Uzasadnienie
Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarządzeniem z dnia 27 listopada 2017 roku sygn. akt IV SA/Gl 1130/17 wydanym na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm., dalej: rozporządzenie) wezwał skarżące stowarzyszenie zwykłe [...] do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję [...] Sp. z o.o. w Ż. z dnia [...] października 2017 roku nr [...] w przedmiocie informacji publicznej w kwocie 200 zł w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi.
Zażalenie na to zarządzenie złożyło skarżące stowarzyszenie zwykłe [...] w Ż., wnosząc o jego uchylenie i zwolnienie z wymogu uiszczenia wpisu sądowego. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 239 § 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu wskazano, że stowarzyszenie jest organizacją pozarządową, o której mowa w art. 239 § 2 p.p.s.a., a skargę do WSA w Gliwicach wniosło, działając we własnej sprawie dotyczącej realizacji zadania publicznego [...] zleconego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. W ramach tego zadania stowarzyszenie podejmowało działania we własnej sprawie w celu realizacji interesu publicznego polegające na składaniu wniosków o dostęp do informacji publicznej i jej upowszechnianiu w społeczeństwie. Zobowiązało się m. in. do uzyskania od spółek miejskich w Ż. określonych informacji publicznych, poddania ich analizie oraz jak najszerszego upowszechnienia wśród mieszkańców Ż., w tym umieszczenia na stronie internetowej www.jawne.[...].pl. Wypełnieniem tego zobowiązania było w szczególności złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej do [...] Sp. z o.o. w Ż. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie okazało się niezasadne.
Stosownie do art. 239 § 2 p.p.s.a. nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2016 r. poz. 1817 i 1948 oraz z 2017 r. poz. 60 i 573) w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można uznać za słuszny poglądu wyrażonego w zażaleniu, że skarżące stowarzyszenie nie ma obowiązku uiszczania opłat sądowych, w tym przedmiotowego wpisu od skargi, z uwagi na to, że jest organizacją pozarządową występującą we własnej sprawie dotyczącej realizacji zleconego zadania publicznego [...]. Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu rozpoznawana sprawa zainicjowana skargą na decyzję [...] Sp. z o.o. w Ż. z dnia [...] października 2017 roku odmawiającą udostępnienia informacji publicznej w zakresie punktów 5, 6, 8, 12, 13, 16, 18, 19 i 21 wniosku stowarzyszenia z dnia 21 lipca 2017 roku nie jest sprawą własną tego stowarzyszenie w rozumieniu powołanego przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni zgadza się z utrwalonym w orzecznictwie stanowiskiem, że sprawa własna to sprawa, której wynik dotyczy sytuacji prawnej (statusu) danej organizacji.
Wyjaśnić w tym miejscu wypada, że kwestia ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jest wyjątkiem od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą obowiązkiem jest samodzielne ponoszenie przez strony kosztów postępowania, w tym kosztów sądowych. Wszystkie odstępstwa od tej zasady wynikające z regulacji szczególnych, w tym z art. 239 p.p.s.a., muszą być traktowane jako wyjątki podlegające wykładni ścisłej, a niekiedy wręcz zawężającej (por. M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski, Komentarz do art. 240, w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 907). Reguły te są pomocne przy odkodowaniu pojęcia "sprawy własnej", o której mowa w art. 239 § 2 p.p.s.a. W związku z tym pojęcie to odnosić trzeba nie do wykonywanej przez organizację pożytku publicznego działalności statutowej, lecz do pojęcia sprawy administracyjnej, w której skarga została wniesiona, ale w ramach indywidualnego interesu prawnego takiej organizacji.
Sformułowanie "sprawa własna" dotyczy zatem postępowania, w którym przez swoje zachowanie organ władzy publicznej przyznaje lub nakłada określone prawa lub obowiązki wynikające z norm materialnoprawnych odnoszące się statusu organizacji. Gdy rozpoznawana sprawa dotyczy realizacji przez stronę skarżącą jej celów statutowych, a zatem sfery działalności zewnętrznej stowarzyszenia, to nie wpływa bezpośrednio na z nim związane prawa i obowiązki oraz nie zmienia jego sytuacji prawnej. Nie można bowiem utożsamiać "spraw własnych" z działalnością statutową, gdyż w takim przypadku zwolnienie z kosztów przysługiwałoby stronie automatycznie w każdej sprawie z jej skargi dotyczącej udostępnienia informacji publicznej (por. postanowienie NSA z dnia 25 maja 2017 roku sygn. akt I OZ 915/17 oraz przywołane tam orzecznictwo).
Mając na uwadze powyższe wskazać należy na gruncie rozpoznawanej sprawy, że kwestia tego, czy [...] Sp. z o.o. w Ż. prawidłowo odmówiły stowarzyszeniu udostępnienia informacji publicznej nie rzutuje na status prawny stowarzyszenia, a w rezultacie nie tworzy jego sprawy własnej. Z treści zażalenia oraz z przedłożonych do akt sprawy przez skarżące stowarzyszenie dokumentów w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że przedmiotowa sprawa jest związana z działalnością statutową stowarzyszenia, w ramach której podjęło się ono realizacji zleconego zadania publicznego polegającego m. in. na składaniu wniosków o udzielenie informacji publicznej skierowanych do spółek komunalnych w Ż. Wobec tego, przepis art. 239 § 2 p.p.s.a. nie może znaleźć w sprawie zastosowania.
Z tych względów zaskarżone zarządzenie uznać należy za odpowiadające prawu, a zażalenie za podlegające oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a.