd I instancji na skutek kolejnego wniosku.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie zostało wykazane zaistnienie przesłanek przewidzianych w art. 61 § 3 P.p.s.a., zatem zażalenie nie podlegało uwzględnieniu. Z tego powodu, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.