Postanowienie NSA z 6 czerwca 2012 r., I OZ 415/12

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 6 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. L. i J. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 344/10 o odmowie zmiany postanowienia

Sprawa

w sprawie ze skargi G. L. i J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 7 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 344/10 Wojewódzki Sądu Administracyjny w Olsztynie odmówił G. L. i J. G. zmiany postanowienia z dnia 3 stycznia 2012 r. o zwolnieniu skarżących od kosztów sądowych i ustanowieniu dla nich radcy prawnego.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, że postanowieniem z dnia 3 stycznia 2012 r. zwolniono skarżących od kosztów sądowych i ustanowiono dla nich radcę prawnego. Wyznaczony przez Okręgową Izbę Radców Prawnych pełnomocnik sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.

Postanowieniem z dnia 29 marca 2012 r. referendarz sądowy, odmówił przyznania skarżącym prawa pomocy, obejmującego ustanowienie adwokata. Wskazał, iż jeśli stronie zostało przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, to ponowny wniosek w tym przedmiocie jest bezzasadny.

Sprzeciw od tego postanowienia wnieśli skarżący.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, iż kwestią podlegającą ocenie prawnej jest wniosek skarżących "o zmianę w przyznanym już prawie pomocy radcy prawnego na adwokata".

Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Dotyczy to zarówno zmiany okoliczności faktycznych, jakie zostały przyjęte za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmiany okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane.

Sąd stwierdził, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie występuje jakikolwiek przypadek zróżnicowania kompetencji radców prawnych i adwokatów, a zatem dokonanie wnioskowanej zmiany jest nieuzasadnione.

Sąd podkreślił, że znaczenia w tym zakresie nie ma jakość uzyskanej pomocy prawnej. Natomiast jeżeli strona, której przyznano prawo pomocy, ma zastrzeżenia do sposobu reprezentowania jej interesów przez wyznaczonego pełnomocnika, może zwrócić się do właściwego organu samorządu zawodowego (w tym przypadku Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Olsztynie) z wnioskiem o dokonanie kontroli w tym zakresie, bowiem wyłącznie on decyduje również o tym, jaka konkretnie osoba będzie pełnomocnikiem (art. 253 p.p.s.a.).

Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli G. L. i J. G., wnosząc o zniesienie postępowania dotkniętego nieważnością i uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Skarżący zarzucili nieważność postępowania, o której mowa w art.183 § 2 pkt 1 i 5 p.p.s.a. przez to, że droga sądowa do wydania zaskarżonego postanowienia była niedopuszczalna oraz, że skarżący zostali pozbawieni możności obrony swych praw, bowiem nie został im ustanowiony adwokat z urzędu jak wnosili. Ponadto skarżący zarzucili naruszenie art. 165, 253 i 260 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie

Na wstępie wskazać należy, że art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270 j.t.) dalej "p.p.s.a." stanowi, iż postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zgodnie z tym przepisem postanowienia prawomocne, czyli takie od których nie przysługuje już stronie środek zaskarżenia wydane w toku postępowania i niekończące sprawy, mogą być uchylone lub zmienione jedynie wówczas, gdy zmieniły się okoliczności faktyczne, które stanowiły podstawę wydanego orzeczenia. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, a którego zmiany domaga się strona.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie prawidłowo zastosował art. 165 p.p.s.a. i wniosek skarżących z dnia 12 stycznia 2012 r. o ustanowienie adwokata w miejsce ustanowionego radcy prawnego postanowieniem z dnia 3 stycznia 2012 r. potraktował jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 3 stycznia 2012 r.

Należy w pełni podzielić stanowisko Sądu I instancji wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż postępowaniu sądowoadministracyjnym nie występuje jakikolwiek przypadek zróżnicowania kompetencji radców prawnych i adwokatów, w związku z czym dokonanie zmiany pełnomocnika należy uznać za nieuzasadnione.

Podkreślenia wymaga, że kognicja sądu sprowadza się do przyznania stronie prawa pomocy, po pozytywnym rozpatrzeniu jej wniosku złożonego na urzędowym formularzu PPF. Natomiast konkretny pełnomocnik wyznaczany jest na wniosek sądu przez Okręgową Radę Adwokacką, Radę Okręgową Izby Radców Prawnych, Krajową Radę Rzeczników Patentowych lub Krajową Radę Doradców Podatkowych, o czym stanowi art. 253 p.p.s.a. Jeżeli pomimo ustanowienia pełnomocnika z urzędu stronie nie odpowiada sposób, w jaki jest reprezentowana, to powinna swoje zastrzeżenie zgłosić odpowiednio uprawnionym organom korporacji zawodowych, a nie sądowi, gdyż nie może on wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci innego pełnomocnika, bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane (por. postanowienie NSA z 22 kwietnia 2005r., II OZ 262/05, niepubl.).

Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.