Postanowienie NSA z 6 maja 2015 r., I OZ 418/15

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 6 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wr 29/13 o oddaleniu wniosku o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 lipca 2014 r., sygn. akt IV SAB/Wr 29/13 o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy

Sprawa

w sprawie skargi Z. R. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. w przedmiocie rozpoznania odwołania i publikacji decyzji w sprawie odmowy przyznania zasiłku okresowego postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Monika Nowicka przewodniczący

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 2 lipca 2013 r., sygn. akt IV SAB/Wr 29/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Z. R. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. w przedmiocie rozpoznania odwołania i publikacji decyzji w sprawie odmowy przyznania zasiłku okresowego. Od wyroku tego skarżący nie złożył skargi kasacyjnej. Wyrok ten stał się prawomocny 21 września 2013 r.

Skarżący, pismami z dnia 6 i 19 sierpnia oraz 10 września 2013 r., wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem ww. orzeczenia.

W dniu 13 grudniu 2013 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Postanowieniem z dnia 1 lipca 2014 r. Sąd odrzucił skargę Z. R. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku z dnia 2 lipca 2013 r. z uwagi na nie sporządzenie jej przez adwokata lub radcę prawnego.

Postanowieniem, z dnia 2 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy.

Następnie, postanowieniem z dnia 13 listopada 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu Wojewódzkiego z dnia 1 lipca 2014 r.

Pismem z dnia 4 grudnia 2014 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o zmianę postanowienia z 2 lipca 2014 r. i przyznanie pełnomocnika z urzędu celem sporządzenia skargi do NSA lub skargi do WSA o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu z dnia 2 lipca 2013r. We wniosku wskazał, iż nie osiąga żadnych dochodów, jest właścicielem mieszkania o powierzchni [...] m2, ponosi koszty utrzymania w łącznej [...] zł, oraz jest zadłużony na kwotę "[...]zł".

Zarządzeniem z dnia 26 stycznia 2015 r. wezwano skarżącego do przedstawienia dowodów potwierdzających pogorszenie się jego sytuacji życiowej od dnia 2 lipca 2014 r., a przede wszystkim wszczęcie postępowania sądowego o zapłatę czynszu – na jakim etapie toczy się to postępowanie, oraz wszczęcie postępowania komorniczego z wniosku Zakładu Energetyki – jakiej kwoty postępowanie dotyczy oraz ile miesięcznie z tego tytułu komornik potrąca skarżącemu.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący pismem z dnia 10 lutego 2015 r. wyjaśnił, że jego sytuacja życiowa uległa od 2 lipca 2014 r. radykalnemu pogorszeniu. Wskazał przy tym na postępowania które wszczęła wobec niego Prokuratura W. o umieszczenie go w zamkniętym ośrodku z obowiązkiem przymusowego leczenia. Ponadto podkreślił, że Gmina domaga się od niego kwoty jedenastu tysięcy zaległego czynszu. Dołączył także uzasadnienie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o sygn. akt IV SA/Wr 609/14 w którym zmieniono postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 2014 r. i przyznano Z. R. pełnomocnika z urzędu. Do odpowiedzi skarżący dołączył pismo od komornika sądowego, z którego treści wynika, że jest on zobowiązany uiścić na rzecz wierzyciela kwotę [...] zł powiększoną o odsetki oraz koszty postępowania egzekucyjnego.

Oddalając postanowieniem z dnia 11 marca 2015 r. wniosek Z. R. o zmianę postanowienia z dnia 2 lipca 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wskazał, że w rozpatrywanej sprawie wyrok z dnia 2 lipca 2013 r. stał się prawomocny z dniem 21 września 2013 r. Skarżący nie wniósł zaś od niego skargi kasacyjnej. Skarżący nie składał również wniosku o przyznanie prawa pomocy w celu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, mimo że o prawie takim został pouczony w piśmie z dnia 16 sierpnia 2013 r. doręczonym w dniu 21 sierpnia 2013 r. wraz z uzasadnieniem wyroku.

W świetle powyższego – zdaniem Sądu Wojewódzkiego - żądanie skarżącego o zmianę postanowienia oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż w istocie zmierza do realizacji innych celów niż racjonalizacja postępowania w sprawie. Okoliczności towarzyszące wnoszonym przez skarżącego licznym skargom do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na równego rodzaju akty i czynności lub na bezczynność względnie przewlekle prowadzenie postępowania dowodzą, że wykorzystuje on instytucję prawa pomocy niezgodnie z jej celem, nie dla ochrony swoich praw, lecz wyłącznie w celu odroczenia rozprawy a następnie formułowania zarzutu o przewlekłości tego postępowania.

Taka ocena – zdaniem Sądu – odnajduje swoje oparcie zarówno w przedstawionej przez skarżącego argumentacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, ale także w znanych Sądowi z urzędu okoliczności, tj. że niemal każdorazowo, po wyznaczeniu rozpraw, zainicjowanych jego skargami, skarżący składa wniosek o przyznanie prawa pomocy i towarzyszący mu wniosek o odroczenie rozprawy.

Sąd Wojewódzki wskazał, iż skarżący w latach 2009 – 2014 wniósł do jego Wydziału IV kilkaset skarg i wniosków wszczynających postępowanie sądowe. W większości rozpoznanych spraw, skargi strony zostały odrzucone, a więc nie doszło do ich merytorycznego rozpoznania. W tym samym okresie skarżący złożył również około kilkaset wniosków o przyznanie prawa pomocy, przy czym część wniosków pozostawiono bez rozpoznania, część wniosków oddalono na podstawie art. 247 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi. W wielu sprawach umorzono postępowanie wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, jak również postępowanie wszczęte kolejnym wnioskiem o przyznanie pełnomocnika z urzędu.

Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, analiza akt spraw przed nim zawisłych i rozpoznanych, w których reprezentował skarżącego wyznaczony z urzędu pełnomocnik dowodzi także tego, że w większości tych spraw składał on opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący wypowiadał również pełnomocnictwa wyznaczonym z urzędu pełnomocnikom.

Sąd Wojewódzki wskazał, że wprawdzie przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata z urzędu sąd ocenia przede wszystkim sytuację materialną skarżącego, jednakże dostęp do prawa pomocy w tej postaci oraz związane z tym wydatki budżetowe wymagają oceny pod kątem sposobu realizacji tego prawa przez skarżącego.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego okoliczność, że prawo pomocy stanowiące formę realizacji prawa do sądu, nie może być przyznane podmiotowi, który czyni z niego nienależyty użytek. Niedopuszczalne jest bowiem używanie uprawnień procesowych do celów innych od tych, które odpowiadają ich przeznaczeniu. Analiza charakteru zaskarżanych rozstrzygnięć lub bezczynności i przewlekłości postępowania pozwalała na przyjęcie, że zamiarem skarżącego nie jest faktyczna obrona swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym, lecz inicjowanie postępowań sądowych, stanowiących cel sam w sobie. Domaganie się zatem zmiany ww. postanowienia nie zasługiwał na uwzględnienie.

Domaganie się zaś zmiany przedmiotowego postanowienia i przyznania prawa pomocy w celu sporządzenia skargi o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 2 lipca 2013 r. należało uznać za przedwczesne. Wniosek taki może bowiem zostać rozważony dopiero po wniesieniu skargi w tym przedmiocie i może być złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.

Z. R. w złożonym zażaleniu, zaskarżając powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu i wnosząc o jego uchylenie, zakwestionował jego prawidłowość.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "P.p.s.a." prawomocne postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 lipca 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy mogło zostać zmienione lub uchylone tylko wskutek zmiany okoliczności sprawy.

Wskazany przepis uzależnia możliwość uchylenia bądź zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy od zmiany okoliczności faktycznych, które uzasadniają wydanie przez sąd postanowienia o odmiennej treści niż uprzednio wydane. Bez takiej zmiany okoliczności sprawy, wydane postanowienie nie może być modyfikowane ani uchylone.

Zważywszy zatem, że do zmiany takich okoliczności w niniejszym przypadku nie doszło, Sąd Wojewódzki nie mógł wydać orzeczenia o innej treści, zwłaszcza, że jego podstawę stanowiła okoliczność, o której mowa w art. 247 P.p.s.a.

Wskazać przy tym również należy, że wybiórcze przedstawienie przez skarżącego kilku dodatkowych, a przy tym niewiarygodnych informacji na formularzu PPF oraz dokumentów złożonych na skutek skierowanego do niego wezwania niepozwalających w rzetelny sposób zweryfikować zmiany jego aktualnej sytuacji majątkowej, nie mogło także zostać uznane za należytą realizację tego obowiązku. Tak więc należy uznać, że również bez wykazania zmiany sytuacji materialnej wnioskodawcy, Sąd I instancji nie mógł zmienić swego wcześniejszego postanowienia z dnia 2 lipca 2014r.

W tym stanie rzeczy, skoro zażalenie nie ma usprawiedliwionych postaw, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. - postanowił jak w sentencji.